Plus Van der Laan

De laatste maanden van Van der Laan als burgemeester

Burgemeester Eberhard van der Laan werkte maandenlang door, ondanks zijn ziekte. Hij deelde uit, incasseerde. Hij was kwetsbaar en scherp.

Van der Laan tijdens Gay Pride in 2016 Beeld ANP

Enkele dagen nadat burgemeester Eberhard van der Laan alle 'lieve Amsterdammers' op de hoogte had gesteld van zijn ziekte, eind januari, nam hij alle raadsleden even apart.

Hij was blij met alle steunbetuigingen, zo liet hij weten, maar het was niet de bedoeling dat ze hem in het politieke debat zouden sparen. Want hij zou hen ook niet sparen.

Welnu, Van der Laan is sindsdien inderdaad niet gespaard. Natuurlijk waren de formuleringen vanuit de raad soms minder scherp, in het kader van medemenselijkheid. Maar in politiek opzicht is hem het vuur na aan de schenen gelegd.

Vorige week moest hij door het stof tijdens een door de raad aangevraagd debat naar aanleiding van het strafontslag van een ambtenaar die zich bezig hield met radicalisering. Hij noemde zichzelf naïef en rekende zich de situatie aan. Hij oogde kwetsbaarder dan ooit.

Voor het reces erkende hij dat het gemeentebestuur fouten had gemaakt omtrent het niet doorgaan van een referendum over erfpacht, een van zijn directe verantwoordelijkheden.

Hij kwam ook de belofte na zelf niemand te zullen sparen. In een fel debat over de opvang van uitgeprocedeerde vluchtelingen deelde hij ferme tikken uit, onder meer aan D66-fractievoorzitter Reinier van Dantzig, die hij 'naïef' noemde.

"Iedereen heeft recht op zijn eigen fouten. U dus ook", bulderde hij de gemeenteraad toe in een ander debat. Van der Laan toonde zich de afgelopen maanden scherp als altijd.

Aan de arm van de koning
Fysiek ging hij zienderogen achteruit, waarbij de foto waarop hij aan de arm van de koning door de Jordaan ging, elke Amsterdammer keihard met de neus op de feiten drukte; deze ziekte is meedogenloos.

Maar zijn formuleringen waren in het raadsdebat krachtig als altijd, zijn politieke instinct nog even sterk. Hij bleek in staat zich op te laden voor de belangrijkste debatten.

Door zijn ziekte werkte Van der Laan, vooral de laatste maanden, op halve kracht. Zijn openbare optredens waren minimaal en werden overgenomen door de wethouders.

Op de Stopera kwam hij nauwelijks meer. Belangrijke vergaderingen vonden plaats in de ambtswoning, of desnoods in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis waar hij eens een vergadering met de hoofdcommissaris en de hoofdofficier liet beleggen.

Charmant
In de raad liet hij veel van de agendapunten aan zich voorbijgaan. Loco-burgemeester Kajsa Ollongren nam veel taken over en verving Van der Laan als de burgemeester écht niet aanwezig kon zijn, maar hij bleef eindverantwoordelijk voor openbare orde en veiligheid.

Nieuw beleid kwam vanwege zijn gezondheid niet meer van de grond, maar Van der Laan heeft de afgelopen maanden, ondanks zijn ziekte, wel een en ander voor elkaar gekregen. Zo wist hij ondernemers en bewoners achter een nieuw evenementenbeleid te krijgen.

Een proces waaraan hij lang had gewerkt, want de belangen tussen de klagers over geludioverlast en de organisatoren liggen ver uit elkaar. Maar op z'n VanderLaans -charmant, geestig, maar ook duidelijk en dwingend - wist hij partijen toch tot elkaar te krijgen.

Populair
Hij maakte zich, als groot fan van Ajax en Johan Cruijff sterk voor de Johan Cruijff Arena. Met succes. Eind april tekende de partijen een overeenkomst voor de nieuwe naam van het Ajax-stadion, na intensieve onderhandelingen in de ambtswoning.

Hij sloot verdachte woningen en clubs en legde een gebiedverbod op aan telgen van een probleemfamilie. Duidelijk was dat hij kon rekenen op de steun van de meeste Amsterdammers.

Al direct na zijn aankondiging van zijn ziekte bleek hoe populair hij is. De hartverwarmende reacties stroomden binnen, vertelde hij later. Een film kwam uit, waarin Amsterdammers, bekend en minder bekend, beloftes deden aan Van der Laan.

Tv-presentator Matthijs van Nieuwkerk beloofde dat de velden van AVV Swift op het Olympiaplein altijd voetbalvelden zullen blijven en Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbits dat hij iedere Amsterdammer en iedere bezoeker zal blijven overtuigen van het belang van kunst.

De film zorgde weer voor nieuwe, even ontroerende reacties.

Zomergasten
Deze zomer schoof Van der Laan aan tafel bij Zomergasten, voor een lang interview, afgewisseld met door hem gekozen tv-fragmenten. Het werd een memorabele uitzending, waarin Van der Laan zich burgervader, staatsman en emotionele Amsterdammer toonde.

Hij sprak openlijk over zijn ziekte en tegen het eind van de uitzending brak hij. "Het was mooi het te mogen doen," zei hij, ineens in de verleden tijd, over zijn burgemeesterschap.

Hij hield het daarna nog anderhalve maand vol als burgemeester. Hij wist zich nog een keer op te laden voor het debat, nog een keer voor een bezoek van de koning. Maar het ging niet meer.

Afgelopen vrijdagavond moest hij, per ambulance, toch weer naar het ziekenhuis om de opspelende complicaties van zijn ziekte te doorstaan. De artsen gaven hem zondag het bericht dat zij hem niet meer kunnen behandelen.

Opnieuw schreef Van der Laan een brief aan 'alle lieve Amsterdammers'. "Aan dit poosje komt nu een einde (...) Zorg goed voor elkaar en voor de stad," schreef hij. "Vaarwel."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden