Plus

De laatste eilandbewoner van Pampus was even terug

In 1933 nam Harm Alberts als driejarig kind met zijn ouders afscheid van het forteiland Pampus. Dinsdag was hij weer even terug.

Harm Alberts woonde tot zijn derde op pampus, waar zijn vader fortwachter was. Beeld Dingena Mol

Nee, bijzondere herinneringen aan de jaren op Pampus heeft hij niet. In elk geval geen herinneringen die meteen van museale waarde zijn. Wel de kleine, alledaagse herinneringen van een kind.

Aan de telefoon die moest worden aangeslingerd en aan de keer dat hij in het kippenhok was gekropen om een haan na te doen.

Harm Alberts (87) verontschuldigt zich voor het gebrek aan spannende verhalen. Ook zijn vader met dezelfde naam, de laatste fortwachter van Pampus, was geen groot prater. "Na ons ­vertrek van het eiland zijn we naar een gewoon huis in Bussum verhuisd. Maar of dat een grote overgang was, kan ik niet zeggen. Daar sprak hij nooit over."

En toch maakt hij deel uit van een bijzonder verleden, deze oude bonk die met zijn rollator, onder toeziend oog van zijn familie, over het kleine eiland stiefelt.

Alberts was erbij toen in 1933, met de opening van de Afsluitdijk, het forteiland in het Markermeer officieel zijn functie verloor, en daarmee zijn vader diens betrekking.

Alcatraz
Daarmee kwam een einde aan de militaire episode uit de geschiedenis van het kunstmatige eiland dat tussen 1887 en 1895 was opgetrokken om Amsterdam te verdedigen tegen de Pruisen.

Hoewel er nooit enige gevechtshandeling heeft plaatsgevonden, heeft Pampus onmiskenbaar de uitstraling van een gevaarlijke plek, een ­polderversie van Alcatraz.

Mochten de Pruisen alsnog op het idee komen Amsterdam via het IJmeer aan te vallen, dan ­komen zij op Pampus tegenwoordig alleen wat toeristen tegen die op het terras in het zonnetje een rustieke pistolet zitten te eten met biologisch gegrilde kip, gemarineerd in rozemarijn van het eiland. Want zo'n plezierige plek is ­Pampus vandaag de dag.

Het krijgshaftige verleden van het eiland is ­ondergebracht in wat met gevoel voor de tijdgeest de Pampus Experience wordt genoemd: een rondgang door de donkere gangen en ­kamers in het fort.

Daar hangen ook de foto's van Alberts senior en diens vader Meint, een man met een imposante snor die in het garnizoen van Muiden werkzaam was als foerier.

Alberts junior is nooit onder de wapenen ­geweest, maar in de ogen van de journalisten en cameraploegen in zijn kielzog krijgt hij tijdens het bezoek aan de fortificatie, alleen al door zijn genetisch materiaal, langzaam maar zeker het aura van een gedecoreerde veteraan.

Schommel aan het kanon
De familie woonde in een huis aan de rand van Pampus, honderd meter verwijderd van het fort zelf. Verboden gebied indertijd voor Harm, die verbaasd reageert op het verhaal van gids Paul Claessen over een schommel die voor de kinderen werd opgehangen aan de loop van een kanon als er voor het onderhoud van de geschutskoepel rondjes dienden te worden gedraaid.

Dat zou vader Alberts nóóit hebben toegestaan, zegt zoon Alberts gedecideerd. De vier kanonnen in het fort werden in de Tweede ­Wereldoorlog ­opgeblazen door de Duitsers, en meegevoerd als basismateriaal voor nieuw ­wapentuig.

Een ideale omgeving voor kinderen was Pampus natuurlijk niet. Zeker in de winter kon het eenzaam zijn.

Gids Claessen: "De voorganger van Harm Alberts vroeg om die ­reden overplaatsing voor zijn gezin aan. Hij merkte dat de kinderen zich begonnen te ­vervreemden van de buitenwereld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden