Plus

De laatste bel gaat: rector Amsterdams Lyceum met pensioen

Rector Roel Schoonveld (67) vertrekt na bijna een halve eeuw van 'zijn' Amsterdams Lyceum. Een afscheidsinterview met de langstzittende rector van Nederland en het gezicht van hét Amsterdams.

Roel Schoonveld: 'Leerlingen zijn ambitieuzer geworden'Beeld Charlotte Odijk

Geen dag in de afgelopen 46 jaar had hij het ­gevoel dat hij ergens anders wilde werken. Het Amsterdams, zoals de vwo-school onder de leerlingen heet, beviel Schoonveld, die in 1971 leraar scheikunde en in 1985 de rector werd, van meet af aan. Hij werd al snel het gezicht van de school, destijds met mavo en havo erbij.

Elke klas die op werkweek gaat of naar het buitenland vertrekt, zwaait hij uit, op school of op Schiphol. Hij spreekt zelf voor een bomvolle ­aula op de jaarlijkse herdenking ter nagedachtenis van de leerlingen en docenten die in de oorlog zijn vermoord omdat ze Joods waren of in het verzet zaten.

"Ik dacht aanvankelijk dat het niet belangrijk was om het gezicht van een school te zijn, maar dat is het wel. Men stelt het op prijs. Bovendien voel je bij het uitzwaaien en binnenhalen van de leerlingen de stemming van de klas."

Het Amsterdams Lyceum is een school van tradities, zoals het graveren van de namen van geslaagde eindexamenkandidaten in de zuilen en muren in de school.

"Wij hechten aan rituelen. Tradities hebben invloed op de sfeer. Nieuwe eersteklassers worden onder het geluid van een zware bel in het bijzijn van hun ouders in de aula geïnstalleerd. Een vrolijk en plechtig moment. Alle leerlingen krijgen een hand en een schooltrui. De eerste rector, Gunning, schudde al handen. En bij de diploma-uitreiking klinkt opnieuw de bel."

Waarom staat u, als een van de weinige rectoren, nog zelf voor de klas?
"Ik wil dat proces van lesgeven blijven voelen. Door een vinger aan de pols te houden, begrijp ik de docenten en leerlingen beter. Ik kan ­docenten ook advies geven, zeker beginnende docenten. Het duurt een jaar of vijf voordat je dit vak onder de knie hebt. Maar ik vind het verbale gestoei met leerlingen ook leuk, net als een docentenvergadering leiden, de moeilijkste klas van de school."

Hoe selecteert u uw docenten?
"Een goede docent is een eigenwijs mens, ­kritisch en mondig, maar - en daar selecteer ik ook nieuwe leraren op - ook met een flinke dosis humor."

Die eigenschap kwam bij u persoonlijk goed uit de verf toen u een truc bedacht tegen het ­beleid van categorale gymnasia enkele jaren geleden om uitgelote leerlingen aan elkaar door te ­spelen.
"Ik vond dat ongelijke behandeling. Een uit­gelote leerling van gymnasium A kreeg voorrang bij gymnasium B. Het was 'eigen volk eerst'. Toen heb ik mijn aanmelding eerder opengesteld en afgerond zodat de uitgelote leerlingen van onze school zich alsnog bij een gymnasium konden aanmelden. Dat is ook die koppigheid van me."

Is het matchingsysteem, waarbij leerlingen twaalf scholen op hun verlanglijstje zetten, een eerlijkere methode dan loten?
"Over het algemeen is het echt beter geworden. De paar procent die niet goed terechtkomt, schreeuwt nu het hardst."

Hoe komt het dat het Amsterdams Lyceum al jaren een van de populairste scholen is?
"Het Hyperion in Noord en het Amsterdams zijn de twee populairste vwo-scholen. Wij ­hebben de meeste aanmeldingen: 280 leerlingen hebben ons op de eerste plaats gezet. We hebben plek voor 172 leerlingen."

"De sfeer is voor veel leerlingen de belangrijkste reden om voor onze school te kiezen, naast het gebouw en het soort leerlingen dat hier rondloopt. Het zijn veelal leerlingen van middelbaar en hoger ­opgeleide ouders die van structuur houden."

Een van de grote veranderingen was de afbouw van de mavo en havo. Kijkt u daar tevreden op terug?
"Het was een kwestie van vraag en aanbod. ­Ouders van vwo-kinderen zijn vaak geen ­voorstander van een scholengemeenschap."

"Wij hebben ook leerlingen die wat meer timide zijn dan niet-vwo'ers. Zij gedijen beter tussen andere vwo'ers. Vroeger merkte ik dat vmbo-leerlingen zich de underdog voelden bij havisten. En vergeet niet, de groep leerlingen met een vwo-advies is twee keer zo groot geworden vergeleken met ruim tien jaar geleden."

Zijn de leerlingen veranderd in die jaren?
"Ze zijn ambitieuzer geworden. Universiteiten kijken tegenwoordig ook naar de cijfers in 5 vwo en naar een cv. Onze leerlingen melden zich nu sneller aan voor het dagelijks bestuur en de medezeggenschapsraad."

"Ze zijn verder beleefder geworden, kleden zich netjes aan voor een galafeest of diploma-uitreiking en zeggen goedemorgen in de gang. Ik moet soms dertig keer op een ochtend goedemorgen terugzeggen."

Hoe ziet uw nieuwe leven eruit?
"Ik mag nog twee jaar in de rectorswoning naast de school blijven wonen. Daarna is het ook wel gezond om te verhuizen. Je moet je opvolger niet voor de voeten lopen. Ik bied me aan als ­interim of adviseur op andere scholen en ga in elk geval niet niets doen."

Gedichten van leerlingen

Als ik vertrek
Laat de ramen openstaan!
De inauguratiebel brengt jullie samen,
Dat hoor ik door de open ramen.
Als jullie zwoegen voor je
tentamen,
Dat voel ik door de open ramen.
Als jullie peentjes zweten voor
je examen,
Dat ruik ik door de open ramen.
Voor de laatste hamerslag
komen jullie tezamen,
Dat zie ik door de open ramen!
Als ik vertrek,
Laat de ramen openstaan!

Luka Tomasevic

Een nieuw begin
Daar staat hij
onze mooie school
Al honderd jaar
Zo stevig als een baksteen
Teksten op de muren
Trots
Trots op mijn school
Dag in dag uit fietsen mensen onder hem door
Onze mooie school
Al honderd jaar
Hij staat er nog
Een nieuwe kantine
Blij
Blij met de ruimte
Ondergronds ligt hij
Met zijn heerlijke geuren
Al honderd jaar
In het vredesjaar gebouwd ­zeggen ze
En nu opeens
Veranderingen
De man van de intercom
De man van de herdenking speeches
De man die je leerling maakt van deze mooie school
Weg
Nu opeens
Een andere stem
Een ander gezicht
Een andere man
Al honderd jaar
Geen veranderingen
Nu opeens
Dag bekende stem
Dag bekend gezicht
Dag meneer Schoonveld
Hallo nieuw begin

Isabel Keetel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden