Plus

De klimaatneutrale woontoren De Spakler is deprimerend

Het is te prijzen dat bij woontoren De Spakler in het Amstelkwartier is gestreefd naar klimaatneutrale architectuur. Jammer genoeg is het resultaat deprimerend.

Met zijn 73 meter haalt De Spakler bij lange na niet de hoogte van de ­Rembrandttoren Beeld Floris Lok
Met zijn 73 meter haalt De Spakler bij lange na niet de hoogte van de ­RembrandttorenBeeld Floris Lok

Wie was Spakler? De vraag wordt relevant nu een van de grootste woontorens van het Amstelkwartier tot De Spakler is gedoopt. Veel vinden we niet terug van de man, maar bekend is dat hij rond 1900 suikerraffinadeur was met een filantropische inslag.

Hij richtte in 1898 met Johanna ter Meulen de woningmaatschappij Oud-Amsterdam op met als doel betaalbare arbeiderswoningen te stichten in de Jordaan. Arbeiders woonden toen onder kommervolle omstandigheden in volksbuurten.

Leefbare appartementen
Met name in de Tuinstraat en Willemsstraat zijn dankzij Ter Meulen en Spakler weliswaar kleine, maar leefbare appartementen gebouwd.

Spakler (directeur van Spakler & Tetterode) overleed in 1919. Hij liet zijn geld na aan de Stichting Hulp na Onderzoek, die zich nog steeds inzet voor armoedebestrijding, gezondheids- en ouderenzorg en welzijnsinstellingen in de regio Amsterdam. Alleen organisaties (rechtspersonen) kunnen een beroep doen op een bijdrage.

Die Spakler dus. In zijn geest past die woon­toren met zijn naam wel, want hier kunnen bewoners een huurappartement betrekken in het zogeheten middensegment (dat wil zeggen niet duurder dan 950 euro per maand). Daar is nu een schreeuwend tekort aan.

Met zijn hoogte van 73 meter haalt ie bij lange na niet de Rembrandttoren, maar hij overtreft daarentegen de torens van de Bijlmerbajes die er bleekjes en schriel bij afsteken. En vooral slank, want de schepping van Mecanoo kun je niet bepaald elegant noemen.

Patchwork
Onlangs zei architect Winy Maas (MVRDV) in een tv-uitzending dat torens/wolkenkrabbers in feite domme gebouwen zijn: veel ruimte wordt opgeslokt door schachten voor liften en leidingen, waarbij de maat van de woningen in het niet valt.

Wat kun je daar als architect tegenover stellen? De Spakler is niet alleen een dom hoog gebouw, maar heeft ook een lage vleugel en een parkeergarage op de onderste vier etages. Een patchwork van grijsgroene tegels en baksteen wekt de illusie van speelsheid.

Illusie ja, want de speelvreugde wordt verpest door zonnepanelen. Dat moet de voornaamste attractie worden voor de bewoners die er in juni in trekken.

De 1600 pv-panelen zijn verwerkt in twee van de vier gevels en op het dak. Het voordeel is dat het energiegebruik in De Spakler te verwaar­lozen zal zijn. Daarvoor wordt een energie­prestatienorm gehanteerd die in dit geval op 0 uitkomt. Maar ja, eigenaar Amvest zal vermoedelijk overgaan tot 'zonnehuur' om de investering terug te verdienen. Daar gaan de mooie intenties.

Relikwie
Amsterdam wordt verminkt door energie­neutrale ellende, schreef de arts Anton Hosman op 16 mei in Het Parool. Daar is niets te veel mee gezegd. De gemeente is in zijn streven naar duurzaam bouwen volgens hem doorgeslagen. En daarvan profiteren energieconceptbureau­tjes die een gat in de markt hebben ontdekt.

De appartementen in De Spakler mogen dan luxe worden uitgevoerd (inloopdouche!), het uitzicht zal fenomenaal zijn en de ligging voortreffelijk en strategisch, van het aanzicht word je niet vrolijk. Veelzeggend is dat De Spakler niet voorkomt in het hoofdstuk Projecten van Mecanoo. Schaamt men zich nu al?

Natuurlijk is het prijzenswaardig dat er zo gestreefd wordt naar klimaatneutrale architectuur, maar als het effect er zo deprimerend uitziet als bij deze woontoren, ga je toch denken aan alternatieven. Hoe zonnepanelen verouderen weten we in tegenstelling tot baksteen en hout niet.

Gezichtsbepalend
Te vrezen valt dat de gevel voorlopig aalglad oogt ondanks hulpmiddelen als het patchwork en de balkons. Het is denkbaar dat pv-panelen in dit formaat en bij deze toepassing over enkele jaren verouderd zullen zijn, en verkleind. Dan staat daar een woontoren als een relikwie, nota bene gezichtsbepalend voor een nieuwe wijk als het Amstelkwartier.

Techniek kan de architectuur dwars zitten, maar vormwil ook. In de punt van De Spakler zijn V-vormige glazen balkons aangebracht, die er schitterend uitzien. Maar wie durft daar op te gaan zitten, kun je je ligstoel uittrekken? Er hoeft slechts een rieten mat tegen het glas te worden geplaatst, en weg is het effect.

Moet de fabrikant Spakler zich omdraaien in zijn graf? Een kwartslag. Want de plint is met zijn boogvormige ramen en deuren beslist aardig en aantrekkelijk te noemen. Het advies is erlangs te lopen en niet omhoog kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden