'De kans op armoede is oneerlijk verdeeld'

Nog steeds stijgt het aantal huishoudens dat langdurig moe­­t rondkomen van een minimuminkomen. En voor de toekomst ziet het er niet veel ­beter uit, zegt Roeland van Geuns, lector Armoede-interventies aan de Hogeschool van Amsterdam.­

Roeland van Geuns. Beeld Lin Woldendorp

Niet een gat in de hand of dure leningen zijn de voornaamste ­­­­­­redenen om in financiële problemen te komen. Sinds de crisis is het aantal mensen dat moeite heeft de vaste lasten te betalen alleen maar toegenomen, bleek vorige week uit onderzoek van het Nibud.

"Het gaat nu echt om het worstelen met de maandelijkse rekeningen," zegt Van Geuns. "Het is een tendens die al langer zichtbaar is. Het zijn allemaal tekenen dat de risicogroep eerder groeit dan afneemt."

Speelt dit in Amsterdam des te meer, omdat de stad zo duur is?
"De vaste lasten zijn gemiddeld hoger, zowel de huur als de energielasten in oude, tochtige huizen. Het is nog een geluk dat supermarkten overal in Nederland dezelfde prijzen hanteren."

De kloof tussen arm en rijk is hier zichtbaarder, wordt armoede ­daardoor extra wrang?­­­­
"Het is een blessing in disguise dat ­iedereen steeds meer in zijn eigen bubbel leeft. Onze stad verandert snel. In razend tempo zie je de druk toenemen om de stad te verlaten. Het is een van de vragen die we ons stellen bij het onderzoek: kunnen we bevestiging vinden dat een suburbanisatie van armoede optreedt?"

Bedoelt u dat armen de stad gaan verlaten? Met een lage huur moet je blijven zitten waar je zit, toch?
"Een deel heeft straks geen alternatief meer. Het aandeel sociale woningbouw loopt terug. Als je je afvraagt waar hun kinderen nog betaalbare woningbouw kunnen vinden, dan zit je voorbij Purmerend."

Over welke groep maakt u zich het meest zorgen?
"In de cijfers over langdurige armoede vind je ze niet terug, maar van jaar tot jaar komen de werkende armen altijd wel een keer in de problemen. Hun inkomen verandert voortdurend en beweegt zich rond het minimumloon."

"Het is een trend die je overal ziet in de westerse wereld. Werkende armen lopen een groot risico om in de schulden te komen, dat kan bij de kleinste tegenslag al gebeuren. Ons sociale­zekerheidsstelsel is er niet op ingericht. Onze toeslagen niet, onze uitkeringen ook niet. Als je een toeslag niet op tijd laat stopzetten of verlagen, krijg je een naheffing van de Belasting­dienst. Sommigen vragen daarom liever geen toeslag meer aan, maar zonder ondersteuning redden ze het zeker niet."

Toch gaat het goed op de arbeidsmarkt. Werkgevers zitten te springen om personeel.
"Klopt, maar het kan nog één, twee of drie jaar duren en er komt weer een recessie. De eerste die eruit vliegen zijn altijd de jongeren en de flexibele arbeidskrachten. En dit keer zijn dat vaak geen tijdelijke banen, maar zzp-constructies. Dus ze krijgen geen WW en komen direct in de bijstand."

Van zzp'ers zijn er nogal wat in Amster­dam...
"De zzp'ers aan de bovenkant van de arbeidsmarkt redden zich deels wel. De zogenaamde platformeconomie aan de onderkant - de postbezorgers, de Deliveroofietsers en Uberchauffeurs - hebben nul inkomenszekerheid. Zij worden als eerste aan de dijk gezet, en dan kan niet één gemeente de extra instroom in de bijstand aan."

Kan armoede iedereen overkomen?
"Ja, maar de kans daarop is niet eerlijk verdeeld. In de crisis waren nog wel veel middeninkomens getroffen, maar die piek is aan het verdwijnen. Het is nu vooral de onderkant. En we komen uit een periode dat de politiek zei: je moet het zelf oplossen met je eigen netwerk, de participatiesamenleving. Gelukkig beginnen we daar een beetje van terug te komen."

Er wordt wel eens geopperd dat armoe­de dom maakt.
"Zo zou ik het zelf nooit zeggen, maar armoede en schulden gaan wel gepaard met veel stress, bewustzijnsvernauwing en niet kunnen nadenken over langetermijnconsequenties. Je moet het mensen met weinig geld of schulden zo makkelijk mogelijk maken. Ik gebruik vaak de parallel tussen het aanvragen van kwijtschelding bij de gemeentelijke belastingen en het kopen bij Bol.com. Daar weten ze dat mensen afhaken als ze meer dan drie keer moeten klikken. Kwijtschelding aanvragen gaat je nooit in drie kliks lukken. Daar zouden we van moeten leren."

Lees ook: Arm ben je in deze stad niet alleen als je in de bijstand zit

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden