Plus

De Jonge wil hoge huren aan banden leggen: ‘Wonen is een grondrecht, geen voorrecht’

‘Een betaalbaar huis’ staat bovenaan het wensenlijstje van kiezers deze gemeenteraadsverkiezingen. Minister Hugo de Jonge moet dat regelen, maar een snelle oplossing is er niet.

Hans van Soest
Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) tijdens een rondleiding op een bouwplaats.  Beeld ANP /  ANP
Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) tijdens een rondleiding op een bouwplaats.Beeld ANP / ANP

Bij de eerste werkbezoeken die Hugo de Jonge als minister voor Volkshuisvesting aflegde, kreeg hij al meermaals bouwvakkerslaarzen met het hippe patroon van zijn schoenen erop. De grap is al na twee maanden wat belegen. Maar het is voor iedereen dan ook nog een beetje wennen om hem in deze nieuwe rol te zien. Ook voor hemzelf.

“De coronacrisis was heel heftig voor iedereen, maar zeker ook voor mij en mijn gezin,” blikt hij terug vanuit zijn nieuwe kantoor. De beelden van de politiepost voor de deur van De Jonges huis zijn slechts een glimp van wat de buitenwacht te zien kreeg van alle bedreigingen aan zijn adres als coronaminister. “Het is gezond dat ik iets anders ben gaan doen.”

Maar toch. Bijt u nu uw tong af als er in het kabinet over corona wordt gesproken en u er niet meer over gaat?

“Het was wennen, maar ik kan niet nog half met mijn vorige portefeuille bezig zijn.”

In uw reactie op het OVV-rapport over de corona-aanpak klonk miskenning door.

“Nee. Ik schreef die brief vorig jaar toen ik nog minister van Volksgezondheid was in het kader van hoor en wederhoor, zoals het bij een onderzoek hoort. Inmiddels is er een nieuwe minister van Volksgezondheid en ik ben niet zijn woordvoerder. Doordat het rapport verscheen na het aantreden van het nieuwe kabinet, leek het alsof ik nu nog iets kwijt wilde. Dat is niet zo. Die brief was van eerder. Ik hecht er wel aan verantwoording af te leggen. Ik zie er naar uit dat straks te doen bij de parlementaire enquête voor de keuzes die we hebben gemaakt. Ik ben nu minister voor Volkshuisvesting. Overigens zie ik wel parallellen met mijn vorige baan.”

Welke?

“Bij het oplossen van de woningnood, lopen we deels tegen hetzelfde probleem aan als bij de aanpak van de coronacrisis: het ontbreekt aan centrale regie. We hebben te lang geloofd dat alleen de markt het zou oplossen. En dat de optelsom van alle besluiten van gemeenten om huizen te bouwen vanzelf de oplossing was voor de landelijke behoefte aan voldoende betaalbare huizen. Er is nu een enorm tekort van bijna 300.000 woningen. Dat is geen verwijt aan gemeenten, dat is een verwijt aan onszelf dat we de regie hebben laten lopen.”

Van alle nieuwbouw die wordt opgeleverd, is slechts 43 procent betaalbaar voor mensen met een minder hoog inkomen. Hoe kan dat?

“Doordat er geen landelijke regie was. Projectontwikkelaars bouwen het liefst voor hogere inkomens, want daar kun je meer aan verdienen. Schaarste versterkte dat effect, want ook gemeenten konden hun grond voor hogere prijzen verkopen. Lagere inkomens kwamen zo in de knel. Maar als gewone mensen geen woning meer kunnen betalen, hebben we echt iets niet goed gedaan. Dus moeten we én meer gaan bouwen én iets doen aan de huurmarkt. Wie geen sociale huurwoning heeft, betaalt in de vrije huursector al snel de hoofdprijs. Ik wil ook in de middenhuur mensen beschermen tegen te hoge huren. Door normen te stellen aan de huurprijs net als bij de sociale huur. Die wet moet in 2024 van kracht zijn.”

Hoe zorgt u ervoor dat er meer betaalbare huizen worden gebouwd?

“We gaan tot 2030 100.000 woningen per jaar bouwen, waarvan twee derde bedoeld is voor gewone mensen. Met provincies, gemeenten en woningcorporaties spreken we af dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn. En met gemeenten dat 30 procent van de woningvoorraad sociale woningbouw wordt. Per provincie bepalen we hoeveel er gebouwd moet worden.”

null Beeld ANP /  ANP
Beeld ANP / ANP

Maar kunt u dat afdwingen? Gemeenten lokken graag hogere inkomens.

“Misschien zijn daar extra wetten voor nodig. Dat bereiden we ook voor. Maar de langzaamste weg naar een oplossing is wetgeving. De snelste is gewoon doen wat er van de overheid verwacht mag worden. Ik mag aannemen dat het niet nodig is om gemeenten te dwingen voor 30 procent sociale woningbouw te zorgen. Want iedereen vindt de huidige schaarste zorg nummer één.”

Bij de corona-aanpak beloofde u soms meer dan u kon waarmaken. Is dat ook een parallel?

“Er is een enorm probleem op de woningmarkt. Niet voor niets blijkt uit onderzoek dat dit bij mensen op één staat als hen wordt gevraagd naar hun grootste zorgen. Linksom of rechtsom moeten die 900.000 woningen er komen, waarvan twee derde betaalbaar voor gewone mensen. Maar het probleem is natuurlijk wel weerbarstig, anders was het allang opgelost. Ik kan niet toveren, maar wel heel hard werken.”

Is dit weer uw Genesis-methode: Hij sprak en er was licht. Je moet uitspreken dat je veel wilt bereiken om iets voor elkaar te krijgen?

“We moeten gewoon de lat hoger leggen en harde doelen stellen. De schaarste schreeuwt om regie.”

Gemeenten noemen zoveel nieuwe huizen te ambitieus.

“Zonder ambitie gaan we er niet komen. Het is onze taak en de ambitie moet omhoog.”

Volgens de planbureaus gaan we die 100.000 huizen in 2022 al niet halen door een tekort aan werklui en materialen.

“Ik beloof ook niet dat het dit jaar al lukt. Ik denk dat met heel hard werken 2024 het eerst jaar is waarin we de 100.000 kunnen halen. Het tekort aan mensen is onze grootste bottleneck. Wetten bouwen geen woningen. Maar als je als overheid duidelijk bent in wat je wilt en zekerheid geeft, geef je bedrijven de kans te investeren in fabrieksmatig bouwen, waarbij gestandaardiseerde delen van huizen al in de fabriek worden gebouwd. Met prefab-woningen heb je minder mensen op de bouwplaats nodig.”

Waar moeten al die huizen komen?

“Er zijn al zeven verstedelijkingsregio’s aangewezen en daarbinnen grootschalige bouwlocaties. Daar investeren we miljarden om bijvoorbeeld wegen aan te leggen. Daar zullen zo’n 600.000 van de 900.000 benodigde nieuwe woningen komen. Maar er is meer nodig. Er is een soort religieuze twist gaande over meer hoogbouw in de stad of meer bouwen in het groen. Maar het is allebei nodig, anders komen we er niet. Waarbij we natuurlijk oog moeten houden voor voldoende natuur, bedrijfsterreinen en landbouw. Later dit jaar komt het kabinet met een voorstel hoe we de ruimte beter kunnen verdelen.”

In uw plannen wilt u tijdelijke woningen neerzetten voor mensen die snel een huis nodig hebben, zoals jongeren en daklozen. Wat zijn tijdelijke woningen?

“Een huis bouwen kost veel tijd, met alle voorbereidingen soms wel tien jaar. Tien jaar! Dat betekent voor jongeren een uitgesteld leven. Mensen die willen trouwen of juist willen scheiden moeten dat uitstellen. Wonen is een grondrecht, maar een huis is voor steeds meer mensen een nauwelijks bereikbaar voorrecht geworden. Dus moeten we de bouw- en bezwaarprocedures verkorten. Nu worden bij het maken van plannen de rechten van woningbezitters beter bewaakt dan die van woningzoekenden. In de tussentijd kunnen we tijdelijke woningen neerzetten. De nieuwste generatie van wat we ooit containerwoningen noemden, ziet er fantastisch uit! Ze kunnen worden verplaatst als dat nodig is en gaan tientallen jaren mee. Van de 100.000 nieuwe woningen per jaar, wil ik 15.000 woningen realiseren door kantoren en winkelpanden om te bouwen. En 15.000 flexwoningen neerzetten. Bedoeld om de eerste nood te lenigen tot er voldoende ‘echte’ huizen zijn.”

Elk jaar worden er ruim 100.000 woningen gesloopt. Waarom stoppen we daar niet mee?

“Omdat dat soms echt nodig is. Sommige woningen zijn zo oud dat ze slecht te isoleren zijn. Kijk naar onze problemen met de stijgende energieprijzen. Ook daarom moeten we haast maken met nieuwbouw.”

Inmiddels wordt het probleem nog urgenter: er komen tienduizenden vluchtelingen uit Oekraïne die ergens moeten wonen.

“De ellende van die mensen staat voorop. Maar ja, daardoor kan het probleem van de woningnood inderdaad groter worden. Op de korte termijn moeten we zorgen voor opvang en op de langere termijn voor meer huisvesting. Alleen is nu niet te zeggen hoe groot de groep vluchtelingen wordt en hoe lang ze zal blijven. We moeten voor alles voorkomen dat groepen die nu al geen huis kunnen vinden met hen moeten concurreren. Dus ja, misschien moeten we meer kantoorpanden of kazernes ombouwen. Die 900.000 nieuwe woningen, het is geen statisch getal. Misschien wordt de uitdaging nóg groter.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden