Plus

De Houthaven is een nieuw stuk grachtengordel

De eerste eilanden in de Houthaven krijgen vorm. Na de nieuwe pakhuizen aan de Danzigerbocht is onlangs Narva Eiland opgeleverd. Ook het Memeleiland klimt uit de steigers. De geschiedenis wordt tot leven gebracht in de architectuur.

Het Narva Eiland West in de nieuwe wijk Houthaven in aanbouw. De herenhuizen sluiten naadloos aan op de architectuur in de aanpalende Spaarndammerbuurt Beeld Eva Plevier

'Fuck the context' schijnt Rem Koolhaas in het begin van zijn architectencarrière te hebben uitgeroepen. Daarmee doelde hij op de noodzaak van zelfstandige en zelfbewuste gebouwen die zich niets hoefden aan te trekken van de omgeving.

Misschien was het nepnieuws maar hoe het ook zij, de context in de architectuur is helemaal terug - en dus kun je concluderen dat Koolhaas' uitspraak inmiddels uit de mode is.

Kijk naar het Narva Eiland in de Houthaven en het is duidelijk dat de Spaarndammerbuurt model heeft gestaan voor de herenhuizen die daar de afgelopen maand zijn opgeleverd.

In sterkere mate geldt dat voor de in aanbouw zijnde Stettineiland.

De punt- en zadeldaken zijn geïnspireerd op de statige Amsterdamse Schoolhuizen van Herman Walenkamp aan het Zaanhof - alsof de ontwikkelaar en zijn architecten beducht zijn geweest voor een al te radicale breuk met de nabijgelegen volksbuurt, nog steeds een parel in de stad.

Zeker nu onlangs de Spaarndammertunnel is geopend en de breuk tussen de Houthaven en Spaarndammerbuurt is geheeld, lijkt er iets van een eenheid te ontstaan in dit stuk van Amsterdam.

Over enkele decennia zal het verschil door de veroudering geleidelijk aan zijn weggepoetst en is er slechts één object dat er letterlijk en figuurlijk uitspringt: Pontsteiger. Die zal voor de zomer voltooid zijn.

Anders dan de rigide stedenbouw van IJburg is de Houthaven een mengelmoes van woning­types die van elkaar worden gescheiden door grachten en smalle straten. Er zijn zelfs voortuintjes aangelegd.

Gelukkig hebben de architecten gebroken met de terreur van het platte dak, waardoor de nieuwe complexen een zekere huiselijkheid uitstralen - misschien zelfs wel iets te huiselijk voor een stadswijk.

Groot gebaar
Voorlopig kan alleen over het Narva Eiland een oordeel worden geveld, waarvan de herenhuizen prijzen moeten opbrengen vanaf 1,3 miljoen euro. Voorwaar geen kleinigheid in het almaar duurder wordende Amsterdam. Dan heb je ook wat; gesteld dat je dat bedrag kunt neertellen.

Het zijn met recht herenhuizen die het Rotterdamse bureau Klunder voor de firma Vorm hier heeft laten neerzetten: kloek van formaat en met veel siermetselwerk in de gevel.

Spekbanden, decoratie in de vorm van ruiten en wybert­jes, metselverbanden in alle soorten en maten, kleurverschillen - er is alles aan gedaan om de straatwand afwisselend te maken.

Vooral de herenhuizen met metershoge verticale ramen die de gevel opensplijten, zijn van een monumentaliteit die ongekend is voor de meeste nieuwbouw in Amsterdam.

Een begrijpelijke keus van Klunder, want tegenover het omvangrijke Noordzeekanaal is een groot gebaar geboden. Opmerkelijk genoeg lijken de Silodam en de Graansilo Korthals Altes ineens te krimpen in het gezelschap van zulke grote woonblokken.

Of het nu imitaties zijn of referenties, bij het Memeleiland en het Stettineiland hebben de architecten naar hartenlust geput uit de canon van de architectuur. De grote dakoverstekken verwijzen naar Frank Lloyd Wright, de herenhuizen op het Memeleiland zijn citaten van grachtenhuizen, compleet met bordes en kroonlijst.

Cadeautje uit het verleden
De pakhuizen aan de Danzigerbocht waren al een voorbode van de historiserende stijl in de Houthaven - alsof er een cadeautje uit het ver­leden wordt uitgepakt. Ook de bruggen die ­onlangs werden opgeleverd zijn verwijzingen, in dit geval naar de Amsterdamse School.

De naamgeving verwijst weer naar het rijke handelsverleden van Amsterdam met de steden langs de Oostzee. Narva is een stad in het noordoosten van Estland, Memel een schiereiland in Litouwen.

Door de historiserende architectuur wordt die geschiedenis plotseling tot leven gebracht, want hoeveel grachtenhuizen zijn er niet uitgerust met balken uit Finse en Baltische bossen? Zo krijgt Amsterdam er geleidelijk een vanzelfsprekende toevoeging aan de grachtengordel bij.

Houthaven Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden