Plus

De hitte van 2018 overviel zelfs Gerrit Hiemstra

Dit jaar sneuvelde het ene na het andere weerrecord. Voor Gerrit Hiemstra, de weerman die ten strijde trekt tegen klimaatonzin, was 2018 een kanteljaar.

Hiemstra tijdens een bulletin Beeld NOS

Voor Gerrit Hiemstra was 2018 een jaar dat hij niet snel zal vergeten. Al twintig jaar presenteert hij het weerbericht van het NOS Journaal, maar nooit eerder zag hij zoveel records sneuvelen. "Het was uitzonderlijk droog en warm. Dat maakte het voor mij natuurlijk erg interessant."

Dat hij als het vaste gezicht van het weerbericht op straat geregeld over het weer wordt aangesproken ("Mooi weertje, Gerrit! Bedankt, man!"), is hij inmiddels wel gewend. Net als de schrik op de gezichten van mensen die, op een feestje of in de lift, tegen hem over het weer beginnen te keuvelen en zich dan pas realiseren dat hij weerman van beroep is.

De laatste tijd, merkt hij, gaan gesprekken steeds vaker over het klimaat. "Kom ik bij de garage voor nieuwe banden, begint de monteur over klimaatverandering. De krant heeft er bijna elke dag wel een artikel over."

Was deze zomer een voorbode van wat ons te wachten staat?
"In twee van de vier klimaat­scenario's van het KNMI worden onze zomers droger en warmer. Voor het eerst zijn we nu met de gevolgen ­geconfronteerd. Op sommige plaatsen was geen benzine meer te koop, doordat het ­transport over water nagenoeg stilviel."

Op de klimaattop moesten deze week maat­regelen worden genomen om de opwarming te remmen. Deze recordzomer kwam dus op een goed moment.
"We realiseren ons nu beter dat het klimaat structureel is veranderd. Hier is het al bijna twee graden warmer dan voor de industriële tijd. Was de kans op een ­Elfstedentocht in de ­jaren zeventig nog 24 procent - eens in de vier jaar - nu is dat 6 à 7 procent. In 2050: eens per eeuw."

Dat moet pijn doen, als Fries.
"Ik denk niet dat mijn kinderen nog een ­Elfstedentocht meemaken. Het weer verandert de warme kant op. De koude extremen, nodig voor een Elfstedentocht, nemen als eerste af."

Toch zijn er nog behoorlijk wat mensen die aan de opwarming van de aarde twijfelen.
"Heel weinig. Ik snap het wel, hoor, dat er weerstand is. Het kostte mij ook tijd om te beseffen wat er aan de hand is. En ik ben meteoroloog, ik verdiep me in die materie. Maar naarmate mensen vaker met het onderwerp worden geconfronteerd, zullen ze toch hun ideeën over klimaatverandering moeten bijstellen. Sommigen doen dat misschien nooit. Er zijn ook nog mensen die beweren dat roken geen probleem is."

Op Twitter profileert Hiemstra zich als strijder tegen klimaatonzin. Toen columniste Marianne Zwagerman vorig jaar beweerde dat klimaatverandering geen wetenschappelijke werkelijkheid is, twitterde Hiemstra: 'Waarom moet het publiek weten wat een blonde vrouw met een zes­cilinder Landrover vindt van klimaatverandering?'

In januari kwam hij in aanvaring met Thierry Baudet van Forum voor Democratie, die onder meer beweerde dat er geen toename is van extreem weer. 'Eén tweet met vier keer onzin,' reageerde Hiemstra. 'Wie kan daar overheen?'

De onberispelijke weerman, door de Volkskrant omgedoopt tot 'weerwoordman', trekt zo fel van leer om recht te doen aan de wetenschap. "In de wetenschap word je alleen serieus genomen als je je resultaten kunt onderbouwen. In de gewone maatschappij kun je maar wat roepen en als je dat hard genoeg doet, krijg je nog invloed ook."

"In de politiek draait het om draagvlak. Een politicus als Baudet denkt dat hij mensen aanspreekt door klimaatverandering te ontkennen. Zo wil hij stemmen trekken en invloed krijgen. Ik vind het onrechtvaardig dat de wetenschap wordt verketterd als de resultaten niet bevallen."

Baudet nodigde u vervolgens uit voor een ­debat. Waarom ging u daar niet op in?
"Dat deed hij alleen om zichzelf een podium te geven. Het ging hem niet om de inhoud, maar om de politiek. Daar leen ik me niet voor. De ­politiek heeft baat bij polarisatie, maar klimaatverandering is geen links of rechts onderwerp."

Zijn stellingname levert Hiemstra boze reacties op van klimaatontkenners. Een sterk contrast met de lof die hij jarenlang kreeg. Van schrijver Gerard Reve bijvoorbeeld, die noteerde dat het altijd mooi weer was vanaf het moment dat Gerrit Hiemstra op tv verscheen.

En van modecriticus Arno Kantelberg, die constateerde dat de geschiedenis van de weermannen in Nederland valt op te delen in twee periodes. Vóór 1998, toen weermannen als Erwin Kroll met 'gehoekte jasjes vol schoudervullingen' het beeldscherm vulden. En na dat jaar, toen Gerrit Hiemstra ten tonele kwam: 'verzorgd, subtiel, met mooie, getailleerde jasjes die afgestemd zijn op de kleur van zijn haardos.'

Heeft die haatmail u voorzichtiger gemaakt?
"Ik slaap er geen minuut minder om. Ik gooi ook niet alles wat me invalt op Twitter, ik denk daar goed over na. Ik zeg wat ik denk dat nodig is."

In een interview met Libelle vertelde u altijd cameravrees te hebben. Is dat nog steeds zo?
"Nee, voor het weerbericht heb ik geen cameravrees meer. Dat zou raar zijn, na twintig jaar. Maar live-uitzendingen, zoals onlangs de ­thema-avond over het klimaat, vind ik wel spannend. Dan ben je die vertrouwdheid kwijt. Maar wat mensen van me vinden, maakt me niet meer uit. Als je jong bent, maak je je nog druk over wie je wilt zijn. Dat doe ik niet meer, ik heb mezelf inmiddels geaccepteerd."

Gemiddeld werkt Hiemstra twee dagen per week als weerman bij de NOS. Daarnaast heeft hij zijn ­eigen bedrijf Weather Impact, een bureau op het gebied van weer en klimaat. In het verleden heeft hij Weeronline opgericht, dat hij met succes wist te verkopen.

Hij heeft een zeilboot waarop hij weercursussen geeft aan zeilers en verhuurt zichzelf als spreker. Daarnaast besteedt hij veel tijd aan de bouw van een huis in Friesland, dat klimaatneutraal moet worden. Met muren van hennep, dat gemengd met kalk en water een biologisch beton oplevert dat CO2 vastlegt, legt hij uit.

"Als je het huis later afbreekt, verteren de materialen tot compost voor nieuwe planten." Hij is er al drie jaar mee bezig. "Je merkt dat het nog niet gangbaar is om op deze manier over bouwen na te denken. Zoiets vind ik een mooie uitdaging."

U rijdt elektrisch. Hoe ver gaat u in uw klimaatvriendelijk gedrag? Eet u bijvoorbeeld vlees?
"Steeds minder. Vroeger dacht ik daar niet over na, maar inmiddels weet ik wat de gevolgen zijn. Ik probeer ook zo min mogelijk te vliegen. Ik ben ervan overtuigd dat we onze manier van ­leven moeten aanpassen vanwege het klimaat, dus: practice what you preach."

Maar niet iedereen kan een Tesla kopen...
"Precies. Ik kon dat wel en daarom deed ik het, al was het een rib uit m'n lijf. Ik heb ook geen zwart-witoplossing voor het klimaatprobleem, dat is echt razend ingewikkeld. Als we te snel gaan, helpen we de economie om zeep. Als we niets doen, het klimaat."

"Ik realiseer me goed dat de transitie tijd zal kosten. Maar klimaatverandering gaat niet weg als je er niks tegen doet. Je kunt niet zeggen: ik ben tegen, of ik ben voor. Er valt alleen te twisten over de manier waarop we het gaan oplossen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden