Plus

De hele stad doet mee: sociale controle via een app

Amsterdam telt bijna honderd Whatsapp-Buurtpreventie-groepen. Politie en gemeente zijn dit jaar in Oost begonnen met een eigen alternatief: de Veiligheidsapp. Uiteindelijk moet de hele stad ook aan die app meedoen.

Nu er in heel Nederland 5800 buurtpreventiegroepen zijn, beginnen gemeenten en politie te werken aan eigen appsBeeld Laura van der Bijl

De Vogelbuurt in Noord, de Witte de Withstraat en de Admiraal de Ruijterweg in de Baarsjes meldden zich een jaar geleden als eerste voor de Whatsapp-Buurtpreventiegroep (wabp.nl), een door een groep burgers opgezet initiatief.

Bewoners houden elkaar met berichten op de hoogte van misstanden in hun wijk. Amsterdam telt nu 96 van deze Buurtpreventiegroepen, met gemiddeld 54 buurtbewoners per groep.

Nu er in heel Nederland 5800 van deze groepen zijn, beginnen gemeenten en politie te werken aan eigen apps. Het 126.000 inwoners tellende Oost heeft een Veiligheidsapp opgezet, waarop inmiddels 21 buurten een eigen groep hebben. Uiteindelijk moet heel Oost zijn aangesloten op de Veiligheidsapp in ongeveer veertig groepen.

"We zijn begonnen in probleemwijken in de Transvaalbuurt, Indische Buurt en Dapperbuurt. Ook rond de Wenckebachweg is na de verkrachtingszaak een groep opgezet. Juist in buurten met meer criminaliteit, moet een groep van de Veiligheidsapp komen," zegt Lucien Stöpler, veiligheidscoördinator van Oost.

Ernstige meldingen
De Transvaalbuurt telt inmiddels drie groepen, de Indische Buurt vier en IJburg acht. "Onze Veiligheidsapp is alleen bedoeld om strafbaar gedrag of ernstige overlast te melden. Zaken waarvoor je 112 of de politie belt, zoals een inbraak in een huis of diefstal van een scooter. Deze app is niet voor het melden van zwerfvuil, een kapotte lift of om te vragen waar die brandweerauto heen gaat die net langsrijdt."

De buurten van de Veiligheidsapp bestrijken een groter gebied dan de eerder door het burgerinitiatief in het leven geroepen Whatsapp­groepen. "Daardoor is een verdachte langer te volgen. Bewoners kijken na een melding uit het raam en kunnen dan appen welke kant een verdachte op gaat."

De app moet zo eenvoudig mogelijk werken, zodat buurtbewoners heel snel een melding kunnen doorgeven. De Veiligheidsapp werkt volgens de SAAR-methode: signaleren, alarmeren, appen en registreren.

Stöpler legt uit: "Uit de buurt rondom het Christiaan Huygensplein in de Watergraafsmeer kwamen klachten over bedelaars en dronkenlappen, maar politie en handhavers zagen niets.

96

Nederland telt ruim 5800 ­Whatsapp-Buurtpreventie-groepen. De 96 Amsterdamse groepen hebben gemiddeld 54 buurtbewoners als lid.

Letterlijke weergave van meldingen in de Veiligheidsapp. De dader is gepakt.Beeld Laura van der Bijl

"De buurtbewoners kunnen een foto maken, de politie alarmeren, daarna appen en de foto als bewijs meesturen."

De deelnemers worden geïnstrueerd om geen melding maken van weggelopen katten of stigmatiserende en discriminerende teksten te ­delen.

"De Veiligheidsapp is geen vrijplaats voor racistische uitlatingen. Dus niet: er loopt een Marokkaan verdacht door de straat. Verdachtmakingen ergeren mensen, en dan vertrekken ze uit de groep. De politie heeft er ook niets aan. Dit is een positieve vorm van sociale controle."

De gemeente Tilburg en de politie zetten in 2011 al een eigen app op. Uit onderzoek van ­Tilburg University blijkt dat het aantal inbraken dat jaar met de helft daalde.

"De pakkans van de dader wordt groter, omdat mensen de oren en ogen van de politie zijn," zegt Stöpler.

Volgens een Tilburgse evaluatie uit 2015 laat de impact van het project zich op verschillende manieren verklaren. Alleen al het bestaan van het systeem schrikt inbrekers af - vaak attenderen bordjes op straat erop - en bewoners zijn alerter en doen sneller melding.

Minder inbraken
Volgens Stöpler voelen mensen zich veiliger met een dergelijke app. "Het is een illusie om te denken dat door de app de criminaliteit helemaal verdwijnt, maar we zien op IJburg dat het aantal woninginbraken is gedaald. We hopen dat elke buurt in Amsterdam straks een groep in de Veiligheidsapp heeft."

Coördinator Kees Huyser van het Steve Bikoplein, de buurt die als eerste aan de Veiligheids­app meedeed, en waarbij nu ruim honderd deelnemers zijn aangesloten, ziet nog wel wat haken en ogen.

"Het is een aardig speelgoedje, maar het gebied is eigenlijk te klein. Een gesignaleerde dader is zo de wijk uit. Ik kan wel naar een aangrenzende buurtgroep appen maar dan loop je achter de feiten aan. De politie zou moeten meekijken in de app."

Stephanie Nap, die anderhalf jaar geleden na een inbraak bij haar thuis de Whatsapp-Buurtpreventiegroep en de site wabp.nl heeft opgericht, betreurt het dat gemeenten en politiekorpsen zelf Veiligheidsapps opzetten.

"Nu bemoeit de overheid zich ermee en krijgen bewoners allerlei regels opgelegd. We vrezen dat het systeem hierdoor straks ten onder gaat. Sommige gemeenten screenen de deelnemers zelfs. Laat de politie boeven vangen, dan regelen de burgers zelf de app wel."

De app moet zo eenvoudig mogelijk werken, zodat buurtbewoners heel snel een melding kunnen doorgevenBeeld Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden