Plus

De heksenjacht in de filmindustrie in Trumbo zet aan tot nadenken

Hollywood en de Amerikaanse politiek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, zo loopt Hollary Clinton er de deur plat tijdens haar campagne en worden er eindeloos films gemaakt over de politiek en verkiezingen. Nu is daar Trumbo, over de heksenjacht tegen communistische uitingen in de jaren 50.

Bryan Cranston als Trumbo Beeld -

Twee weken geleden bracht presidentskandidate Hillary Clinton een bezoek aan Hollywood, waar ze op de morele, publicitaire en financiële steun van prominenten uit de filmindustrie kan rekenen. Het was haar achtste bezoek aan Los Angeles sinds ze zich kandidaat stelde. Aspirant-presidenten van de Democratische Partij lopen er al decennia de deur plat. Beroemde supporters zijn welkom bij een campagne, en de oorlogskas wordt er royaal gespekt.

Daarover wordt aan het andere uiterste van het Amerikaanse politieke spectrum allicht gemopperd. Sommige commentatoren en politici zien Hollywood als een linkse samenzwering, die klimaatklokkenluider Al Gore een Oscar toespeelde en kinderen met ecovriendelijke films als The Lorax en Yogi Bear tot boomknuffelende socialisten wil transformeren. Jay Roach is in rechtse kringen evenmin geliefd: de regisseur maakte twee HBO-films over de Republikeinse strategie tijdens presidentsverkiezingen.

In Recount dramatiseerde Roach het verdachte gehannes met stemkaarten in Florida in 2000, toen George W. Bush na juridisch kunst- en vliegwerk Al Gore versloeg. In Game change nam de filmmaker de kandidatuur van Sarah Palin in 2008 op de korrel. Roach gaf er een opmerkelijke draai mee aan zijn loopbaan. Hij was eerder verantwoordelijk voor drie delen Austin Powers en twee delen Meet The Parents, en bleek meer in zijn mars te hebben.

Heksenjacht
Met Trumbo blikt Roach terug op een periode waarin de Amerikaanse politiek probeerde de filmindustrie van communistische invloeden te zuiveren. Tijdens de Koude Oorlog rees het vermoeden dat leden van de Amerikaanse communistische partij voor Moskou propaganda in Hollywoodfilms verwerkten. Het leidde tot een heksenjacht, die tussen de jaren veertig en zestig krantenkoppen dicteerde, filmmakers en schrijvers brodeloos maakte of het land uit joeg, en uiteindelijk als een zwarte bladzijde in de Amerikaanse geschiedenisboeken werd bijgezet.

Trumbo

Regie Jay Roach
Met Bryan Cranston, Diane Lane, Louis C.K.
Te zien in City, Tuschinski, Cinecenter, Filmhallen

Dat laatste neemt niet weg dat de destijds vervolgde scenarioschrijver Dalton Trumbo (1905-1976) een omstreden figuur is gebleven. Roach en zijn scenarioschrijver John McNamara worden ervan beticht misleidend selectief met de historische feiten om te springen. Hun Trumbo is een man van onwrikbare principes, die zijn comfortabele positie, gezin en inkomen in de waagschaal stelt om zijn grondwettelijke vrijheden op te eisen. Met negen lotgenoten weigert hij de vragen van een parlementaire onderzoekscommissie over zijn lidmaatschap van de communistische partij te beantwoorden.

Hij wordt veroordeeld voor 'minachting van het Congres', een gevangenisstraf en een beroepsverbod, dat hij met behulp van stromannen en pseudoniemen deels omzeilt. Het resulteerde in bitterzoete Oscarbekroningen voor Roman Holiday (1953) en The Brave One (1956). In Trumbo's opvattingen over de Sovjet-Unie en Stalins bewind zijn de filmmakers niet geïnteresseerd, en de inhoudelijke verhandeling over het communisme wordt tot een kort gesprekje tussen de schrijver en diens dochter gereduceerd.

Smeuïge interpretatie
Roach en McNamara kiezen voor een lichtvoetige benadering, niet voor de politieke en historische nuance. Ze vonden in hoofdrolspeler Bryan Cranston een sterke bondgenoot. De acteur zal altijd met Walter White uit Breaking bad vereenzelvigd worden, zoals James Gandolfini zich in zijn post-Sopranos-jaren ook niet aan Tony kon ontworstelen, maar Cranston maakt Trumbo tot een fascinerend excentriek en gevat heerschap. De film heeft evenveel oog voor zijn gezinsleven en kostwinnerschap, als voor de strategische discussies die hij met een door Louis C.K. vertolkte collega voert.

De schets van de richtingenstrijd in de filmwereld is amusant, vooral door hoe de makers met ster John Wayne en de gevreesde columniste Hedda Hopper omspringen. Hopper krijgt de schurkenrol toebedeeld, en vertolkster Helen Mirren maakt er een fraai doortrapt nummer van. Het onderstreept het idee dat we niet naar een geschiedenisles kijken, maar naar een smeuïge interpretatie. De schets van de heksenjacht in Trumbo stemt evengoed tot nadenken. Over het spanningsveld tussen cultuur en politiek, en over vrijheid en verbod. En niet alleen in een Amerikaans verleden, maar ook nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden