'De haven is een mannenwereld, dat is niet vervelend'

Wéér een havenjuf, kopte deze krant al bij haar voorganger. De nieuwe havenmeester Marleen van de Kerkhof leidt een mannenbolwerk, maar dat is onderhand niet anders gewend.

Havenmeester Marleen van de Kerkhof: 'Het ziet er niet zo uit, maar het is een snelweg die door de stad loopt.' Beeld Eva Plevier
Havenmeester Marleen van de Kerkhof: 'Het ziet er niet zo uit, maar het is een snelweg die door de stad loopt.'Beeld Eva Plevier

Op volle zee aan boord worden gezet met de loods voelde als een inwijdingsritueel. Geen betere manier om uit te vinden wat de kapitein van een zeeschip op weg naar Amsterdam doormaakt. En allerminst een alledaagse belevenis, ook niet voor de havenmeester.

'Ik was al heel tevreden dat ik niet hoefde te spugen,' zegt Marleen van de Kerkhof (1975), sinds twee maanden verantwoordelijk voor de veilige en vlotte doorstroming van de scheepvaart - van twaalf mijl de Noordzee op tot de Oranjesluizen bij Schellingwoude. 'Ik dacht: dat kan ik als havenmeester niet maken.'

'Maar ook de kapitein vond het in het sluizencomplex best spannend. Van het contact met de verkeersleider tot de loods, de sleepdienst en de vastmakers in de haven; het is een geolied proces.'

Bestuurlijke functie
En dan wordt bij IJmuiden de komende jaren ook nog een nieuwe, zeventig meter brede sluis aangelegd. 'Tijdens die loodsreis deed ik mijn ogen zo eens dicht en dacht aan de enorme sluis die erbij komt. En intussen gaat het scheepvaartverkeer in de Noordersluis gewoon door, met zo min mogelijk stremmingen.'

Havenmeester is vooral een bestuurlijke functie. Van de Kerkhof had ook niet veel nautische kennis toen ze begon. Ze had acht jaar voor het Havenbedrijf gewerkt, maar in een commerciële functie. 'Die kennis en knowhow heeft onze divisie genoeg in huis, collega's die op de grote vaart hebben gezeten of binnenvaartschipper zijn geweest.'

Zoals in 2013 bij de verzelfstandiging van de haven is vastgelegd, heeft de havenmeester een eigen verantwoordelijkheid in 'haar' gebied, overgedragen door verschillende overheden. Zo is ze tegelijk ook rijkshavenmeester voor de IJmond en directeur Centraal Nautisch Beheer voor vier samenwerkende gemeenten, Amsterdam, Beverwijk, Velsen en Zaanstad. Dat geeft een soms ingewikkelde verhouding met het Amsterdamse Havenbedrijf. 'Samen en toch apart. Daar is bij het havenmeestersconvenant goed over nagedacht. We zijn beter af onder één dak. Als je los van elkaar werkt kan de havenmeester als een hindermacht worden gezien.'

'Even knetteren'
De consequentie is dat de havenmeester kan ondersneeuwen bij de commerciële belangen van de haven. En dan is Van de Kerkhof ook nog eens afkomstig uit het Havenbedrijf. Dat loopt wel los, denkt ze. 'Er zijn soms verschillende belangen, maar mijn bindende advies wordt altijd gerespecteerd. En dan mag het best even knetteren, helemaal niet erg.'

'Uiteindelijk hebben we hetzelfde belang: veiligheid. Als een haven niet veilig is, te krap of schepen slaan los van hun trossen, dan zijn we onze concurrentiepositie natuurlijk ook kwijt. Op veiligheid zal ik nooit marchanderen. Het ziet er niet zo uit, maar we hebben het toch over een snelweg die hier door de stad loopt.'

In 2005 was Astrid Kee bij haar aantreden nog de eerste vrouw ter wereld die havenmeester werd. Maar twee vrouwelijke havenmeesters later is het nieuwtje er in de haven wel af. 'De haven is wel een mannenwereld,' zegt Van de Kerkhof. 'Maar ik vind dat helemaal niet vervelend. Binnen het bedrijf is het geen topic, ik merk er tot nog toe weinig van.'

Brug
Haar voorgangers zijn verder weinig in het nieuws gekomen. Het werk van een havenmeester trekt dan ook pas belangstelling als er iets heel erg misgaat met de scheepvaart, beseft Van de Kerkhof. 'Dat zeggen we ook bij ons op de werkvloer: als het saai is, gaat het goed.'

Een onderwerp dat wel veel aandacht wekt, is de vraag of er een brug moet komen naar Amsterdam-Noord. Vorig jaar meende haar afdeling nog dat een brug 'onwenselijk' was. 'Het IJ en het Noordzeekanaal zijn cruciale vaarwegen in het Europese netwerk, een poort naar het achterland,' zegt Van de Kerkhof nu. 'Daar moeten we heel zorgvuldig naar kijken, verschillende opties zoals veren, tunnels en bruggen met elkaar vergelijken. Niet alle kaarten op voorhand op een brug zetten. Het is uiteindelijk mijn rol om te zorgen voor veilige en vlotte scheepvaart.'

Of de oplossing dan een brug is, een tunnel of meer pontjes, is niet aan haar alleen. Daarover loopt ook al een discussie in de gemeentepolitiek. Met de pont gaat het vooralsnog prima, zegt de havenmeester wel. 'Ik sta elke dag op het pontje. Nooit problemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden