Opinie

'De gemeenteraad moet zichzelf financieel een spiegel voorhouden'

Amsterdamse politici willen graag dynamisch kunnen opereren, zonder al te strakke financiële regels, schrijft Marc Ronteltap adviseur van de gemeente, vandaag in het Parool.

Gemeenteraad 11 februari 2013. Wethouder Pieter Hilhorst van financiën (r) met zijn VVD-collega Eric WiebesBeeld Jean-Pierre Jans

Het nieuwe jaar is begonnen en op een lijstje in Het Parool staan uitdagingen die Amsterdamse politici in 2015 te wachten staan. Een belangrijke kluif is de raadsenquête naar de financiële huishouding van de gemeente.

De jonge gemeenteraad, verkozen in maart 2014, kwam al snel tot de conclusie dat het in financieel opzicht maar een zooitje was in Amsterdam en vond het dus tijd één van zijn belangrijkste wapens uit de kast te halen.

Hoe kwam de gemeenteraad daarbij? De belangrijkste aanleiding was dat eind 2013 honderd keer te hoge woonkostenbijdragen waren uitbetaald. In plaats van 1,8 miljoen euro was 188 miljoen euro op bankrekeningen bijgeschreven. Een megacrisis die gelukkig al snel tot een probleem van enkele miljoenen euro's kon worden gereduceerd. Verder was en is er het verscherpte financiële toezicht op enkele onderdelen van de gemeente, zoals de Dienst Werk en Inkomen, die met onverwachte forse tegenvallers kampte.

Uit de media komt naar voren dat de raad, afgezien natuurlijk van de verantwoordelijke wethouders van Financiën, vooral de Directie Middelen en Control (DMC) in het vizier heeft genomen. Bij die directie in de Stopera, die de gemeentebegroting en de jaarrekening opstelt en bij vele financiële rapportages en adviezen betrokken is, komt al het geld dat de gemeente uitgeeft (6,6 miljard euro), langs. Ambtelijk is al de conclusie getrokken dat de DMC niet goed functioneert. Het driekoppige management van de DMC moest in 2014 op zoek gaan naar een volgende uitdaging.

Spiegel voorhouden
Het verwachte hoogtepunt van de raadsenquête wordt het moment dat vicepremier Lodewijk Asscher zal worden opgeroepen om als oud-wethouder Financiën (2006-2012) zijn verhaal te doen. De prominente PvdA'er was geen wethouder meer toen die ruim 186 miljoen euro ten onrechte werd uitgekeerd. Maar had hij als wethouder niet een veel sterkere financiële organisatie kunnen neerzetten?

Hoewel een kritische ondervraging van mogelijk de volgende PvdA-leider of burgemeester van Amsterdam natuurlijk erg smeuïg is, zal die ons niet zo veel vertellen waarom het misging met de financiële huishouding van de gemeente. Om daarachter te komen zal de gemeenteraad vooral zichzelf een spiegel moet voorhouden.

Lex van Drooge (CDA), de nestor op het gebied van financiën in de vorige raad, had het graag over de wethouder DER financiën. Met dit ouderwetse lidwoord maakte hij extra duidelijk dat hij graag een strenge wethouder Financiën voor de stad wilde hebben. Maar willen de raad en burgemeester en wethouders dat echt? Strak gehandhaafde financiële regels kunnen al snel te veel rigiditeit geven, omdat de politiek behoefte heeft aan mooie ambities, creatieve alternatieven en compromissen.

Moedige beslissingen
Het zal geen toeval zijn dat deze raadsenquête komt in een tijd van economische crisis en bezuinigingen. Er is minder geld, maar vervelende boodschappen zijn politiek onwelkom. Zeker omdat de landelijke politiek in Den Haag meedoet. Standpunten die een politieke partij in Amsterdam inneemt, worden meteen vertaald naar of vergeleken met de politieke lijn van partijgenoten in de Tweede Kamer. Moedige beslissingen de financiën op orde te brengen zijn onder dit vergrootglas moeilijk te nemen.

Natuurlijk moeten financiële ambtenaren voldoende capaciteiten hebben om met veeleisende bestuurders om te gaan. Maar deze dynamiek is extra lastig voor financiële professionals die vanuit de aard van hun vak een wat behoudende, kritische houding aannemen. In een omgeving waarin bestuurders en collega's een yes we can!-mentaliteit hebben, kunnen financials niet met geheven vinger roepen wat allemaal volgens de regels níét kan en dat maatregelen alleen mogelijk zijn als ze in financieel opzicht prudent zijn. Daarmee zouden ze zich buiten het speelveld plaatsen, terwijl hun aanwezigheid daar, waar de beslissingen worden genomen, juist vereist is.

De belangrijkste meerwaarde van de raadsenquête kan een antwoord zijn op de vraag wat voor de dynamische gemeente Amsterdam goed financieel beheer is, opdat D66-wethouder Udo Kock van Financiën en het nieuwe management van de DMC weten wat hun te doen staat.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Marc RonteltapBeeld Marc Ronteltap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden