'De EU kan vluchtelingen best opvangen, als ze maar wil'

Straaljagers boven Syrië en een hek langs de grens lossen de vluchtelingencrisis niet op. Het is tijd voor een realistische benadering, schrijven literatuurwetenschapper en onderzoeker August Hans den Boef en historicus Duco Hellema in een opinieartikel in Het Parool.

Vluchtelingen die aankomen op het station van het Zweedse Malmö krijgen eten. Beeld EPA
Vluchtelingen die aankomen op het station van het Zweedse Malmö krijgen eten.Beeld EPA

De vluchtelingencrisis van de afgelopen weken leidt tot groeiende paniek onder de Europese politieke leiders. De burgers worden oplossingen voorgehouden die de indruk moeten wekken dat de vluchtelingenstroom kan worden ingedamd: de Europese grenzen sluiten, vluchtelingen terugsturen, opvang in de regio en nu wordt zelfs de inzet van de krijgsmacht aangekondigd om de problemen ter plekke aan te pakken.

Vooral dat laatste is een bijzonder cynische wending.

Militaire machtsmiddelen
De Franse en Britse regeringen hebben aangekondigd dat ze zich ook militair gaan mengen in de burgeroorlog in Syrië. Op een zorgwekkende manier wordt een humanitaire catastrofe aangegrepen om de uitbreiding van Europese militaire machtsmiddelen in het Midden-Oosten te rechtvaardigen.

De Franse president Hollande beweert met droge ogen dat een dergelijke inzet 'de oorzaken van de migratiecrisis' zou wegnemen. Aan de overzijde van het Kanaal verklaarde de Britse minister van Financiën George Osborne in dit verband dat de migratiecrisis 'bij de bron' moet worden aangepakt.

Desastreuze gevolgen
Daarmee dreigt de situatie in Syrië steeds onoverzichtelijker te worden. Laten we nog een keer constateren dat het westerse militaire ingrijpen in Irak en Libië onoverzichtelijke en desastreuze gevolgen heeft gehad, zoals ook voorstanders inmiddels erkennen. Des te wonderlijker dat een meerderheid van de Tweede Kamer voorstander is van de inzet van gevechtsvliegtuigen in Syrië.

Het valt minister Koenders te prijzen dat hij zich vooralsnog verzet tegen een Nederlandse bijdrage aan alle geweld in Syrië. Het is immers bijzonder onwaarschijnlijk dat een militaire overwinning van een van de strijdende partijen in het verschiet ligt. Ook een politiek vergelijk raakt steeds verder uit het verschiet. De confrontatiepolitiek tegenover Rusland, dat zich steeds actiever mengt in de Syrische burgeroorlog, maakt het steeds moeilijker dat Moskou instemt met een diplomatieke oplossing.

Het is niet in de laatste plaats kiezersbedrog om te suggereren dat militair ingrijpen in Syrië de vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika naar Europa zal beperken.

Louter retoriek
Dat geldt ook voor andere fraaie plannen die de Europese burger moeten wijsmaken dat ze de vluchtelingen ertoe zullen aanzetten rechtsomkeert te maken. Oproepen tot meer 'opvang in de regio' - alsof dat niet al in groten getale gebeurt - zijn louter retoriek bedoeld voor de nationale bühne. En de westerse landen zijn tot nu toe niet bepaald vrijgevig in het bijdragen aan de financiering van opvang ter plekke, die vaak neerkomt op een uitzichtloos bestaan in vluchtelingenkampen.

Zoals de zaken er nu voorstaan in het Midden-Oosten, is het niet realistisch te veronderstellen dat de vluchtelingenstroom vooralsnog valt tegen te houden. Ook Donald Trump-achtige 'oplossingen', zoals het optrekken van hekken rond Europa en proberen de vluchtelingen tegen te houden, zullen alle ellende - denk aan de mensenhandel - alleen maar vergroten.

Er is vooral actie op Europees niveau nodig. Terecht wordt gepleit voor de aanpassing van de Schengenregels, de opstelling van een nieuw gemeenschappelijk EU-opvangbeleid en bindende toedelingsquota.

Maar dergelijke Europese oplossingen moeten we niet al te rooskleurig voorstellen. Zo zullen quota en gedwongen toedeling ertoe leiden dat vluchtelingen tegen hun zin naar een andere bestemming kunnen worden gevoerd dan het zo populaire Duitsland en Zweden. Elke nieuwe toelatingsregeling betekent bovendien dat er ook migranten zullen worden afgewezen, met alle ellende van dien.

Zorgwekkend
De vluchtelingencrisis laat evenwel zien dat de EU beter toegerust is lidstaten te dwingen zich aan financiële regels te onderwerpen en hun schulden af te betalen dan hen aan te zetten tot een gemeenschappelijk en humaan beleid inzake de huidige vluchtelingencrisis. Dat is een zorgwekkende observatie. Maar ook lidstaten zelf zullen moeten handelen en niet wachten op EU-beleid. We zullen ervan moeten uitgaan dat de Europese samenlevingen best in staat zijn, met inzet en inventiviteit, de vluchtelingenstroom te accommoderen.

Dat vereist wel een actieve en geëngageerde opstelling. Aanzienlijke investeringen zijn noodzakelijk, evenals heldere en toetsbare opvangprocedures en een humane opvang, waarbij ruimte is voor sociale voorzieningen, onderwijs, ontplooiing en zinvolle activiteiten. Dan hebben we het nog niet over huisvesting en het zoeken van passend werk. Een en ander zou Nederland overigens mede kunnen bekostigen uit de recente economische meevallers. Dat zou een veel zinniger besteding zijn dan de door het kabinet-Rutte voorgestelde lastenverlichting.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen.

Duco Hellema Beeld Eigen foto
Duco HellemaBeeld Eigen foto
August Hans den Boef Beeld Eigen foto
August Hans den BoefBeeld Eigen foto
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden