PlusBoekrecensie

De erfenis van Cruijff: hoe Ajax 25 jaar streefde naar nieuw Europees succes

Als een historicus schetst Menno de Galan de grote lijnen van de wijze waarop Ajax de afgelopen 25 jaar probeerde Europa te heroveren. De vraag is of de successen vanaf 2018 slechts een kort intermezzo waren.

Bas Soetenhorst
Het hoogtepunt in 1995: Ajax heeft in de finale in Wenen de Champions League gewonnen. De kwart eeuw daarna stonden in het teken van de strijd om op het hoogste niveau terug te keren. Beeld Getty Images
Het hoogtepunt in 1995: Ajax heeft in de finale in Wenen de Champions League gewonnen. De kwart eeuw daarna stonden in het teken van de strijd om op het hoogste niveau terug te keren.Beeld Getty Images

Het waren twee fantastische dagen. Zo voelt het nu bij Ajax na de aftocht van Erik ten Hag en de uitverkoop van diens sterrenteam een crisis opdoemt. In De nieuwe eeuw van Ajax, Menno de Galans nieuwe Ajaxboek – eerder beschreef de Nieuwsuur-journalist de jaren 1964-1974 en de coup van Cruijff – staan de verwikkelingen centraal vanaf 24 mei 1995, de dag van de gewonnen Champions Leaguefinale in Wenen. Onder invloed van die prestatie, het Bosmanarrest en de financiële achterstelling van een aantal spelers met Surinaamse achtergrond, voltrok zich nadien een leegloop en droogden de successen op.

De Galan beschrijft de pogingen de weg omhoog te hervinden. Het tijdperk valt vrijwel samen met de periode na het ontslag van Johan Cruijff bij Barcelona, die vanaf dan zeeën van tijd heeft voor zijn oude liefde.

De weerzin die De Galan daarbij voelt spat van de pagina’s af. Nooit is Cruijff te beroerd een spaak tussen de wielen te steken. Meestal in samenspraak met De Telegraaf, die na een vingerknip tegenstanders met de grond gelijk maakt. Als het aankomt op het nemen van verantwoordelijkheid geeft Cruijff nooit thuis. Hoe vaak hij ook het aanbod van een moegestreden bestuurder krijgt om zelf de touwtjes in handen te nemen.

Telefoon van Chantal

Typerend voor de wijze waarop Cruijff de zaken naar zijn hand zet is de aanstelling van Henk ten Cate als coach in 2006. Hij komt over van Barcelona, waar hij ook al op voorspraak van Cruijff is aangesteld als assistent van Frank Rijkaard. Wanneer Rijkaard van hem af wil, zet Cruijff technisch directeur Martin van Geel onder druk om Ten Cate te contracteren. Van Geel komt met hem in contact via Cruijffs dochter Chantal. Ze belt Van Geel op en geeft haar telefoon door aan Ten Cate.

Martin Jol (coach in 2009-2010) zucht ook onder de bemoeienissen vanuit Barcelona. “Jan Wouters had me nog gewaarschuwd,” vertelt hij De Galan. “Pesten, dat was het. Niet even, altijd. Permanent.” Alleen om zijn relatie met Cruijff goed te houden bezorgt Jol diens protegé Bryan Roy een vaste aanstelling als trainer. “Ik hoopte dat het gezeik dan zou ophouden.”

Oud-spelers aan de macht

Grote onthullingen bevat De nieuwe eeuw van Ajax niet. Het chronologisch nalopen van weer een nieuw slachtoffer in de directie- of bestuurskamer vergt soms wat veel van de lezer. De kracht zit in de belezenheid van de auteur, die ruim vijftig boeken heeft nagevlooid waarin betrokkenen hun visie geven. De Galan schetst het grotere verband.

Echt interessant wordt het als De Galan – die met zijn weergaloze De coup van Cruijff al van binnenuit de machtsgreep vanaf 2010 vastlegde – de vraag opwerpt in hoeverre Cruijff aan de basis heeft gestaan van het succes van het driemanschap Marc Overmars, Erik ten Hag en Dusan Tadic. Met Edwin van der Sar en Overmars waren de voorbije jaren oud-spelers aan de macht, zoals Cruijff wilde. Maar Overmars maakte korte metten met wat De Galan ‘het dogma’ van Cruijffs revolutie noemt: bescheiden spelerssalarissen en nadruk op de jeugdopleiding. Van de belofte dat de jeugd met enige regelmaat aanvallers en met name een spits van internationale allure zou opleveren, is ‘bitter weinig’ terechtgekomen, concludeert De Galan.

De voorbije transferperiode smeet Ajax met miljoenen en haalde het tien spelers van buiten. Na het echec tegen Napoli klinkt de vraag of de club die route moet blijven volgen.

null Beeld

De nieuwe eeuw van Ajax,
de turbulente jaren van een topclub

Menno de Galan

Alfabet, €22,50

304 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden