Plus

De eerste 11 circulaire varkens gaan naar de slacht

Als alleseters zijn varkens geknipt voor het wegwerken van etensresten uit de stad, van bakkerijen en brouwerijen bijvoorbeeld. Even buiten Osdorp gaan de eerste elf circulaire varkens naar de slacht.

Dirk Koolen van boerderij De Herkomst haalt voor de varkens op zijn bedrijf wekelijks 260 kilo restproducten uit de stad zoals aardappelen, diepvriesfrites en bierbostel. Beeld Jean-Pierre Jans

Van hun ontbijt hebben de varkens een smeerboel gemaakt. Hun snuit en hun poten zijn wit van de zure room. En daaraan kleeft dan weer bierbostel, een eiwitrijk restproduct uit bierbrouwerijen. Varkens eten als varkens. "Met mes en vork hebben ze het niet geleerd," zegt Dirk Koolen van boerderij De Herkomst.

Net buiten Osdorp begon hij in januari met elf biggen. Die heeft hij grootgebracht met etensresten uit de stad. Behalve met bierbostel ligt hun trog nu vol met diepvriesfrites, aardappelen en een partij sojamelk, die vanwege een kleine verpakkingsfout het supermarktschap niet heeft gehaald.

Net als mensen zijn varkens omnivoren, alleseters. Koolen haalt restjes op in de stad, 260 kilo per week. Die gaan anders naar een afvalverwerker die er biogas van maakt. Maar als varkensvoer krijgen dit soort reststromen meer waarde. De dieren zijn er circulaire varkens door geworden.

Kwaliteitsvlees
Het varken is als het ware de spaarpot die het mogelijk maakt de Amsterdamse voedselkring­loop te sluiten. Het vlees komt op tafel in vooraanstaande restaurants als Ron Gastrobar, Entrepot en Circl. De kwaliteit is boven verwachting. Van het eerste varken kon De Herkomst zelfs lardo maken, rugspek naar Italiaans voorbeeld. "Lardo di Osdorp," zegt Koolen.

Over vier weken moeten alle varkens zijn geslacht. Dat was wel even slikken, vooral toen het eerste varken het vertikte in de veewagen naar de slachter te stappen. Het helpt dat Koolen uit Brabant komt en als scholier nog een bijbaantje in een slachthuis heeft gehad. "Er zit veel gevoel bij, maar het is wel een productieproces."

In het nieuwe jaar wil hij door met nieuwe varkens. Hij neemt een voorbeeld aan Kipster, dat eieren produceert met uit reststromen gevoederde legkippen. "Als dat ook lukt met varkens, zou dat heel bijzonder zijn."

Het past ook goed bij de Tuinen van West, de groene bufferzone langs de rand van de stad bij Geuzenveld en Osdorp. Hier is al veel stadslandbouw ontkiemd, van zorgboerderij De Boterbloem tot de Fruittuin van West.

De groene buffer tussen Amsterdam en Haarlem leent zich daar ook goed voor, zegt Cilian Terwindt van duurzaamheidsorganisatie Urgenda. "Dat zat al in de oorspronkelijke ideeën bij de ontwikkeling van dit gebied: Amsterdammers laten zien waar hun voedsel vandaan komt."

Terwindt heeft een circulaire proeftuin uitgedacht, met onder meer een collectieve composthoop. Met zijn bedrijf Second Love Food zoekt Koolen intussen naar manieren om voedselverspilling te voorkomen.

Samen hebben ze bijvoorbeeld bekeken hoe reststromen van de markten op Plein '40-'45 en het Bos en Lommerplein nuttig kunnen worden hergebruikt.

Koolen is ook met de gemeente in gesprek over de mogelijkheid een boerderij met varkens te starten in de Tuinen van West. Maar op grotere schaal dieren houden voor de slacht is een teer punt in Amsterdam, merkt hij. De Herkomst zal pas vanaf zo'n honderd dieren levensvatbaar zijn. Is dat grootschalig? "De gemiddelde varkenshouder in Nederland heeft 3000 varkens."

Gemengd boerenbedrijf
"We kunnen ook met zijn allen veganist worden, mij best. Maar Amsterdam zal als grootste stad van het land toch ook de stad zijn waar het meeste vlees wordt gegeten. Dan moeten we ook weten waar vlees vandaan komt. Dit kan een tussenstap zijn, van vijf keer in de week vlees naar twee keer een stukje van goede kwaliteit."

"En minister Schouten wil het." Koolen doelt op de kringlooplandbouw die minister Carola Schouten (Landbouw) als ideaal voor ogen staat. Tegenwoordig produceren boeren bijna zonder uitzondering grootschalig en specialistisch. Het gevolg is dat Nederland kampt met een groot mestoverschot, terwijl we veevoer uit andere delen van de wereld halen om hier massaal dieren te voeden.

Ook daarvoor is De Herkomst een alternatief. Het doet Dirk Koolen denken aan het gemengde boerenbedrijf van vroeger. Het varken was een soort spaarpot die het hele jaar werd vetgemest met kliekjes om in de winter, als de bodem van de voorraadpot in zicht kwam, te worden geslacht.

Op wereldschaal lijkt het beter om schaarse landbouwgrond niet meer te gebruiken voor het verbouwen van veevoer. "Zeker niet als we reststromen uit de stad kunnen gebruiken als veevoer. Maar dan ontkom je niet aan boerderijen vlak bij de stad."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden