De democratie is tegenwoordig te hoerig geworden

Mijn mening over referenda heb ik herzien. Vroeger was ik tegen referenda. Ik had bij de verkiezingen een volksvertegenwoordiger gekozen en die moest de handen vrij hebben. Mijn volksvertegenwoordiger kon zich, vanuit zijn politieke denkbeelden, in een probleem verdiepen en daar dan een besluit over nemen. Zodoende hoefde ik niet overal verstand van te hebben en kon ik mijn tijd nuttiger besteden. Nam hij de verkeerde beslissingen, dan stemde ik na vier jaar op iemand anders. Zo werkt de democratie.

Maar voor democratie heb je een zeker democratisch vertrouwen nodig. Je moet ervan op aan kunnen dat je volksvertegenwoordiger min of meer doet wat hij wil. Is er bijvoorbeeld een kwestie over kerken in Zeeland en je hebt CDA gestemd, dan moet je er op kunnen vertrouwen dat jouw CDA- volksvertegenwoordiger, als jij geen verstand hebt van kerkelijke zaken in Zeeland, toch ongeveer denkt volgens de CDA-beginselen. Daarom heb je ook geen referendum nodig; je vertrouwt de gedelegeerde je stem toe.

Maar - het klinkt goedkoop, ik besef dat - politici zijn op het ogenblik niet meer te vertrouwen.

Als VVD en PvdA samen rege­ren, zou je kunnen denken dat de volksvertegenwoordigers van deze aan elkaar politiek tegengestelde partijen de partijdiscipline van beide partijen onderschrijven. Terwijl je ook weet dat een deel van de PvdA liever zou samengaan met D66 en SP of GroenLinks, en dat er leden zijn van de VVD die misschien liever met de PVV en met het CDA regeren. Volksvertegenwoordigers kunnen nu alle kanten op. Dát maakt ze democratisch onbetrouwbaar.

Doet jouw volksvertegenwoordiger niet wat je wil, dan kan hij zeggen dat hij zo moest kiezen 'vanwege de coalitie.' Juist bij een coalitie van tegengestelden is partijdiscipline belangrijker dan het beginselprogramma.

Dan is een referendum een uitkomst, al legt men dan wel de verantwoordelijkheid bij mij, en maakt het mijn volksvertegenwoordiger overbodig.

De democratie is tegenwoordig te hoerig geworden; ze moet zich prostitueren om wat macht te behouden. De volksvertegenwoordigers moeten te veel doen waar ze geen zin in hebben en besluiten worden steeds vaker in 'Europa' genomen door een Europees Parlement en Europese Commissie waar ik niets van weet en begrijp.

Een referendum legt de macht weer waar hij hoort. Bij ons.

Een referendum is een middel om 'Nou luister je verdomme eerst naar mij!' te roepen.

t.holman@parool.nl