Plus

De buurt Emerald lijkt verdwaald in Zuidoost

De buurt Emerald in Zuidoost valt op door zijn onopvallendheid en is daarom een opmerkelijke kandidaat voor de tiende Amsterdamse Nieuwbouwprijs.

Het woonwijkje Emerald in de E-buurt omvat 170 voor Zuidoost atypische laagbouwwoningen Beeld Eva Plevier

Egoli, Emanzana, Entabeni, waar zijn we? In Ghana of Nigeria? Eerstegeluk, Edenburg, Enkeldoorn, dat klinkt al een stuk Nederlandser, maar nog steeds zijn het ongebruikelijke straatnamen. Hoewel, Amsterdam is wel wat gewend, kijk maar in Noord of in Buitenveldert.

Een belangrijke verdienste van de dienst Stedenbouw is dat zij in de jaren zestig heeft besloten de verschillende onderdelen van Amsterdam-Zuidoost te rangschikken naar een beginletter.

We bevinden ons dus in de E-buurt en om precies te zijn in het woonwijkje Emerald dat bestaat uit 170 laagbouwwoningen, 6 appartementen en 5 vrije kavels.

Sloophamer
In het verleden stonden hier de honingraatflats Egeldonk en Echtenstein. Van Echtenstein is een vleugel overgebleven die aansluit op de hoger gelegen Daalwijkdreef, aan Egeldonk herinnert een mast met een schamele vlag.

De slopershamer kon zijn gang gaan in de ­Bijlmermeer, een operatie die halverwege de jaren negentig begon. Lang was dit een slagveld, met resten beton en ander bouwafval, een desolate vlakte die wachtte op een nieuwe toekomst.

Die toekomst is er nu, het verleden hijgt nog na. Waarschijnlijk kijken we nu anders, milder aan tegen de enorme honingraatflats, gezien het succes van de klusflat Kleiburg en het weelderige groen met sportvelden tussen de resterende complexen.

De menselijke maat
Wat er voor de flats in de plaats is gekomen, is het compleet tegenovergestelde - niks ruw beton, niks gaanderijen of liften die regelmatig stuk waren, niks onherbergzame parkeergarages.

Emerald is net als andere nieuwbouwprojecten in Zuidoost geschoeid op de menselijke maat met zijn straatjes en hofjes. Het is een van de tien wijken of gebouwen die zijn voorgedragen voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs waar tot en met donderdag op gestemd kan worden (zie kader).

Het Delftse bureau Steenhuis Burman architecten heeft getekend aan de rijtjeswoningen. Oprichter Roelf Steenhuis is zijn loopbaan begonnen bij Mecanoo. Inmiddels is dat bureau synoniem met Francine Houben en zijn de partners van het eerste uur uitgewaaierd.

Steenhuis heeft zich gespecialiseerd in woningbouw - hij tekende de wijk Hoornse Meer in Groningen en in Amsterdam-West voltooide hij niet zo lang geleden de Plesmanbuurt.

Gevels
Vergeleken bij die Plesmanbuurt, maar ook als je het wijkje vergelijkt met de andere kandidaten voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs, is Emerald van een bijna verontrustende eenvoud. Eigenlijk geloof je je ogen niet, als je wandelt over Egoli, zo doodnormaal is alles. Alsof de tijd heeft stilgestaan.

E-buurt Beeld Jorris Verboon

We zien vier kleuren baksteen, stevige witte kozijnen of muurvlakken, schuine kappen met dakpannen en hier en daar een glazen luifeltje.

Omdat de gevels iets verspringen en een dwarskap wordt afgewisseld met een puntdak, en een voortuintje met een stoep, missen de straten eenvormigheid. De bewoners konden een paar varianten kiezen, wat resulteerde in dat geschakeerde patroon.

In feite valt er niets op Emerald aan te merken, en het vermoeden bestaat dat de bewoners er uiterst gelukkig zijn. De betaalbaarheid van de woningen is een belangrijk pre: hier geen uitzinnigheid zoals aan de kop van de Weespertrekvaart.

Maar toch is het vreemd: alsof Amsterdam Almere heeft binnengehaald en niet andersom. Filmmaker Alex van Warmerdam heeft zo'n wijkje - inclusief gemeenschap - ooit geportretteerd in De Noorderlingen, maar dat is alweer 25 jaar geleden.

Verdwaald
Dat typische Hollandse laagbouwwijkje contrasteert met het restant van Echtenstein, dat als een stuk archeologie tegen het talud van de Daalwijkdreef staat gedrukt. Emerald lijkt daardoor verdwaald in Zuidoost, misschien is zelfs het woord misplaatst wel van toepassing.

Het karakteristieke van Zuidoost is zijn rauwheid en massaliteit, afgewisseld met het lieflijke van plantsoenen en parken. Wie in Emerald wil ontsnappen aan de Vinex-idylle, moet bijvoorbeeld voor zijn dagelijkse boodschappen naar Ganzenhoef. Want in Emerald is helemaal niets, behalve het gebod 'gij zult wonen'.

Nieuwbouwprijs 2017

De overige kandidaten voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs van dit jaar zijn: Blok 0 - Casco lofts (West), 900 Mahler (Zuid), Superlofts Buik­sloterham (Noord), CPO Amstelwijck (Zuid), Smiley (Oost), Docklands (Noord), Patch22 (Noord), BlackJack (Noord) en Nova Zembla Lofts (Noord).

Al deze projecten zijn, net als Emerald in Zuidoost, opgeleverd tussen augustus 2015 en augustus 2016. De verkiezing van het winnende project sluit morgen. Wie zijn stem op een van de projecten wil uitbrengen kan daarvoor terecht op www.amsterdamwoont.nl/nieuwbouwprijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.