Plus Van der Laan

De burgemeester die een volksheld werd

Geliefd was hij altijd al, maar nadat Van der Laan meldde dat hij ziek was steeg zijn populariteit tot ongekende hoogte. De burgemeester werd een volksheld.

Beeld ANP

De diagnose gaf 'weinig reden voor optimisme', schreef Eberhard van der Laan in de brief waarin hij bekendmaakte dat hij ziek was. "Mocht er aanleiding toe zijn dan informeer ik u nader", eindigde hij wat formeel.

De uitgezaaide longkanker die bij hem was vastgesteld had inderdaad geen enkele reden gegeven tot optimisme, zo bleek maandag. Maar wat hij in januari nog niet had kunnen voorzien was de stortvloed aan steunbetuigingen die hij zou ontvangen. Zelden bracht de ziekte van een politicus zoveel collectief medeleven teweeg.

De laatste maanden van zijn burgemeesterschap voelden af en toe als een afscheidstour. Een ereronde voor een bestuurder die zich immens geliefd had gemaakt in de stad die hij zo liefhad.

Vorige week vrijdag at hij nog samen met Willem-Alexander ossenworst in een café in de Jordaan, maar het was niet het onverwachtse koninklijk bezoek aan de hoofdstad die de meeste indruk maakte, maar de aanblik van de broze burgemeester die ondersteund moest worden door Willem-Alexander.

Liefdesverklaringen
"Eberhard we love you," schreven marktkooplieden van het Waterlooplein een paar dagen na de bekendmaking van zijn ziekte op de stoep onder de werkkamer van de burgemeester.

En bij die liefdesverklaring zou het niet blijven. Honderden brieven ontving Van der Laan, duizenden keren werd hij door Amsterdammers aangeklampt om hem een hart onder de riem te steken.

De muurschildering van Kamp Seedorf aan de Wibautstraat. Beeld Charlotte Odijk

Straatkunstenaarscollectief Kamp Seedorf maakte op de Wibautstraat een levensgrote muurschildering van Van der Laan met een Ajaxsjaal om de nek en doopte hem tot 'Damsko strijder'. De verkoop van t-shirts met dezelfde afbeelding zorgde voor een vastlopende website, zo groot was de vraag.

Het verdriet van de burgemeester werd het verdriet van de stad, al toonde iedereen dat op zijn of haar eigen manier. Amsterdammers deden via een video hun 'belofte' aan Van der Laan. Dat ze hun best zullen doen om de stad gezellig te houden. Of dat ze de Amsterdam eigenzinnig zullen houden, of creatief.

Er volgde een petitie om de nog aan te leggen brug over het IJ te vernoemen naar Van der Laan, in de Utrechtsestraat werd een kroeg tijdelijk omgedoopt tot 'Cafe Eberhard' en tijdens de jaarlijkse haringpartij in het Hilton Hotel werd zelfs een minuut stilte gehouden voor de zieke burgemeester.

Zomergasten
Van der Laans populariteit kwam tot een hoogtepunt bij zijn optreden in Zomergasten. In het Scheepvaartmuseum, De Balie en in talrijke café's werd de uitzending op groot scherm bekeken. Waar collectief televisiekijken altijd voorbehouden was aan sportwedstrijden en het songfestival keken nu honderden mensen gezamenlijk naar een drie uur durend interviewprogramma.

Het programma werd zijn magnus opus als publiek figuur. Bescheiden was hij niet, wel innemend, bevlogen en aan het einde van de uitzending emotioneel. "Ik voel me nu goed, niet zo moe," zei hij, maar dat kon de volgende dag weer anders zijn.

Ook tijdens raadsvergaderingen kon Van der Laan bij tijd en wijle vlijmscherp uit de hoek komen, en hij eiste ook stevig weerwoord van de raadsleden. "Als ze me zielig gaan vinden dan kunnen ze niet goed controleren, dan gaat het ten koste van de stad", zei hij.

Maar de man die zo bedreven was geraakt in het opleggen van zijn politieke wil aan de raad kon dit niet afdwingen. Medeleven en medelijnen zitten nu eenmaal dicht bij elkaar in het emotionele spectrum.

Van der Laan met koning Willem-Alexander in de Jordaan, vorige week. Beeld ANP

Ebermania
'Ebermania', werd Van der Laans enorme populariteit van de laatste maanden genoemd op Radio 1. De heiligverklaringen die hem soms ten deel vielen hadden af en toe inderdaad iets weg van een hype, maar toonden toch ook vooral aan welke snaar Van der Laan als burgemeester had weten te raken.

Goed beschouwd was er na Pim Fortuyn geen politicus meer die zo op handen werd gedragen en zelfs de breed gedeelde afkeer van de PvdA kleefde niet aan hem. Het publieke humeur toont zich vaak van zijn meest chagrijnige en onaangename kant. Met name politici kunnen zelden op schouderklopjes, laat staan op compassie rekenen.

Van der Laan vormde hierop de uitzondering. Niet omdat hij ernstig ziek was, maar omdat iedereen hem nog zo graag een poosje langer als burgemeester had gezien en dat door die 'rotziekte', zoals hij het zelf noemde, onmogelijk werd.

De verbondenheid en het medeleven die zich de laatste maanden in de samenleving toonden is het optimisme dat Van der Laan in januari nog niet kon zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden