Lezersbrief

‘De boerkadraagster ­verhult haar gelaat en kan zo geen beroep op mijn zorg doen’

‘De boerka- of nikabdraagster ­verhult haar gelaat en kan daarmee geen beroep op mijn zorg doen.’ Beeld ANP
‘De boerka- of nikabdraagster ­verhult haar gelaat en kan daarmee geen beroep op mijn zorg doen.’Beeld ANP

Jaren geleden gebruikte ik het boerkaverbod in een filosofieles over Levinas. Hoe zou ­Levinas aankijken tegen het onlangs ingevoerde verbod?

De ­Franse denker neemt ‘het gelaat van de ander’ als uitgangspunt in zijn werk. Dit aangezicht van de medemens ontkomt volgens hem aan ons kennen, beheersen en objectiveren. De ander spreekt ons direct aan en roept op tot verantwoordelijkheid. Bovendien stelt hij dat dit een universeel appel is.

Het gelaat van de ander breekt als het ware mijn wereld open en nodigt uit om te handelen. Op dat moment ontstaat ook vrijheid in zijn ogen. Ga ik wel of niet in op de zorg voor de ­ander? Daarom voelen we ons ­dikwijls ongemakkelijk bij de aanblik van een zwerver. Hij doet een beroep op onze verantwoordelijk en dwingt ons om een keuze te maken.

De boerka- of nikabdraagster ­verhult haar gelaat en kan daarmee geen beroep op mijn zorg doen. Zij ­ontneemt mij de mogelijkheid om verantwoordelijkheid te nemen. Omgekeerd kan ik niet inschatten of zij ingaat op mijn appel. Hierdoor kunnen dragers niet volwaardig deelnemen aan de samenleving en dit verhindert de gewenste integratie. Critici van het verbod spreken ­daarentegen over uitsluiting door de maatschappij.

Vergeten wordt dat men eerst zichzelf letterlijk en figuurlijk heeft afgesloten door het gelaat te bedekken. Is dan de vrijheid van godsdienst in het geding? Nee, want deze is nooit absoluut en moet altijd in relatie tot andere waarden worden beoordeeld.

In deze wet moet er evenwicht worden gevonden tussen godsdienstvrijheid en maatschappelijke verantwoordelijk. Het boerkaverbod is een goede oplossing voor dit dilemma, omdat vrijheid en verantwoordelijkheid in balans worden gebracht.

Religies mogen nog steeds kledingvoorschriften hanteren, mits het ­gelaat onbedekt blijft. Door deze openheid nodigen we elkaar uit om onderlinge verantwoordelijkheid te dragen.

En dat is hard nodig in onze diverse samenleving. Zowel totale verhulling als onthulling worden nu ingeperkt, zodat mensen daadwerkelijk kunnen omzien naar elkaar.

De les van Levinas is dat het gelaat van de ander de basis vormt van onze moraal en daarom zichtbaar moet zijn.

Pieter de Jong, docent filosofie, ­Amsterdam 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden