Plus

De beeldenstorm in Amsterdam is nog een briesje

Hoe gaan we om met ons koloniale verleden? Het gesprek daarover kwam ook maandagavond in De Rode Hoed slechts moeizaam op gang.

Ook op de Beurs van Berlage pronkt J.P. Coen, tijdens de bouw nog een zeeheld zonder blaamBeeld Tammy van Nerum

Het vereist geen geoefend oog om in de Amsterdamse binnenstad de verwijzingen naar het koloniale verleden te spotten. Maar als je erop gaat letten, zijn het er toch meer dan je dacht.

De Bantammerbrug over de Gelderse­kade, vernoemd naar een Indonesische provincie. De plaquette van VOC-zeevaarder Henry Hudson op de Schreierstoren. Of het ertegenover gelegen Scheepvaarthuis, waarop een beeld van Jan Pieterszoon Coen prijkt, samen met tientallen andere zeehelden.

Morele meetlat van vandaag
Maar hoe heroïsch waren deze historische figuren eigenlijk als je ze langs de morele meetlat van vandaag legt?

Die kwestie stond maandagavond centraal tijdens een debat in de Rode Hoed met de wat provocerende titel 'Is het tijd voor een nieuwe beeldenstorm'? Toch is die vraag ook weer niet zo heel raar. De recente ongeregeldheden in het Amerikaanse Charlottesville gingen over het wel of niet verwijderen van een standbeeld.

De Rotterdamse kunstinstelling Witte de With besloot onlangs haar naam te veranderen vanwege de wandaden die Witte de With (1599-1658) tijdens zijn reizen over de wereldzeeën beging. En de roep om 'slavenpanelen' van de Gouden Koets te halen klinkt steeds luider.

Het is nog geen beeldenstorm, maar de discussie over hoe we ons verhouden tot sommige zwarte bladzijden van onze geschiedenis, wordt stevig gevoerd.

Stadswandeling
De debatavond werd voorafgegaan door een stadswandeling langs 'omstreden monumenten'. Zo staat ook op de Beurs van Berlage een beeld van J.P. Coen. En liggen in de Oude Kerk veel oude VOC-lieden begraven. En wat te denken van het West-Indisch Huis met het beeld van Peter Stuyvesant, toch ook geen lieverdje?

In De Rode Hoed (een oude schuilkerk, voor zover bekend vrij van smetten) bleek al snel dat het een ingewikkelde discussie zou worden, met termen als 'herinneringslandschap' en 'master narrative'.

We zitten midden in een culturele oorlog, betoogde cultuurhistorica Nancy Jouwe. Ze zou liefst zien dat de Coentunnel vandaag nog een nieuwe naam kreeg. De verering van iemand die in Indonesië hele dorpen heeft laten uitmoorden geeft gewoon geen pas, betoogde zij.

Gespreksleider Bahram Sadeghi antwoordde dat de naam van die tunnel wat hem betreft een stuk minder belangrijk is dan de agent die hem aan de kant zet als hij de tunnel uit rijdt.

Waarmee hij wilde aangeven: etnisch profileren en discriminatie op de arbeidsmarkt zijn veel belangrijker dan de symbolische betekenis van een naam of beeld.

Context
Martine Gosselink, hoofd geschiedenis van het Rijksmuseum, voelde er niets voor om alle schilderijen van besmette historische figuren van de wand te halen. Liever voorziet het museum de portretten van context.

Als de komende jaren, zoals het kabinet wil, alle Nederlandse scholieren het Rijksmuseum bezoeken moet ook duidelijk worden gemaakt wat die afgebeelde heren op hun kerfstok hebben. "Vertel het hele verhaal," zei Gosselink.

Nee, het wegpoetsen van de onwelkome delen van onze geschiedenis dan wel het herschrijven ervan is geen oplossing, vond ook Volkskrant-journalist Sander van Walsum. Dat is iets voor foute regimes. "Het verleden kan zich niet verdedigen," zei hij.

Hij kreeg bijval vanuit het publiek, waar een vrouw ook de esthetische waarde van de beelden van Michiel de Ruyter en Jan Pieterszoon Coen in de strijd wierp. "Ik vind het gewoon heel mooie standbeelden. We hebben al zo veel afgrijselijke moderne kunst in de openbare ruimte."

Woede om Wilders
Op dat moment was al duidelijk dat haar kamp, dat van de zelfbenoemde cultuurbewakers, en de aanwezige social justice warriors er deze avond niet uit gingen komen.

Toen kunstenaar Raul Balai Geert Wilders liet zien te midden van neonazi's, brieste de vrouw van verontwaardiging en woede. "Ik hoop dat zij bij de borrel na afloop met elkaar in gesprek gaan," zei debatleider Sadeghi.

Helaas, de vrouw die de standbeelden mooi vindt, was al boos de zaal uitgebeend, waarbij ze de deur hard dicht sloeg. Tot zover het goede gesprek.

Op de binnenplaats van het West-Indisch Huis prijkt Peter Stuyvesant op de fonteinBeeld Tammy van Nerum
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden