De bakermat van Agatha Christie

Stadsgids en Christiekenner Joan Nott bij de haven van Torquay. Foto Esther Gotink

Bij Engelse kustoorden denk je al snel aan fish & chips, pingelende gokautomaten en beschonken badgasten. Maar niet in Torquay, door de Victorianen 'Queen of the English Rivièra' gedoopt.

Dom, dom, dom, vinden bewoners die de Rock Walk passeren. Hoe heeft de gemeente Torquay zó naïef kunnen zijn om de bomen en struiken op deze centrale rots te kortwieken zodat die nu dreigt af te brokkelen? Een groot net is over de kale klif getrokken en langs de weg staat een lelijke blauwe schutting die moet voorkomen dat rotsblokken op het verkeer vallen. Het is allerminst het idyllische plaatje dat Torquay zo graag presenteert.

Als de rots straks helemaal op orde is, wat een miljoentje of twee gaat kosten, en je weer veilig naar boven kunt wandelen, krijg je door de verdwijning van al die bomen wellicht het mooiste panoramische uitzicht van heel Groot-Brittannië. Maar zo ver is het nog niet.

Met de rug naar de blauwe schutting zie ik alsnog waar het allemaal om te doen is: palmbomen en orchideeën, zeilbootjes dobberen in de haven, vissers zijn in de weer met hun netten.

Je laat je al snel inpakken door de lieflijkheid van deze stad. Een fudgewinkel op de Vaughan Parade verkoopt toffees in de meest bizarre smaken, in het paviljoen zijn bekoorlijke boetiekjes en op de pier nabij het Princess Theater tonen hengelaars hun vangst: emmers vol makreel, hondshaai, baars en wijting. Een enkele visser moppert over de inktviskolonie die tegen de kade plakt en het uitwerpen van de hengels bemoeilijkt.

Dat dit de plek is waar Charles Darwin de inspiratie vond om zijn Origin of Species eindelijk te voltooien, kan ik me goed voorstellen. Ook dat dit een creatieve voedingsbodem was voor het roemruchte Monty Python en John Cleese die hier opnamen maakten voor de respectievelijke tv-series Monty Python's Flying Circus en Fawlty Towers.

Maar hoe kon Agatha Christie uitgerekend hier haar misdaadromans schrijven? ''Agatha werd in 1890 geboren in Torquay. Ze ging als kind niet naar school, maar kreeg thuis les van gouvernantes. Ze kwam dus niet veel in aanraking met leeftijdgenootjes,'' vertelt stadsgids Joan Nott. ''Ze was aanvankelijk erg verlegen en teruggetrokken. Literatuur werd haar vlucht.''

Nott legt uit hoe Christie ertoe kwam in dit pittoreske plaatsje moordverhalen te bedenken. ''Ze bracht hier bijna haar hele leven door; de omgeving en de mensen vormen onmiskenbaar het decor van haar fictieve wereld. Toen ze tijdens de Eerste Wereldoorlog als verpleegster in een lokaal ziekenhuis en een apotheek aan de slag ging, leerde ze alles over gifstoffen en medicamenten die later een rol speelden in haar plots.''

En dat Torquay de schrijfster dankbaar is voor het verzinnen van al die moord en doodslag (Christie schreef 83 boeken in een wereldwijde oplage van driehonderd miljoen exemplaren) is duidelijk: bijna alle musea en galeries hebben een plekje ingericht om haar te eren. Op locaties die een bijzondere connectie met haar hebben, hangen posters met haar naam en portret. En er is een officiële wandelroute, de Agatha Christie Mile, die strekt van het Grand Hotel, waar Christie haar eerste huwelijk vierde, tot het Imperial Hotel, dat in haar boeken herhaaldelijk het toneel was van balavonden en intriges.

Slenterend langs de kade voel ik de ziel van het verleden. Torquay is nog zo geruststellend Victoriaans. Tenminste, als ik de ogen sluit voor moderne winkelketens en discotheken, waar ook deze badplaats niet aan is ontsnapt. Ik beeld me in hoe de oude vrijster Miss Marple en de Belgische, besnorde detective Hercule Poirot hier rondneuzen om met hun ijzeren logica een moord op te lossen. Eens per jaar loop je ze hier werkelijk tegen het lijf, als op het Agatha Christie Festival personages uit haar boeken tot leven komen en er theateruitvoeringen, teaparty's en een murder mystery ball worden gehouden.

Maar Christies Torquay is nu een beetje van mij alleen. Ik kuier langs de tuin waar het enige beeld van Agatha Christie ter wereld staat -gemaakt door de Nederlandse kunstenares Carol van den Boom- en langs de zandstranden, tot ik uitkom bij Torre Abbey. Deze achthonderd jaar oude abdij is onlangs heropend na twee jaar ingrijpend renoveren.

Torre Abbey is door de eeuwen heen zo vaak uitgebreid en verbouwd dat herstel naar de originele staat niet meer mogelijk is. Dus heeft een architectenteam er zelf maar een nieuwe periode aan toegevoegd. Het contrast tussen middeleeuwse en moderne materialen is scherp, maar werkt erg goed.

Voor de Christiefans is hier een replica van haar werkkamer te zien. Het huis van de schrijfster is namelijk al decennia geleden met de grond gelijkgemaakt door een projectontwikkelaar met een gebrek aan cultuurhistorisch besef.

Nabij het station van Torquay ligt Kents Cavern, bijna twee miljoen jaar oud en daarmee Engelands oudste prehistorische grot. Bezocht en bewonderd door Charles Darwin, en door Beatrix Potter die inspiratie zocht voor de grotwoning van haar kinderboekkarakter Vrouwtje Plooi. In de grot, met een hele reeks kamers, stalagmieten en andere geologische formaties, hielden beren duizenden jaren geleden hun winterslaap; in een rotswand zijn nog de schedels van een beer en haar jong te zien.

Ook deze plek heeft een connectie met de misdaadkoningin: Christies vader nam deel aan de opgravingen in deze spelonken, toen ze eind negentiende eeuw werden ontdekt. ''Agatha kwam hier als jong meisje en ze ontwikkelde een enorme fascinatie voor archeologie,'' vertelt Nick Powe, een verre nakomeling van de eerste conservator van Kents Cavern. De grot is de locatie in Agatha's boek De Man met het bruine pak uit 1924. Nadat haar geologische interesse hier was aangewakkerd, ging de schrijfster op expeditie naar het Midden-Oosten, waar ze haar tweede man, een archeoloog, leerde kennen.

Powe zette Torquay op de internationale kaart door de stad met succes op te geven voor het Unescopredikaat Geopark. Daarmee is dit piepkleine plekje aan de zuidkust van Engeland één van vijftig uitverkoren gebieden op de aardbol van geologisch wereldbelang. Niet dat zo'n stempel het Christie-erfgoed snel voorbijstreeft, maar het zal een hele nieuwe doelgroep aanboren: naast de literairen ook de geologen. Agatha zou zich met beiden in haar element hebben gevoeld. (ESTHER GOTINK)

Informatie
Het Torquay Museum, Babbacombe Road 529, heeft een Agatha Christie-expositie. Informatie over de Agatha Christie Mile bij het toeristenbureau, Vaughan Parade 5, Torquay.
www.englishriviera.co.uk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden