Plus

De 5 meest gestelde vragen over het Oekraïne-verdrag beantwoord

Woensdag stemmen we over het associatieverdrag met Oekraïne. Dit zijn de vijf meest gestelde vragen over het akkoord, plus de antwoorden van beide kampen.

Een vroege stemmer in Wageningen. Beeld anp


1. Is het associatieverdrag goed voor de handel en de Nederlandse economie?

JA
Handel, en dan met name vrijhandel, is de belangrijkste reden om een overeenkomst te sluiten. In het verdrag wordt geregeld dat op termijn de invoerrechten op tal van producten worden geschrapt.

Dat betekent voor Nederlandse bedrijven dat het goedkoper wordt om goederen te exporteren naar Oekraïne en Oekraïense producten in Nederland te importeren. De potentiële afzetmarkt is met bijna 45 miljoen Oekraïners aanzienlijk.

NEE
We voeren nu al handel met het land. Veel levert dat niet op, precies 0,1 procent van onze buitenlandse handel volgens het CBS. Vooral Oekraïne profiteert dus, maar het verdrag kan de Oekraïense economie ook scháden.

In het verdrag wordt geregeld dat boeren in Oekraïne aan dezelfde regels moeten voldoen als boeren in EU-landen om oneerlijke concurrentie te voorkomen.

Vergeet ook niet dat de Russische belangen in het land groot zijn. Veel Oekraïners werken er en de oligarchen in het oosten hebben nauwe betrekkingen met de Russen.

Als die banden worden doorgesneden uit woede over dit verdrag, schaadt dat de economie, die toch al op z'n gat ligt. De associatieovereenkomst wordt trouwens gepresenteerd als een handelsverdrag. Maar waarom is dan in het akkoord te lezen dat 'de EU en Oekraïne mogelijke samenwerking op militair of technologisch vlak onderzoeken'?

De Oekraïense pianist Markiyan Matsekh speelde op CS om mensen over te halen vóór het verdrag te stemmen. Beeld anp

2. Is dit verdrag een opmaat naar een Oekraïens lidmaatschap van de Europese Unie?

JA
Natuurlijk, de landen waarmee er handelsverdragen zijn liggen op stapels. En nee, die landen zijn niet allemaal tot de EU gaan behoren. Maar toch: alle Oost-Europese lidstaten die sinds het einde van de koude oorlog EU-lid zijn geworden, sloten eerst een associatieovereenkomst met de EU.

En één blauwdruk is er wél: Kroatië. Het associatieverdrag met dat land in 2001 bleek een opmaat naar toetreding in 2013. Oekraïne voldoet bij lange na nog niet aan de toetredingseisen, maar één zinnetje in het akkoord zet wel degelijk de deur open.

Zo staat er dat de nauwere relatie tot stand komt 'in het licht van de geleidelijke integratie van Oekraïne in de interne markt van de EU'.

Daarvoor krijgt het land wel degelijk geld uit potjes waar óók Nederland aan bijdraagt. En voormalig Europees president Herman van Rompuy sprak in 2008 heldere taal: "Oekraïne wordt een deel van de Europese Unie. Tegenstand zal er wel zijn, maar niemand zal het uiteindelijk kunnen tegenhouden." Daar zit geen woord Spaans bij.

NEE
Nederland en de EU hebben met 25 landen dergelijke associatieverdragen gesloten. Een paar voorbeelden: Chili, Zuid-Afrika, Marokko en Jordanië. Inderdaad: allemaal landen die nooit lid zullen worden van de EU - al is het maar vanwege hun geografische ligging.

Ook met Turkije bestaat al 53 jaar een associatieverdrag. Wel staat in de tekst dat de associatie ook het doel heeft om de twee landen geleidelijk dichter bij elkaar te brengen, maar er wordt geen EU-lidmaatschap in het vooruitzicht gesteld.

De EU is daar voorzichtig mee: de toetreding van andere Oost-Europese landen als Bulgarije en Roemenië is immers geen succes gebleken. O ja, het verdrag kost de Nederlandse schatkist ook geen cent. Nergens in de tekst wordt de EU of de EU-landen verplicht om financiële steun te geven aan het land.

3. Helpt dit verdrag het Oekraïense volk onder het juk van de Russen vandaan te komen?

JA
Honderdduizenden mensen op het Maidanplein in Kiev protesteerden tussen november 2013 en maart 2014 vanwege het associatieverdrag.

De demonstranten verzamelden zich op het plein na de weigering van de toenmalige pro-Russische president Viktor Janoekovitsj om het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne te ondertekenen.

Nadat de regeringstroepen het vuur hadden geopend op de demonstranten werd de president afgezet en vertrok de premier. Er kwam een pro-westerse regering aan de macht die juist meer democratie wil en meer aansluiting bij de landen buiten het voormalige Warschaupact.

In het associatieverdrag worden daarom afspraken gemaakt over veiligheid, democratie, corruptiebestrijding en mensenrechten.

NEE
Is dat nodig? Cultureel gezien hoort Oekraïne meer bij Rusland dan bij West-Europa. Kijk maar naar de geschiedenis: Oekraïne was jarenlang onderdeel van de Sovjet-Unie - een zeer machtig onderdeel zelfs.

Op straat in Oekraïne wordt naast Oekraïens ook vaak Russisch gesproken - ook buiten Oost-Oekraïne. Zouden wij het nodig vinden als Rusland ineens de banden met België zou aanhalen?

4. Maakt het verdrag Europa veiliger?

JA
De Russische president Vladimir Poetin is niet bepaald de betrouwbaarste speler op het wereldtoneel. Het is voor Europa prettig om het grote Oekraïne als buffer tegen Poetins Rusland te hebben.

Het land kan dan maar beter meer binding hebben met Europa dan met de voormalige Sovjetpartner. Dat willen de inwoners zelf ook: bij de laatste verkiezingen wonnen de pro-Europese partijen.

NEE
De kans op een oorlog wordt alleen maar groter. Rusland houdt Oekraïne graag aan als buffer tegen het Westen. Het associatieverdrag trekt Oekraïne direct in de Europese hoek en wekt daarmee wrevel bij de Russen.

Poetin zei al in 2008 dat hij het 'oprukken van de EU naar de Russische grenzen niet langer zou tolereren'. Dat toonde hij al aan toen Rusland in 2014 de Krim annexeerde.

Het pro-Russische schiereiland hoort sindsdien niet meer bij Oekraïne. Dat maakt een simpel verdragje plots de bron van internationale spanningen, waarin Rusland en de Navo worden meegezogen.

5. Halen we de banden aan met een corrupt land?

JA
Wie wil überhaupt in zee met een land dat rond de 142ste plek staat op de corruptieranglijst?

Kijk alleen al hoe de vorige premier Viktor Janoekovitsj een paleis tot zijn beschikking had zo groot als Monaco, inclusief gouden kranen. Zie de mensenhandel in de prostitutie. De invloed van de maffia. Hoe je er ambtenaren en politieagenten moet omkopen om iets gedaan te krijgen.

Onafhankelijke internationale organisaties oordelen unaniem: corruptie zit in de haarvaten van het land. Is dat een land waarmee Europa zich wil verbinden? Natuurlijk wordt er beterschap beloofd, maar papier is geduldig.

NEE
Oekraïne is corrupt. Maar de inwoners willen dat ook graag veranderen. De nieuwe regering voert hervormingen door.

De minister van Economische Zaken diende zelfs zijn ontslag in om die te bespoedigen: volgens hem gaat het onder de huidige premier Arseni Jatsenjoek te langzaam - al werd dat ontslag niet geaccepteerd, dus de minister zit tegen heug en meug nog op zijn plek.

Ook is er een onafhankelijke ombudsman gekomen die alle corruptieklachten onderzoekt. Hij is Litouwer en was Eurocommissaris, iemand met gezag én een echte buitenstaander dus. De regering kan een advies van de ombudsman alleen met goede argumenten afwijzen, anders moet het worden overgenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden