Plus

Darkest Hour heeft een bijna komische ondertoon

Churchill wordt neergezet als driftige, ietwat wereldvreemde man die het hart echter duidelijk op de juiste plek heeft zitten. Ondanks het serieuze onderwerp heeft de film een bijna komische ondertoon.

Beeld Darkest Hour

De scène waar iedereen over napraat, is een surrealistische volksvergadering in de Londense metro. Winston Churchill (Gary Oldman, Oscarwaardig) kruipt uit zijn dienstauto en daalt met een verse sigaar tussen zijn lippen de trap af. Als hij een wagon binnenstapt, verstijven de overige passagiers. Hun premier, in de metro? Hij krijgt vuur van een beduusde metselaar.

Voor Churchill is het net zo vreemd. Hij heeft nooit eerder met het openbaar vervoer gereisd. Hij heeft ook nooit in de rij gestaan voor voedsel. Goed beschouwd heeft hij geen enkele binding met het volk dat hij representeert. Toch vraagt hij nu om hun mening.

Het is immers eind mei 1940 en Churchill, net aan­gesteld als opvolger van Neville Chamberlain, staat onder grote druk om vredesonderhandelingen te voeren met Adolf Hitler, de man voor wie hij al zo lang waarschuwt. Vrijwel alle leden van het oorlogskabinet vertellen hem hoe hopeloos de vooruitzichten van het Britse leger zijn. Het lijkt een kwestie van tijd voor de nazi's over Piccadilly Circus marcheren.

Churchill zelf is mordicus tegen iedere handreiking aan die grote kleuter, die mislukte kunstenaar. Hij wil Hitler tegen elke prijs weerstaan, maar mag hij dat van het Britse volk vragen? Of moet hij misschien toch een knieval ­maken?

"Nee!" zegt de metselaar vastbesloten. "Nooit!" roept een klein meisje met vuur in haar ogen. Churchill stapt uit met hernieuwd zelfvertrouwen. Niet veel later houdt hij zijn beroemdste toespraak. We shall never surrender.

Nooit gebeurd
Prachtig. Ontroerend ook. Het is alleen nooit gebeurd. En dat is toch best een dingetje in een historische film. Had Joe Wright de scène als droom vormgegeven of als duidelijke allegorie van een leider die wanhopig zoekt naar steun voor zijn plannen, dan was hij veel makkelijker te accepteren geweest.

Zoals hij nu in de film is geschoven, komt het neer op geschiedvervalsing. Het is bovendien maar zeer de vraag of het Britse volk destijds echt zo strijdlustig was.

Die scène zegt veel over Darkest Hour, een erg onderhoudende, maar ook erg gladde film, die nieuwe houtblokken op het vuur van Churchills romantisering gooit.

De eerste keer dat we hem zien, verschijnt zijn gezicht achter de vlam van een lucifer. De 66-jarige politicus rookt en ontbijt op bed terwijl hij zijn nieuwe typiste ­Elizabeth Layton (Lily James) ongenadig uitkaffert. Zijn vrouw Clemmie (Kristin Scott Thomas) spreekt hem na afloop toe. Tuttut, Winnie. Doe nou eens rustig. Gedraag je nou een beetje als je premier wilt worden.

Churchill mokt wat, maar schikt zich naar haar woorden. Zo ontstaat het beeld van een driftige, ietwat wereldvreemde man die het hart echter duidelijk op de juiste plek heeft zitten. Over échte controverses, zoals zijn ­vermeende racistische trekjes of harde uitspraken over Mahatma Gandhi, rept de film met geen woord.

Downton Abbey-achtige lichtheid
Dat zou overigens ook niet passen. Darkest Hour heeft een Downton Abbey-achtige lichtheid, een ondanks het serieuze onderwerp bijna komische ondertoon. Elizabeth legt hem voorzichtig uit dat een verkeerd uitgevoerd V for Victory-teken, gemaakt met de rug van zijn hand naar de camera, zoiets betekent als 'rot op!'. Churchill komt niet meer bij van het lachen.

Wat wél goed naar voren komt, is dat Churchill in bepaalde opzichten behoorlijk op Hitler leek. Dat Duitsland te verslaan was, lag in mei 1940 niet voor de hand - zoals het een paar jaar later juist zeer onwaarschijnlijk was dat Hitler nog zou kunnen winnen.

Beide mannen drukten hun plannen door zonder naar adviseurs te luisteren, zonder rekening te houden met de enorme aantallen slachtoffers die door hun bewind zouden kunnen vallen. We mogen ontzettend blij zijn dat Churchill doorzette.

Maar moed leidt alleen tot heldendom met een flinke ­portie geluk.

Darkest Hour

Regie Joe Wright
Met Gary Oldman, Lily James, Kristin Scott Thomas
Te zien in Cinecenter, City, FC Hyena, Filmhallen, The Movies, Studio K, Tuschinski

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden