Plus Klapstoel

Daria Bukvic: 'Ik kan niet zonder omarming'

Daria Bukvic (1989) is theaterregisseur. Haar nieuwste voorstelling, Melk & Dadels, gaat zondag in première in de Koninklijke Schouwburg van Den Haag.

Daria Bukvic Beeld Harmen de Jong

Tuzla

"Ik ben geboren in voormalig Joegoslavië, in het huidige Bosnië. Tot mijn derde heb ik in de buurt van Tuzla gewoond. Toen ben ik met mijn moeder gevlucht voor de burgeroorlog. Aan de jaren in Bosnië heb ik vooral zintuiglijke herinneringen. Veel in de bergen, in het groen, schommelen in mooie jurkjes."

"Soms vind ik het moeilijk te ontwarren of het echt herinneringen zijn of dingen die ik door verhalen heb geconstrueerd. Van onze vlucht naar Nederland herinner ik me flitsen: een tube mayonaise die ik uit angst leeg kneep in mijn mond, mijn moeder die me strak tegen zich aan hield in de auto. Dat zijn dingen die je onthoudt."

"Ik beschouw Bosnië nog steeds als mijn ­moederland. Bijna elk jaar ga ik, met groot genoegen, even terug. Als ik tussen de bergen en de rivieren ben, voel ik me thuis. De mensen die wild gebaren met hun armen, een lammetje aan het spit, het temperament van mensen. Dan valt er een puzzelstukje op zijn plek."

Roermond

"Daar zat ik twee jaar in een azc, voordat we een verblijfsvergunning kregen. Toen we die eenmaal hadden, zijn we naar een plaatsje in de buurt verhuisd. De tijd in Limburg is een beklemmende periode in mijn leven geweest. Het is heel heftig als je nooit echt verwantschap met mensen voelt en steeds het gevoel hebt dat je er niet bij hoort."

"Ik heb ongelooflijk veel geluk gehad met mijn fantastische, slimme ouders. Zij creëerden een veilige gezinssituatie waardoor het thuis altijd fijn was. Als ik de negativiteit uit de omgeving ook thuis had gevoeld, had ik grote agressieproblemen gehad, denk ik. Het was gewoon niet fijn."

"Ouders van vriendinnetjes die dachten dat ik het lunchgeld van hun dochters had gejat, en altijd de standaardzin (in vloeiend Limburgs): 'Boetenlenjers motte we neet.' Het is heel vormend als je je nooit voor 100 procent deel voelt van de gemeenschap. Dat gevoel zit eigenlijk in bijna al mijn voorstellingen verwerkt. Daar zit mijn verdriet."

Nobody home

"Die voorstelling is op veel vlakken van betekenis voor me geweest. Het was enerzijds mijn doorbraak als regisseur. Mede door die voorstelling ben ik uitgenodigd om voor Het Na­tionale Theater te gaan regisseren en willen ­mensen met me werken. Het is een montagevoorstelling waarin drie jonge acteurs, geboren in Syrië, Iran en Bosnië, met veel humor anekdotes vertellen en scènes spelen over vluchten en integreren."

"Daarin komt ook de absurditeit van ergens naartoe gaan en vragen of je daar mag wonen aan bod. Persoonlijk is door die voorstelling een deel van mijn verwerkings­proces begonnen. Dat was niet beoogd, maar daar ben ik superdankbaar voor. Ik ben in ­therapie gegaan en ben nu een gelukkiger mens."

Amsterdamprijs

"In 2016 kreeg ik de Amsterdamprijs voor de Kunst, mede door Nobody home. Ik heb in Amsterdam echt mijn thuis gevonden. Voor mij is hier wonen iedere dag een verademing. Iédere dag. Het IJ is voor mij óók thuis. Die Amsterdamprijs voor de Kunst ging voor mij veel verder dan een prijs voor mijn kunstenaarschap. De stad heeft mij laten weten het fijn te vinden dat ik hier woon."

"Ik mag bij de Amsterdamclub horen. Dat heeft niks te maken met elite versus provincie, maar met de ruimte die hier blijkbaar is voor mijn ideeën. Daar word ik heel ­gelukkig van. Ieder mens heeft op een bepaald punt in zijn leven omarming nodig van een ­bepaalde groep. Of je moet sterk genoeg zijn om zonder te kunnen. Ik kan dat niet. Ik heb ­iemand nodig die mij omarmt. Dat heb ik in ­deze stad ervaren. Ik vind het ook een eer om op de Klapstoel te zitten."

Bewijsdrang

"Ik wil gewoon de beste worden. Wat de beste is? Ik wil werk maken waar niemand omheen kan. Dat gaat niet om hits, niet om 4 of 5 sterren in de krant. Het gaat erom dat je, als je naar een voorstelling van Daria Bukvic gaat, weet dat je je ertoe móet verhouden. En niet: knap gespeeld, mooi decor, een lekker avondje uit. Als je er niet over napraat in de foyer, is de voorstelling mislukt. Ik wil een carrière waarin ik nooit achterover ga leunen. Mensen die niet naar het theater gaan, wil ik het theater binnen slepen. Dát is voor mij de beste zijn."

Melk & Dadels

"Mijn nieuwste voorstelling, die ik samen met Rose Stories en Tofik Dibi heb gemaakt. Het gaat over vier Marokkaans-Nederlandse actrices die het op een komische en kritische manier hebben over wat het betekent om als tweede ­generatie Marokkaan in dit land te leven - en hoe je je verhoudt tot de Nederlandse en Marokkaanse gemeenschap. We hebben twee try-outs gehad in de Meervaart. Het publiek reageerde zo enthousiast!"

"De Meervaart is een toffe plek, omdat ze veel doen om de mensen die in Nieuw-West wonen binnen te halen. Naast autochtoon publiek waren er ontzettend veel mensen met een bicul­turele achtergrond, van Marokkaans tot Surinaams. Dat is de diversiteit die ik in het theater wil."

"Na afloop kwam een oudere Surinaamse vrouw naar me toe die het gevoel had dat ze gezien was - ondanks dat vier jonge Marokkaans-Nederlandse meiden op het podium stonden. Eindelijk werd haar verhaal verteld. Dat ik erin slaag dat verhaal te vertellen, heeft voor een groot deel te maken met het feit dat ik zelf bicultureel ben, denk ik. Ik ken de pijnpunten."

Humor

"Ik denk dat humor een belangrijke rol speelt in het maken van een voorstelling die aankomt bij het publiek, maar humor kan slecht vallen in de theaterwereld. Er zullen mensen zijn die voorstellingen als Nobody home of Melk & Dadels geen hoge kunst vinden, omdat het zo entertainend is. En ik heb totááále schijt."

"Of je de boodschap nu in een heel abstract, serieus jasje schuift of met humor en populaire verwijzingen brengt: je wil dat het binnenkomt. Over mijn werk werd soms, zeker in het begin, gezegd dat het te commercieel, te gelikt of met te veel humor was. Tja, ik ben een kind van mijn tijd. Het is 2018, baby. Wake up."

"Mijn bewerking van Othello - over een zwarte man in een witte wereld - werd door een bepaald publiek ook weggehoond vanwege mijn moderne interpretatie. Ik zou Shakespeare niet op een klassieke manier kúnnen regisseren. Ik kom niet uit een West-Europees intellectueel gezin en ben niet klassiek geschoold. Ik ben opgevoed door twee Joegoslavische socialisten die ACDC luisterden. Ik ken de klassieke wereld helemaal niet."

Activist

"Eh, ja. Ik zie mezelf wel als activist. Ik twijfel even, omdat ik niet ieder weekend op de barricaden sta. Ik beschouw sommige mensen als veel betere activisten, maar ik denk dat ik mijn activisme vertaal in mijn kunst. En als ik door het aantrekken van een simpel shirt iets kan ­bijdragen aan de 'Zwarte Piet is racisme'-actie, waarom zou ik dat dan niet doen? Ik ben voor progressie."

"Als puber wilde ik minister-president worden. Maar als je er tijdens je jeugd achterkomt dat je geen pokerface hebt en totaal geen compromissen kunt sluiten, kun je beter kunstenaar worden. Ik hoef nooit coalities te sluiten met andere regisseurs, ik mag lekker felle kleuren op het doek smijten. In de Tweede Kamer zou ik echt mensen gaan slaan, ben ik bang."

Songfestival

"Love it! Loooove it. Verbaast je dat? Ik ben Bosnisch, natuurlijk hou ik van het Songfestival. Ik bel ook altijd een paar keer. Omdat Bosnië niet meedoet, was ik nu voor Kroatië, maar ze hebben de finale niet gehaald. Ik kan dit jaar niet kijken, maar zonder Bosnië en Kroatië boeit het me toch niet. Sorry Waylon."

Stichting Daria Bukvic

"Het Nationale Theater is mijn thuisplek, daar mag ik me 4 jaar lang ontwikkelen als regisseur. Als jonge maker moet je heel veel zelf regelen - subsidieaanvragen, marketing, het opzetten van de cast - maar bij Het Nationale Theater staat het hele apparaat al en is een fantastisch acteursensemble. Het is bovendien een plek waar je redelijk verzekerd bent van publiek."

"Dat koester ik, maar ik hou van het freelancersbestaan. Met mijn stichting maak ik voorstellingen die vaak zo thematisch specifiek zijn dat ik ook acteurs buiten het ensemble wil kunnen inzetten. Melk & Dadels is ook tot stand gekomen vanuit mijn stichting, in samenwerking met Rose Stories. Het Nationale Theater ondersteunt de productie. Dat helpt enorm."

Debuutroman

"Daar ga ik na de zomer mee beginnen. Voor Das Mag, waar ik eerder een kort verhaal en een gedicht voor schreef. Ik kan er nog niet meer over zeggen dan dat ik hoop een grote ode te brengen aan de ex-Joegoslavische diaspora in Nederland. Het is lichtelijk geïnspireerd op mijn eigen leven, maar geen autobiografie."

Maakwoede

"Soms vind ik dat ik te veel produceer. Voort­durend creatief zijn, slurpt energie. Ik kom vaak niet aan mezelf toe. Ik hoop op termijn wel naar een situatie te gaan waarin ik misschien maar één creatief product per jaar maak. Als ik dan met wat schnabbels eromheen mijn geld kan verdienen, zou dat mooi zijn."

"Dan is er meer rust en ruimte. Het afgelopen jaar heb ik drie voorstellingen gemaakt. Dat is knéttergek. ­Anderzijds wil ik liever gisteren dan vandaag de beste worden. Tijdens het schrijven van het boek neem ik een break van het theater. Het is even alleen ik en mijn laptop. Dat vind ik wel een prettig vooruitzicht."

Frank Boeijen

"Is Frank Boeijen van dat liedje 'denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit'? Dat vind ik een tof liedje. Het is nog steeds heel actueel."

Melk & Dadels, première morgen, Koninklijke Schouwburg, Den Haag. 22-24 juni de Meervaart, 4,5 oktober Stadsschouwburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden