Plus

Dankzij een dna-test weten zij waar hun wortels liggen

Middels een dna-test vinden Afro-Nederlanders hun roots van vóór de slavernij. Vrijdag op Keti Koti vieren ze dat 1 juli 1863 de slavernij werd afgeschaft. 'Ik kan nu kiezen waar ik bij wil horen.'

Bezoekers wonen de herdenking van de afschaffing van de slavernij bij in het Oosterpark. Beeld anp

Amsterdammers van Surinaamse en Antilliaanse afkomst laten steeds vaker hun dna onderzoeken omdat ze willen weten wat er vóór de slavernij was. Waar in Afrika woonden mijn voorouders? Waar hoor ik bij?

"Afro-Nederlanders zijn meer en meer op zoek naar hun roots. Het probleem is dat zij nooit verder terug kunnen dan het uitladen van de slavenschepen op de kades," zegt Alex van Stipriaan (61), hoogleraar Caribische geschiedenis aan de Erasmus Universiteit. Hij doet onderzoek naar de geschiedenis van de slavernij en wat die betekent voor de mensen die afstammen van de Afrikaanse slaven.

"Ze gingen in Afrika anoniem de schepen in. In Suriname en op de Antillen kregen ze een naam van de plantagehouder. Grietje of Klaas. Pas na de afschaffing van de slavernij kregen ze achternamen."

Dna achterhalen
Sinds het begin van deze eeuw bestaat de mogelijkheid om via dna uit wangslijm te achterhalen waar je voorouders vandaan kwamen. Er zijn databanken met tienduizenden dna-profielen. Ook van mensen in Afrika. Door het dna uit het wangslijm te vergelijken met zo veel mogelijk dna uit de databank wordt uiteindelijk een afstamming bepaald. Dat is het volk, of de streek, waarmee de meeste overeenkomst wordt gevonden.

"Het is nooit honderd procent exact," zegt Van Stipriaan. "De slaven kwamen uit een gebied dat strekt van Senegal tot Angola en dat duizend kilometer landinwaarts ging. Tien generaties verder heeft een gigantische vermenging plaatsgevonden. Je bent dus altijd een mix van volken."

Toch is het kennen van je afkomst vóór de slavernij voor veel mensen zeer waardevol. "Als je een geografische plek hebt, kun je je toch beter een voorstelling maken van je geschiedenis. Dat voegt iets heel belangrijks toe. Het gevoel ergens bij te horen."

Drie keer dna bekend

Verno Romney (32, graphic designer, 2 kinderen)
Geboren in Nederland, woont in Zuidoost
Ouders geboren op Aruba
Voorouders geboren in Guinee-Bissau


"Ik had er nooit zo over nagedacht waar mijn voorouders vandaan kwamen. Ik kende mijn familie en die was al groot genoeg. Mijn moeders familie kwam van Sint Eustatius en die van mijn vader van Sint-Maarten. Toen ik eenmaal van die dna-test had gehoord, begon ik er met mijn moeder over te praten. Die werd er toen door aangestoken en heeft een stamboom gemaakt. De familie bleek nog veel groter te zijn dan ik dacht. De opa van mijn opa was een Duitser, Braun. Wij dachten altijd dat hij Brown heette."

"Mijn vriendin heeft ook een test gedaan. Haar voorouders komen uit dezelfde stammen. Zij is Surinaams. Het geeft je echt het gevoel dat je een oorsprong hebt, een basis. En zelfvertrouwen. Als je weet wie je bent, kun je voor jezelf staan, voor jezelf opkomen. Je kunt kiezen waar je bij wilt horen. Ik kan tegen mijn zoontjes zeggen: 'Jouw opa's opa's opa komt van Guinee-Bissau.' Die informatie geeft een handvat, waar meerdere mensen zich aan vasthouden."

"De slavernijgeschiedenis mag niet worden vergeten. Het zou op meerdere momenten naar voren moeten komen, niet alleen op 1 juli. Op school, maar ook als je het hebt over de grachtengordel bijvoorbeeld. Hoe is die rijkdom er gekomen? Maar het hoeft niet altijd zo beladen te zijn - 'wat ons toen is aangedaan!' - het kan gewoon informatief. En ik vind dat mensen de slavernij niet moeten gebruiken als reden waarom ze nu niet kunnen functioneren."

"Ik doe wat ik kan om de volgende generaties te vormen. Ik ben straks ook weer een punt op hun tijdlijn."

Verno Remney Beeld Marc Driessen

Stacey Esajas (33, opbouwwerker)
Geboren in Nederland, woont in Zuidoost
Ouders geboren in Suriname
Voorouders geboren in Kameroen

"Als meisje was ik al bezig met mijn geschiedenis. Ik leefde in een land waar mijn ouders niet waren geboren. Dat mooie bruine kleurtje, onze gebruiken: dat moest toch ergens vandaan komen? Op mijn negentiende begon ik te luisteren naar Bob Marley, die zong over de Afrikaanse diaspora en slavernij. 'Emancipate yourself from mental slavery'. Het raakte me, daar wilde ik meer over weten."

"Toch heb ik niet echt een emotionele band met Kameroen. Ik zie Suriname als mijn moederland. We zijn toch een eigen volk geworden. Ik voel me nu wel onderdeel van een groter geheel, omdat ik weet wat er was vóór de slavernij. Er is een lange geschiedenis en een rijke cultuur waar wij vandaan komen. Ik wil dat bewustzijn overbrengen op anderen, op jongeren. Bijvoorbeeld door Afrikaanse dansen te laten zien in theatergroep Untold."

"Ik ben niet boos over de slavernij, maar het voelt wel onrechtvaardig. Er is te weinig erkenning voor die bladzijde uit de geschiedenis. Er moet meer worden gedaan om het bewustzijn hier te vergroten. Keti Koti hoort daar ook bij. Dat moet een dag van bezinning zijn. Wat vieren we? Hoe vrij zijn we?"

"Mijn volk is niet gebroken, we hebben het overleefd. Ik probeer de vrijheid overeind te houden. Ik geef mijn kinderen later Afrikaanse namen. Ik zet me ervoor in om winti, de godsdienst die we hebben meegenomen uit Afrika, uit de taboesfeer te halen. Waarom het een taboe is? Omdat het verboden was op de plantages. Dat is nou precies wat we over hebben gehouden aan de slavernij."

Stacey Esajas Beeld Marc Driessen

Herby Goedhard (37, muzikant, 5 kinderen)
Geboren in Nederland, woont in Zuidoost
Ouders geboren in Suriname
Voorouders geboren in Kameroen

"Een witte Nederlander kijkt naar De Nachtwacht en ziet zijn voorouders. Zijn geschiedenis ligt voor het grijpen. Dat hebben Surinamers niet. Er zijn wel schilderijen met op de achtergrond een donker iemand. Die heet dan Tobi ofzo, als de naam al bekend is. Die naam kreeg hij van de plantagehouder. Vanaf het moment dat de slaven in de boot stapten, was hun geschiedenis weg."

"Maar wat is er vóór die boot gebeurd? Als je niet weet waar je vandaan komt, weet je ook niet waar je naartoe gaat. Ik ben in Kameroen geweest. Dat deed me echt wat. Iedereen leek op mij. Op alle billboards, de nieuwslezers. De basis is daar zwart. Het heeft mijn zelfbewustzijn vergroot. Alle Surinamers en Antillianen zouden het moeten doen. Een test en dan naar je land van herkomst. Op kosten van de staat als je geen geld hebt."

"Ik ben nu veel bewuster bezig met diversiteit. Als ik mijn kinderen spottend hoor praten over Afrikanen, zeg ik: hé, jij bent ook een Afrikaan! Ik stoor me eraan dat er zo weinig gekleurde rolmodellen zijn. Ik zet de televisie uit als ik weer de hele avond geen gekleurde mensen zie. Ik ben blij met Humberto Tan en Jandino Asporaat, maar het is te weinig. Het bevordert niet je zelfbeeld."

"Dat zie je ook aan de viering van Keti Koti. Bijna niemand weet wat dat is, terwijl het toch een belangrijk deel van de Nederlandse geschiedenis is. Het zou een nationale feestdag moeten zijn, net zoals Bevrijdingsdag. Je zou moeten vieren dat Nederland tot inkeer is gekomen. Maar natuurlijk ook dat de mensen aan de andere kant van de zweep toen vrij waren. Het is niet alleen mijn geschiedenis, het is een gedeelde geschiedenis."

Herby Goedhard Beeld Marc Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden