Plus

Damiaan Denys: Psychiatrie moet terug naar de kern

Damiaan Denys is de nieuwe voorzitter van de Nederlandse psychiaters. Hij stelt vast dat het vak worstelt met de eigen identiteit.

"Radicalisering is geen psychiatrisch probleem" Beeld Lenny Oosterwijk / Lumen

"Een passionele en kundige mens die zó is gewrongen door regels dat de kunst van het ambacht bijna is verdwenen." Zo zou Damiaan Denys in één zin de hedendaagse psychiater omschrijven. De Vlaming aan het hoofd van de Nederlandse specialistenvereniging werkt al twintig jaar in Nederland, maar hij heeft zijn oorspronkelijke tongval behouden.

Die staat van de psychiatrie zint Denys niet. Met instemming van zijn collega's wil hij er iets aan doen. Daarbij moeten de psychiaters het echter opnemen tegen taaie tegenstanders.

Woud aan regels
Neem de overheid en de zorgverzekeraars. Door hun zucht naar controle is er een woud aan regels waarmee psychiaters zijn opgezadeld. Ze zijn zo'n dertig procent van hun tijd kwijt met administratieve handelingen. "Veel te veel," aldus Denys. "Het gaat ten koste van het contact met patiënten. Dat percentage moet terug naar tien of vijftien. Hoe minder, hoe beter."

Als specialist op het gebied van dwangstoornissen weet Denys echter ook dat controle verslavend is. Mensen die controle hebben, willen altijd meer controle, nooit minder. Dat geldt waarschijnlijk ook voor organisaties als de overheid en de zorgverzekeraars. Denys zal bij die instanties een appèl doen op het gezonde verstand en pleiten voor minder bureaucratie, maar hij heeft ook een machtsmiddel. "Collega's zijn bereid op de barricaden te gaan."

Mislukte marktwerking
Een ander onderwerp dat hij met de overheid en de zorgverzekeraars zal bespreken, is de marktwerking die in 2006 in de gezondheidszorg is geïntroduceerd. Een volledige mislukking, aldus Denys. De zorgkosten zijn in vijftien jaar bijna verdubbeld tot een kleine 100 miljard euro, in de geestelijke gezondheidszorg liepen ze uit naar 7 miljard.

"Het menselijke leed is oneindig, daarom werkt het systeem niet," aldus Denys. "Mensen drinken maximaal twee flessen cola per dag, maar de consumptie van de geestelijke gezondheidszorg kent geen grenzen. Howard Hughes, een schatrijke man met een dwangstoornis, had personeel in dienst om zijn dwanghandelingen uit te voeren."

CV
Damiaan Denys (Wevelgem, 1965) studeerde filosofie en geneeskunde, waarna hij zich specialiseerde in de psychiatrie. Hij promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Sinds 2007 is hij hoogleraar psychiatrie aan de UvA. Ook is hij hoofd van de afdeling psychiatrie in het AMC. Denys is specialist op het gebied van dwangstoornissen. Hij maakte deel uit van de deelcommissie die de dwangstoornissen in het psychiatrische handboek DSM5 opnam. De Vlaming verwierf faam met 'deep brain stimulation', een behandelmethode door middel van het plaatsen van elektroden in de hersenen. Ook geeft Denys theatervoorstellingen, waarin psychiatrische onderwerpen een rol spelen. Sinds deze maand is hij voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (3500 leden).

Coach
Door de marktwerking hebben psychiaters de grenzen van hun vak opgezocht en overschreden, vanwege financieel gewin. Als voorbeeld noemt Denys de psychiaters die werken als 'coach'. "Er is een verschil tussen een depressie genezen en mensen coachen om ze psychisch weerbaarder te maken. Als je vindt dat het vergroten van psychische weerbaarheid tot het vak behoort, hebben we in Nederland zeventien miljoen patiënten. Psychiaters zijn er voor zware gevallen. Daarom hebben we twaalf jaar geïnvesteerd in kennis."

Een andere moeilijke tegenstander bij de herijking van het vak zijn de onredelijke maatschappelijke wensen. "Mensen levensgeluk geven is geen taak van de psychiatrie, hoe vurig die wens ook is. Leed hoort bij het leven."

Radicalisering
Ook vindt Denys dat de psychiatrie geen antwoord moet geven op maatschappelijke thema's. "Radicalisering, bijvoorbeeld, vind ik geen psychiatrisch probleem. Het gaat om moeilijke sociale integratie, om allochtone problematiek en moeite met een geglobaliseerde samenleving. Dat is een maatschappelijk probleem, geen psychiatrisch."

Tot zover de externe tegenstanders die Denys ontwaart bij de herijking van zijn vakgebied. Er zijn echter ook interne moeilijkheden. Want de opkomst van de neurowetenschappen heeft in twintig jaar nog niet geleid tot veel praktische behandelingen voor de patiënt. Ook de vraagtekens over de wetenschappelijke waarde van de voortdurende ontdekking van nieuwe stoornissen in de DSM, het diagnostische handboek van de psychiatrie, nopen tot zelfreflectie. Zoals ook de begrensde werking van medicatie ('We kunnen er veel mee, maar lang niet alles') reden is voor een bespiegeling.

Leonardo da Vinci
Denys denkt dat het vak terug moet naar de kern. Psychiatrie is een vakgebied dat al honderden jaren bestaat, hij noemt het een creatief ambacht. "We moeten terug naar het behandelen van zware gevallen zonder een overdaad aan regels. Zo doen we klinische expertise op. Dat is kennis die moeilijk in boeken te vatten is. Het is kennis die het verschil maakt tussen het werk van Leonardo da Vinci en dat van een andere schilder."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden