Dam tot Damloop niet meer weg uit stad

Snelle Kenianen maken al jaren de dienst uit tussen Amsterdam en Zaandam: Francis Kibiwot, winnaar in 2003, en Charles Kamathi rusten uit in een bushokje in Zaandam. Foto ANP/Marcel Antonisse Beeld
Snelle Kenianen maken al jaren de dienst uit tussen Amsterdam en Zaandam: Francis Kibiwot, winnaar in 2003, en Charles Kamathi rusten uit in een bushokje in Zaandam. Foto ANP/Marcel Antonisse

De Dam tot Damloop bestaat dit weekeinde een kwart eeuw. Ruim 63.000 deelnemers wagen zich zaterdagavond in de schemering of zondag bij daglicht aan de oversteek van Amsterdam naar Zaandam. De jubileumrace over tien Engelse mijl is daarmee de grootste in zijn soort.

Waar een fascinatie al niet toe kan leiden. Als veertienjarig jochie bewaarde Cees Lansbergen een krant uit 1959, waarin verslag werd gedaan van de Dam tot Damrace. Verschillende voertuigen gingen op het water de strijd met elkaar aan, een ludieke overtocht als protest tegen de gebrekkige verbinding tussen Amsterdam en Zaandam.

Pakweg in 1980 kwam Lansbergen de krant weer in zijn archief tegen. Opnieuw was hij gegrepen door het fenomeen. Hij kwam op het idee de uitputtingsslag over te doen, maar dan te voet. Immers, met de komst van de IJtunnel was de gewenste aansluiting inmiddels tot stand gebracht. De knipoog naar het verleden was geboren. Alleen duurde het nog vijf jaar voordat het eerste startschot zou klinken. Terwijl de gemeente Zaandam het plan meteen omarmde, bleek Amsterdam niet te vermurwen. In de hoofdstad had de politie de handen vol aan vele en grimmige demonstraties, op extra werk zat men niet te wachten.

Maar toen Amsterdam zich als kandidaatstad voor de Olympische Spelen van 1992 opwierp, ging de kogel door de kerk. Plots werd een sportief imago nagejaagd, in die gedachtegang paste de Dam tot Damloop naadloos.

Lansbergen was ervan overtuigd dat het loopevenement zou aanslaan, maar dat het zo'n succes zou worden, gaat ook zijn bevattingsvermogen te boven. ''We begonnen met 4300 deelnemers. Het aantal is opgekrikt naar 35.000, een bovengrens waarbij we nog velen moeten teleurstellen. Vandaar dat we nu hebben gekozen voor een extra avondrace, zodat we eens een keer geen 'nee' hoefden te verkopen.''

Het succes van de Dam tot Damloop is het succes van Le Champion. Het Alkmaarse sportevenementenbureau is de trendsetter in de wereld van de loopsport.

De introductie van de Oost-Afrikaanse loopwonders in Nederlandse wegwedstrijden? De race binnen de race, waarin de vrouwelijke atleten als potentiële prooi voor de mannelijke jagers dienen? De lancering van de businessloop? Het komt allemaal uit de koker van Lansbergen en zijn volgelingen.

Het is die creatieve invulling die de Dam tot Damloop, en eerder van de Egmond Halve Marathon en recent van de Zandvoort Circuit Run, tot evenementen met uitstraling én aantrekkingskracht maakten.

''Als organisatie moet je niet stilzitten, maar constant in beweging blijven. Je moet voeling houden met je deelnemers, maar ook met de toeschouwers. Je moet altijd nieuwe ingredienten toevoegen, voor een aparte beleving zien te zorgen.''

De populariteit dankt de Dam tot Damloop daarentegen aan andere facetten. Niet alleen is er sprake van een uniek traject - met de IJtunnel als blikvanger - maar ook van een welhaast zeldzame entourage.

Want het aantal lopers wordt ruimschoots overtroffen door het aantal toeschouwers, dat er jaarlijks een spontaan volksfeest van maakt.

''Het draait allemaal om beleving,'' zegt Lansbergen. ''We zoeken bewust de interactie met de bewoners die langs het parcours wonen. Het is niet zo dat we een pamflet in de bus doen en meedelen dat de straat wordt afgesloten en dat de auto's verplaatst moeten worden.

Nee, we geven prijzen weg voor het treffendste spandoek en de mooist versierde straat, en stimuleren muzikale uitingen. Dat wordt opgepikt. Het mes snijdt aan twee kanten. Het publiek en de lopers hebben het naar hun zin, terwijl geen extra inspanningen nodig zijn.''

Juist in de omlijsting schuilt een belangrijke kracht, vermoedt onderzoeker Paul Hover, die is verbonden aan het W.J.H. Mulier Instituut, het centrum voor sociaal-wetenschappelijk sportonderzoek. Nederland telt meer dan vier miljoen hardlopers, eenderde van hen behoort tot de evenementenlopers.

''Het blijkt,'' zo stelt Hover, ''dat deze lopers, onder wie veel sologangers die normaliter het liefst alleen trainen en de stilte van de natuur opzoeken, op gezette tijden voor de massaliteit kiezen. Ze willen zich dan manifesteren, niet alleen voor vrienden en familie, maar ook onbekenden.'' ''Onder meer in de Dam tot Damloop wordt in die behoefte voorzien.

Organisatoren anticiperen hierop, onder meer door startnummers met naam uit te reiken. Zo krijgen anonieme lopers een gezicht en kunnen zij door wildvreemden persoonlijk worden aangemoedigd.'' (MARCO KNIPPEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden