Daklozen worden spookburgers door ontbreken adres

Gemeenten weigeren daklozen regelmatig een briefadres te geven. Ze worden daardoor spookburgers die geen uitkering of medische of psychische zorg kunnen krijgen.

Beeld Shutterstock

Daklozen lopen regelmatig tegen muren op als zij zich proberen in te schrijven in de Basisregistratie Personen (BRP). Vaak wordt hun aanvraag afgewezen, omdat gemeenten strenger zijn dan de wet voorschrijft. Dat blijkt uit een enquête die televisieprogramma De Monitor heeft uitgevoerd onder de honderd grootste gemeenten.

In Amsterdam wordt twee derde van de aanvragen afgewezen. Amsterdam vraagt net als veel andere gemeenten om 'regiobinding'. Een dakloze moet dan bewijzen dat hij of zij een band heeft met de gemeente.

Fraude
Gemeenten geven aan dat ze bang zijn voor fraude en voor een aanzuigende werking als ze te makkelijk een briefadres afgeven. Ze stellen daarom extra eisen: zo moeten dak- of thuislozen soms meewerken aan een traject voor re-integratie.

Amsterdam eist bijvoorbeeld dat aanvragers van een briefadres meedoen aan coachingssessies, actief op zoek gaan naar een woning en meewerken aan elke vorm van hulpverlening van maatschappelijke dienstverleners.

Het briefadres is slechts zes maanden geldig, terwijl dat volgens rijksoverheid niet beperkt hoeft te worden. Rond de 40 procent van de gemeenten biedt geen ondersteuning nadat de aanvraag is afgewezen.

De gevolgen van zo'n afwijzing zijn ingrijpend. Uitkeringen en zorgverzekeringen worden in veel gevallen stopgezet, waardoor mensen in kwetsbare situaties zonder inkomen en medische en psychiatrische zorg komen te zitten.

VOW
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat er inmiddels 514.000 'spookburgers' zijn. Hierbij gaat het om mensen die bij de gemeente vermeld staan als 'vertrokken, onbekend waarheen' (VOW). Een deel van hen is dakloos, de rest bestaat grotendeels uit migranten die Nederland hebben verlaten zonder zich uit te schrijven. In 2014 was het aantal VOW'ers nog 434.000.

Uit de enquête blijkt dat er flinke verschillen zijn in de afwijzingspercentages. Waar Groningen nog niet een tiende van de aanvragen afwijst, doet Rotterdam dat bij een derde. Hilversum wijst, net als Amsterdam, twee derde van de aanvragen af.

Zonder een briefadres en een uitkering dreigen mensen volgens Federatie Opvang, het samenwerkingsverband van opvanginstanties, in de criminaliteit en prostitutie te belanden. De federatie pleit ervoor gemeenten te verplichten mee te werken als mensen zich willen inschrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden