Plus

Dagboek van een basisschoolleraar: 'Ik maak op z'n minst 50 uur'

Zes weken zomervakantie, werkdagen tot half drie - op papier hebben basisschooldocenten een wereldbaan. Toch staken veel leraren morgen opnieuw. Hun eis: meer geld, minder werkdruk. Hoe zwaar is hun werkweek eigenlijk?

Stakende leraren tegen de hoge werkdruk, eind 2018 in Rotterdam Beeld ANP

Maandag
Sharon Streefland (28) wist het in haar tienerjaren al zeker: ik word later docent. Nu heeft ze een baan die bij de top 5 van banen met de hoogste werkdruk hoort. Elke dag rijdt Streefland van haar geboorteplaats Rijsenhout, waar ze ­inmiddels met haar man woont, in vijftien minuten naar openbare basisschool De Notenkraker in Amsterdam-Zuid. Daar geeft ze al zeven jaar fulltime les aan de 24 ­leerlingen uit groep 5b. Officieel werken fulltime basisschoolleerkrachten 40 uur per week, met werkdagen van 08.00 tot 16.30 uur. Maar de realiteit is anders.

"Ik maak op zijn minst 50 uur per week, en dan heb ik het beantwoorden van mails van ouders in het weekend niet meegeteld." Streefland staat van 's ochtends tot 's avonds permanent 'aan'. Lange werkdagen zijn lastig te compenseren, een zieke collega betekent nog meer leerlingen voor haar en deze week waren er ook nog rapportgesprekken. Ze hield een week lang een dagboek bij.

Streefland wordt pas om 08.00 uur op school verwacht, toch staat ze om 07.15 al in haar klaslokaal op De Noten­kraker om de dag voor te bereiden. Om de week goed te beginnen is die drie kwartier onmisbaar. "Tijdens het uurtje gym dat de leerlingen aan het eind van de ochtend hebben kan ik alvast beginnen met het ­nakijken van hun opdrachten, daar is vanmiddag door de rapportgesprekken van deze week geen tijd voor."

De totale investeringstijd die een leraar volgens de cao krijgt voor een rapportgesprek is dertig minuten, maar in de praktijk is dat veel te weinig. "Er gaan al tien minuten af voor het gesprek zelf, dat vaak uitloopt. En ik moet voor de voorbereiding toetsresultaten opzoeken, soms overleggen met onze intern begeleider (IB'er), de leercurve van het kind in kaart brengen en een verslag maken van het gesprek."

Dat kan allemaal pas als de kinderen om 14.30 uur naar huis zijn. "Dan beantwoord ik eerst mijn mail: een ouder wil het rapportgesprek naar een later tijdstip verplaatsen, een ander vraagt of het vest van zijn dochter nog in de klas ligt. Om kwart over vijf heb ik een paar rapportgesprekken voorbereid. Het nakijkwerk gaat een kwartier later mee naar huis en ik zeg mijn sportles van vanavond af om door te werken."

Ze streeft naar drie keer per week sporten, maar het komt er zelden van. "Geen onwil, maar een gebrek aan tijd."

Dinsdag
Tijdens de dagelijkse briefing blijkt dat de leerkracht van groep 7 uitvalt. Hoewel het de school meestal lukt om ­vervanging te organiseren, door ambulante ­collega's of kunstvakdocenten van een gespecialiseerd uitzend­bureau in te zetten, blijkt dat dit keer niet mogelijk.

06.00 uur Opstaan
07.00 uur Naar school rijden
07.15 uur Lesprogramma voorbereiden
08.10 uur Briefing met het hele team
08.20 uur Leerlingen komen binnen
08.30 uur Lesgeven
10.00 uur Opdrachten nakijken
10.45 uur Lesgeven
11.30 uur Lunchpauze
12.15 uur Lesgeven
14.30 uur Mail van ouders beantwoorden en rapportgesprekken voorbereiden
17.30 uur Naar huis rijden
17.45 uur Koken en eten
19.30 uur Opdrachten nakijken en televisie kijken
22.00 uur Naar bed

"De kinderen worden verdeeld, waardoor ik vandaag drie ­extra leerlingen in de klas heb." Het is een van de redenen dat Streefland vrijdag naar het Malieveld gaat om te staken: "We hebben meer geld nodig in het onderwijs om de druk te verlagen."

Als iedereen om half drie naar huis is, is het tijd voor het eerste rapportgesprek. De ouders zijn vijf minuten te laat en stellen veel vragen. "Mijn planning loopt meteen uit. Om half vijf geef ik de ouders van het laatste oudergesprek een hand." De werkdag is voorbij, maar het werk is nog niet af. Streefland moet nog verslagen maken van de gesprekken en opstellen van haar leerlingen nakijken.

"Ik besluit nog even op school te blijven voor de ver­slagen. Dat gaat het beste direct na de gesprekken. De schriften neem ik wel mee naar huis, hoewel mijn man dat jammer vindt. Nu kunnen we 's avonds niet samen een film kijken." Soms vraagt Streefkerk zich af hoe je dit werk volhoudt als je ook nog moeder bent. "Ik heb geen kinderen, maar ik zie collega's continu worstelen met tijd voor hun leerlingen en voor hun eigen kinderen."

Woensdag
"Zodra de kinderen om half een naar huis zijn, haast ik me naar het lokaal voor de volgende rapportgesprekken. Lunchen kan pas later. Als het goed gaat met een kind, dan is het gesprek zo gedaan, maar deze leerling heeft adhd en de schoolresultaten gaan ­achteruit."

06.00 uur Opstaan
07.15 uur Naar school rijden
07.30 uur Lesprogramma voorbereiden
08.10 uur Briefing met het hele team
08.20 uur Klas loopt vandaag vol met 27 leerlingen
08.30 uur Lesgeven
11.30 uur Lunchpauze
12.15 uur Lesgeven
14.30 uur Rapportgesprekken
16.30 uur Verslagen maken van de gesprekken
17.30 uur Naar huis rijden
17.45 uur Koken en eten
19.30 uur Opdrachten nakijken en televisie kijken
22.00 uur Naar bed

Het gesprek is enerverend, maar tijd om bij te komen is er niet. Streefland moet nog verslagen nakijken, toetsen uitprinten, haar mail beantwoorden en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) van morgen voorbereiden.

"Dat is soms wel lastig: je staat de hele dag alleen voor de klas, rolt van het ene in het andere en moet heel snel schakelen. Heb je een ruzie opgelost? Dat kost doorgaans veel energie. Toch moet je het alleen verwerken, terwijl je een volgend kind helpt. Even bijkomen of mijn verhaal doen bij een collega is er onder lestijd niet bij."

's Avonds is Streefland vaak helemaal op. "Laat naar bed gaan zit er nooit in, dan heb ik de dag erna niet genoeg energie voor mijn klas." Als Streefland vandaag om 17.30 uur zonder nakijkwerk naar huis gaat, is ze trots.

Donderdag
Dit is een lange dag voor Streefland. Van alle leerkrachten wordt verwacht dat ze naast het lesgeven iets extra's doen, of nou ja, extra: het is opgenomen in de cao. "De een zit in de kerstcommissie, de ander neemt de zorg voor cadeau­tjes voor jarigen en zieken op zich en ik zit in de medezeggenschapsraad. Vanavond staat er, na een gewone lesdag en drie rapportgesprekken, nog een GMR-vergadering op de planning."

06.00 uur Opstaan
07.15 uur Naar school
07.30 uur Lesprogramma voorbereiden
08.10 uur Briefing met het hele team
08.20 uur Leerlingen komen binnen
08.30 uur Lesgeven
12.30 uur Rapportgesprekken
14.30 uur GMR-vergadering voorbereiden, toetsen uitprinten, mail beantwoorden en verslagen nakijken
17.30 uur Naar huis rijden zonder nakijkwerk
17.45 uur Koken en eten
19.30 uur Avond thuis op de bank
22.00 uur Naar bed

Als Streefland 's ochtends de planning doorneemt, ontdekt ze dat er vandaag bovendien een les onderzoekend leren gepland staat, waarbij kinderen zelf aangeven wat ze willen leren over een onderwerp.

"Dat is een nieuwe ­methode van les­geven, die extra energie kost om voor te bereiden. En hoe verleidelijk het ook is om voor de oude lesmethode te gaan, ik doe het niet. Als de kinderen maar uitgedaagd worden en vanmiddag thuis kunnen vertellen hoe fantastisch de les was."

Om 14.30 uur is Streefland kapot, zegt ze. De rapport­gesprekken, die tot 18.00 uur duren, moeten dan nog ­beginnen. "Na de gesprekken haal ik snel eten voor de GMR-vergadering begint. Om half tien loop ik de school uit. Eenmaal thuis ga ik gelijk naar bed."

Vrijdag
In theorie mag Streefland haar lange dag van gisteren compenseren, maar dat gaat niet. "Je kunt niet besluiten op een ander moment les te geven of er even een dagje niet te zijn. Er wachten altijd leerlingen op je - die verwachten dat je er bent en hen helpt, en ook ouders hebben verwachtingen." Stipt om half acht staat de juf daarom in de klas om de grafieken die de kinderen gisteren hebben gemaakt op te hangen.

06.00 uur Opstaan
07.00 uur Naar school rijden
07.15 uur Dag voorbereiden en inlezen in nieuwe lesmethode
08.10 uur Briefing met het hele team
08.20 uur Leerlingen komen binnen
08.30 uur Lesgeven
11.30 uur Lunchpauze
12.15 uur Nieuwe experimentele les
14.30 uur Rapportgesprekken
18.00 uur Avondeten
18.30 uur GMR-vergadering
21.30 uur Naar huis rijden
22.00 uur Naar bed

"Als de kinderen even later binnendruppelen en enthousiast reageren, weet ik weer: het is allemaal de moeite waard. Dat wil ik benadrukken: de enige reden dat ik dit werktempo volhoud, is omdat ik er voldoening uit haal. De kinderen groeien zichtbaar, ik heb leuke leerlingen en elke dag kom ik met energie naar school. "

Al is dat weleens anders geweest, geeft Streefland toe. "Dat was in het jaar dat ik een moeilijk kind in de klas had. Daar leed mijn werkplezier onder. Toen heb ik er weleens aan gedacht mijn baan op te zeggen en te solliciteren op een baan met minder verantwoordelijkheid. Dit houd ik niet vol, dacht ik toen."

Om 14.30 uur wenst Streefland de kinderen een fijn weekend. "Ik ga bij oma en opa logeren," zegt een leerling. "Gaat u ook iets leuks doen?" Streefland zegt dat ze gaat genieten van de mooie verhalen die de kinderen geschreven hebben. "Leuk!" reageert de klas.

Om 16.00 uur zit het laatste rapportgesprek erop. "Ik kijk de taalschriften nog na, en met de opstelschriften in de hand trek ik moe en tevreden om zes uur de deur van het lokaal dicht. Het is weekend."

Zaterdag en zondag
In het weekend probeert Streefland zo min mogelijk te ­plannen. "Een weekend weg met vrienden of familie slurpt energie, terwijl ik na zo'n week echt moet bij­komen. Ik probeer zo veel mogelijk te doen wat ik leuk vind."

Maar de meegenomen schrijfopdrachten van haar leerlingen laat ze niet liggen, die heeft ze zaterdag nage­keken, en ook de mailbox met mails van ouders blijft niet onaangeroerd. "Mails komen binnen op mijn telefoon. Vaak probeer ik niet meteen te antwoorden, maar dat lukt niet altijd.

Gelukkig zijn de rapportgesprekken maar twee keer per jaar, al is het de rest van het jaar ook schipperen met tijd. "Ik heb 24 kinderen die elke dag opdrachten maken, alles moet worden nagekeken. Daar komt nog de lesvoorbereiding bij, vragen van ouders en andere taken voor de school. Er blijft na een week niet zelden werk liggen."

Wat wel een vooruitgang is, is dat de leerkracht niet meer elke dag de voortgang van een kind hoeft bij te houden. Bovendien moeten de toetsresultaten van ieder kind digitaal ­worden verwerkt. "Dat is heel efficiënt. Ik zie meteen welke kinderen extra hulp nodig hebben. Daardoor ben ik minder tijd kwijt dan vroeger."

Deze week werkte Sharon Streefland in totaal 53 uur (inclusief gewerkte uren in het weekend).

06.00 uur Opstaan
07.15 uur Naar school rijden
07.30 uur Lesdag voorbereiden en zelfgemaakte grafieken van leerlingen ophangen
08.10 uur Briefing met het hele team
08.20 uur Leerlingen komen enthousiast binnen
08.30 uur Lesgeven
11.30 uur Lunchpauze
12.15 uur Lesgeven
14.30 uur Rapportgesprekken
16.00 uur Verslagen maken van de rapport­gesprekken
18.00 uur Naar huis rijden. Weekend!

Ziekteverzuim

Wie juf of meester is in het basisonderwijs, heeft een van de vijf banen met de hoogste werkdruk, blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het ziekteverzuim is er hoger dan het gemiddelde van alle ­bedrijfstakken. Ook binnen het onderwijs spannen basisschoolleerkrachten wat betreft ziekteverzuim de kroon.

Vorig jaar staakten alleen leerkrachten in het basisonderwijs. Vrijdag is er een landelijke staking voor het basis-, voortgezet en hoger onderwijs. Het basisonderwijs wil 1,4 miljard euro om het salaris van hun ­leraren gelijk te trekken met dat van ­docenten in het voortgezet onderwijs.

In totaal vraagt de onderwijssector structureel 4 miljard euro extra voor een eerlijk salaris en minder werkdruk, zegt de Algemene Onderwijsbond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden