'Daarom ben ik zo boos op de banken'

Opeens was Kamerlid Mei Li Vos (45) deze zomer twee dagen weg bij de verhoren van de parlementaire enquêtecommissie naar het Fyradebacle. Haar broer had zelfmoord gepleegd. 'Het is een epidemie.'

Marcel Wiegman
Mei Li Vos Beeld Het Parool/Harmen de Jong
Mei Li VosBeeld Het Parool/Harmen de Jong

Het was een mooie dag, 20 mei 2015. De zon scheen. In Den Haag waren de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar het debacle met de Fyra, hun derde dag ingegaan. Hard en zorgvuldig werk. Mei Li Vos, vicevoorzitter van de commissie, liep over het Plein. Even een luchtje scheppen, even weg uit de koude vergaderzaal.

De krant schreef drie weken later over het optreden van het Amsterdamse PvdA-Kamerlid, dat over het algemeen niet bepaald op haar mond is gevallen: 'Mei Li Vos komt nogal bescheiden over, maar heeft haar dossiers op het oog prima op orde.'

De werkelijkheid: Mei Li Vos, telg uit een christelijk gezin met vijf jongens en één meisje, kreeg op die zonovergoten dag in Den Haag een telefoontje dat een van haar broers een einde aan zijn leven had gemaakt.

Dan sta je daar op dat plein. Ze moest hard gillen, meldde zich overstuur bij haar collega's, die net de volgende verhoren aan het voorbereiden waren. Ze kan zich er niet veel meer van herinneren, weet alleen nog dat ze dubbelgeklapt op een stoel heeft gezeten en dat haar vriend, ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken, haar naar Nijmegen heeft gereden.

Zit je daar een dag later de crematie te regelen met een vriendelijke mevrouw van het uitvaartcentrum. Op straat drie jongetjes wezenloos aan het voetballen, opgesloten in hun eigen gedachten over hun vader.

Wat is er gebeurd? Vos weet het nog steeds niet. Slechts langzaam begint zich een beeld af te tekenen.

'Broer vijf'
David, ook bekend als 'broer vijf'. 'Een jongen die ik nog nooit iets gemeens heb horen zeggen', zegt Vos. 'Als ik jeugdfoto's zie, zie ik een jongetje met grote bruine ogen.' Een babyfoto. 'Dan staat hij daar tussen de tralies van de box als een gevangene. Nu denk je: zou hij toch een soort oerverdriet in zich hebben gehad?'

Ze gelooft het niet. Het is een depressie geweest, maar dan een korte. Een half jaar heeft het hooguit geduurd. 'Er zijn mensen die hun hele leven in een zwarte doos hebben gezeten, voor wie het uitstappen een bevrijding is geweest. Mensen die geboren zijn zonder het vermogen gelukkig te zijn. Het blijft vreselijk droevig en frustrerend, maar je kunt het begrijpen.'

Niet haar broer. 'Er moet', zegt ze, 'een ontzettend duistere wolk zijn geweest. Toen hij eventjes alleen was, heeft die wolk hem gegrepen. Hij was depressief, maar wilde ook graag beter worden. Hij zei vaak: 'Vandaag gaat het goed, hoor, vandaag gaat het goed'.'

De psychiater heeft gezegd: mensen met zelfmoordplannen - hij had eerder een poging gedaan - hebben het helemaal uitgedacht. Op een gegeven moment gaat het weer beter, maar dat plan ligt er nog. In een laatje. Opeens trekt zo iemand het laatje open en is het in tien minuten gebeurd.

Zelf ziet ze voortdurend het beeld voor zich van een man die naar beneden valt. Heel snel en onverwacht.

Haar broer was net veertig. Het ging niet goed met hem. Ziek geworden in het hoofd, baan kwijt, een hypotheek als een loden last. Een kostwinner met de angst dat hij zijn gezin niet meer kan onderhouden. Schuldgevoel dat hij niet meer zo veel en uitbundig kan spelen met zijn jongetjes.

Een heel gewone jongen eigenlijk. Getrouwd met zijn jeugdliefde, weer gaan wonen in de bossen en velden rond Arnhem en Nijmegen. Een zekerheidszoeker met een normale carrière in het onderwijs. De tegenpool van 'broer twee', die 'af en toe volslagen berooid en met gebroken duimen en een gebroken liefde uit een ver land terugkwam, een boek van Ernest Hemingway onder de arm'. Een jongen met 'een groot hart waar allemaal mensen in zijn komen zitten'.

Vos: 'Het is een patroon. Voor veel mannen is hun werk hun identiteit. Als ze dat kwijtraken, wordt het van kwaad tot erger. Het leven bestaat uit allemaal bouwsteentjes. Als je er daarvan te veel kwijtraakt, gaat het mis. Ik denk dat de bodem onder zijn voeten is weggeslagen.'

Epidemie
In de Vinex-wijk waar hij woonde, was hij al de negende jonge vader die een einde maakte aan zijn leven. Toeval? 'Het is een epidemie', zegt Vos. 'Van een psychiater hoorde ik: de banken hebben iedereen volgestouwd met fantasieproducten en onmogelijke hypotheken. Als er maar iets gebeurt, drukt dat zo zwaar op mensen dat ze soms geen uitweg meer zien. Daarom ben ik ook zo boos op de banken.'

Daar komt nog bij: het calvinisme waarmee het gezin groot is geworden. Alles zelf moeten oplossen. Presteren. De erfzonde die maar door blijft sijpelen naar de volgende generaties. Schaamte. 'Die verstikkende deken. Schaamte voor het falen, schaamte dat je iets niet kunt. Ik pleit er echt niet voor om taboeloos door het leven te wandelen, maar waarom zou je je moeten schamen voor je familie en je vrienden?'

Twee dagen na de fatale dag was Vos alweer terug in Den Haag. 'Het hoofd heeft compartimenten', zegt ze. Op de terugweg uit Nijmegen, ze kon het niet laten, keek ze naar het nieuws over het verhoor van oud-minister Tineke Netelenbos. Het ging over bretels met doodskopjes. Iedereen moest lachen. Vos niet.

Maar heel weinig mensen wisten wat er was gebeurd. Collega's in de commissie en de Kamer wel. 'Er was liefde', zegt Vos. 'En ze wisten ook dat ze niet te veel moesten vragen, want dan ging ik huilen. Die wond blijft opengaan, elke keer als ik eraan denk.'

Er kwamen verhalen van lotgenoten. Vos: 'Hoe ouder mensen worden, hoe meer krassen ze op hun ziel hebben. Ik dacht: ik ga gewoon door met mijn werk, want anders blijf ik erin hangen. Dan komt het niet meer goed met mij. Als ik de knop in mijn hoofd omzette, lukte het me soms uren achter elkaar niet aan David te denken. Maar keihard doorvragen tijdens de verhoren in de enquêtecommissie? Ik dacht alleen: iedereen is feilbaar. Wie ben ik om jou de les te lezen?'

null Beeld Het Parool/Harmen de Jong
Beeld Het Parool/Harmen de Jong
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden