Plus

Cruquius 1 en 2: woonblokken van zeldzame elegantie

In een uithoek van het Oostelijk Havengebied zijn Cruquius 1 en 2 opgeleverd, woonblokken van een zeldzame elegantie. Het hoofdkantoor van ontwikkelaar Amvest steekt als een vliegtuigslurf de Entrepothaven in.

Het interieur van het hoofdkantoor van Amvest is ontworpen door Firm Architects. Beeld Studio de Nooyer

Zonnebadende bewoners op hun balkon: daar zijn zeker twee voorwaarden aan verbonden. Een oktober die doet alsof het augustus is, en een balkon waar je je ligbed onbekommerd kunt uitklappen. Het zijn jaloersmakende terrassen en balkons bij de nieuwste appartementen op Cruquius, waarvan de bouw twee jaar geleden begon.

Het contrast tussen de huidige stralend witte stadsvilla's en de vroegere morsige bebouwing (keten, loodsen) kon niet groter zijn. Een uithoek in de stad waar je vroeger alleen kwam om je bouwafval, inclusief asbestplaten, te storten, begint langzamerhand te veranderen in een parel die na al die jaren tot glanzen is gebracht. Hoogglans, mag je zelfs zeggen.

Er is nog een contrast. Wie de luchtfoto van het Oostelijk Havengebied bekijkt, ziet overwegend in baksteen gehulde laagbouw die onderbroken wordt door enkele monolieten.

Cruquius breekt met die in zichzelf gekeerde woningen met hun wat sombere steen en stelt er een wit geglazuurde steen tegenover en glas, veel glas. Er is een sprong gemaakt van introvert naar extravert, van een Hollandse bescheidenheid ('doe maar gewoon') naar een internationale elegantie. Die manifesteert zich in de balkons en terrassen die verspringen en inspringen, uitsteken en naar binnen buigen, door scheve kolommen die dwars door die balkons heen steken.

Sprankelend idioom
Dit is de beeldtaal van Rijk Rietveld (van het New Yorkse bureau Rietveld Architects), die een nieuw idioom voor de stadsvilla heeft bedacht en ja, dat mag best sprankelend worden genoemd.

Ernaast staan de wat eenvoudigere appartementsblokken van Geurst & Schulze in een beige kleur, strakker van vorm, maar ze dragen in combinatie met de blokken van Rietveld bij aan een mooi ritme op de kade.

Buro Lubbers richtte de openbare ruimte in met plantenbakken van cortenstaal en stoere houten banken op de kade om de geest van de oude haven vast te houden.

Het hoofd stedenbouw van Kopenhagen, dat werkbezoeken aan Amsterdam heeft gebracht, merkte eens op dat de opgave in Amsterdam en de Deense hoofdstad vergelijkbaar is: het herinrichten van de grote, oude havenbekkens. Alleen vond ze het resultaat in Kopenhagen overtuigender door zijn zorgvuldigheid. In Amsterdam was er naar haar mening te haastig gebouwd - alsof de maaltijd in een noodtempo moest worden verorberd.

Dat geldt misschien niet voor het Java- en KNSM-eiland, maar Borneo-eiland en Sporenburg hadden best wat robuuster mogen worden aangepakt. En niet alles wordt fraai oud, zoals de woontoren bij het winkelcentrum Brazilië en de monoliet op het Fortuynplein.

In de stedenbouwkundige concurrentie met Kopenhagen, Malmö of Hamburg leek Amsterdam achter te blijven. In Cruquius wordt dat goedgemaakt. Voorshands, want er komt nog veel bij.

Het stukje land tussen het Lozingskanaal en de Entrepothaven profiteert bovendien van enkele relicten uit het verleden, zoals het kantoortje Insulinde, dat nu is veranderd in een brouwhuis, en de Sigmafabriek uit de jaren vijftig, die ruimte biedt aan allerlei prachtige initiatieven.

Het nieuwe hoofdkantoor van ontwikkelaar Amvest leunt op twee schuine kolommen en steekt zo de Entrepothaven in Beeld Studio de Nooyer

De Cruquiuswerf in de kromming van het schiereiland ligt nu braak, in afwachting van stevige woonblokken. De toekomstige bewoners hebben uitzicht op een gemaaltje en de uitloop van het Amsterdam-Rijnkanaal. Niet verkeerd.

Gestolde slurf
Het voorlopig hoogtepunt is het hoofdkantoor van Amvest - tevens de ontwikkelaar van heel Cruquius - dat leunend op twee schuine kolommen uit de Zeeburgerkade de Entrepothaven insteekt. Alsof Rijk Rietveld de verbindingsbrug tussen een scheepsterminal en een cruiseschip heeft willen verbeelden met een gestolde slurf.

Ook het interieur refereert aan dat van cruiseschepen. De plecht wordt nagebootst met een schuine glazen wand waardoor je over het water kunt turen. Het trappenhuis bestaat uit een cascade van kruislings geplaatste treden, een fotogenieke setting voor modereportages.

"Ik betrap me erop dat ik slordig kijk, dat ik vaak moet teruggaan om nog eens goed te kijken," zegt Rijk Rietveld. Hoe deze verfijnde waarneming in de praktijk werkt, blijkt bij zijn L-vormige stadsvilla naast het Amvesthoofdkantoor.

Telkens vallen andere accenten op, verrast de verspringende vorm van de dakterrassen en de doorlopende daklijst. Je kunt hooguit één bezwaar hebben tegen deze architectuur: de bewoners zullen een zonnebril nodig hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden