'Cruijff zei: dus dit is de Coolsingel'

In het seizoen 1983-1984 was De Kuip het thuisstadion van Cruijff. Het Parool sprak in 2012 met zijn toenmalige ploeggenoten over de vier Klassiekers waarin Cruijff tegen Ajax speelde.

Één keer in zijn leven scoorde Cruijff in een officiële wedstrijd tegen Ajax. Van dichtbij, met links, uit een afgeslagen corner. Beeld George Verberne
Één keer in zijn leven scoorde Cruijff in een officiële wedstrijd tegen Ajax. Van dichtbij, met links, uit een afgeslagen corner.Beeld George Verberne

Olympisch Stadion 18 september 1983
Ajax - Feyenoord 8-2

Hoe komt een oer-Ajacied binnen bij de grote rivaal? Eigenlijk doodnormaal. "Hallo, ik ben Johan, zei Johan," herinnert Pierre Vermeulen zich de entree van Cruijff in Rotterdam. "En wij zeiden allemaal: ja Johan, we kennen je wel."

De overstap van Cruijff naar Feyenoord was een wraakoefening. Wijlen Ajaxvoorzitter Ton Harmsen wilde Cruijff geen nieuw contract aanbieden, waarop de verongelijkte spelverdeler naar Rotterdam vertrok.

Feyenoord was het seizoen vóór de komst van Cruijff tweede geworden, achter Ajax. Ruud Gullit was aan het doorbreken en de Rotterdamse achterhoede bestond, met spelers als Ivan Nielsen, Ben Wijnstekers, Sjaak Troost en Michel van de Korput, uit gedegen krachten. Vermeulen: "Cruijff wist dat er met ons iets te winnen was."

De eerste directe confrontatie tussen Feyenoord en 'zijn' Ajax verliep voor Cruijff echter desastreus. Vermeulen moest meedoen aan de warming-up en hij stond ook gewoon op het wedstrijdformulier, maar hij zou niet spelen.

"Ik was die dag een tactische list," aldus Vermeulen. "Ik moest Ajax in de waan laten dat ik zou beginnen. Wie anders dan Cruijff kon dat verzinnen? Want op het veld bepaalde Cruijff vaak wat er gebeurde, niet onze trainer, Thijs Libregts. Ik viel die wedstrijd nog wel twintig minuten in, maar toen was de race al gelopen."

Ondanks de zware nederlaag in Amsterdam was Cruijff de enige die niet terneergeslagen was. In de bus op weg naar Rotterdam rookten de spelers zwijgend een sigaret en dronken ze een biertje, maar Cruijff ging niet mee in de grafstemming. Vermeulen: "Hij zei in die rokerige bus: we hebben twee punten verloren, niet de oorlog."

De Meer 1 februari 1984
Ajax - Feyenoord 2-2

De 8-2 was een reden om het elftal te herschikken. Dat pakte slecht uit voor Vermeulen. In de bekerwedstrijd in De Meer was de Limburger er niet meer bij.

Vermeulen moest het veld ruimen voor Stanley Brard, een leerling aan Academie voor Lichamelijke Opvoeding die zich in dienst van Cruijff en het elftal kleurenblind liep op de linkerflank. Brard werd vaak uitgefloten door de eigen aanhang en ze noemden hem 'het linkerbeen van Cruijff'.

"Ik was een creatieve speler, een echte linksbuiten," zegt Vermeulen. "Maar Cruijff en het team functioneerden beter als Brard op mijn plaats stond. Daar had ik moeite mee. Ik kon ermee leven als ik plaats had moeten maken voor iemand die beter was dan ik. Dat was Brard niet."

André Hoekstra plukte juist vruchten van de nieuwe afstemming van het elftal. De middenvelder kreeg alle ruimte om diep te gaan en hij scoorde dat seizoen negentien keer.

"De komst van Cruijff was heel goed voor ons voetbal, maar het veranderde vooral ook iets aan de houding bij ons," zegt de assistent-trainer van Excelsior. "Iedereen voelde ineens dat het wel goed zou komen. Die sfeer kwam er in de groep. Zo van: geen zorgen, het lukt ons wel."

In de eerste ontmoeting in de beker lukte het Feyenoord nog niet. Het bleef 2-2 in De Meer. Twee weken later volgde de return. In de verlenging van die terugwedstrijd maakte Peter Houtman het winnende doelpunt.

De Kuip 15 februari 1984
Feyenoord - Ajax 2-1 na verlenging

Een Amsterdammer in een Rotterdamse ploeg wordt getest. En geplaagd. En je kon Cruijff goed plagen. Hij was 36 jaar en zijn lichaam piepte en kraakte.

Na de wedstrijd op zondag lag Cruijff meestal twee dagen op de behandeltafel bij Dick van Toorn. Op woensdag had de selectie vrij en op donderdag sloot Cruijff zich voorzichtig weer bij de groep aan. Als de trainingen hem te zwaar werden, ging hij op doel staan.

Met dit speciale regime speelde Cruijff 33 van de 34 competitiewedstrijden. Dat was niet alleen goed voor Feyenoord, maar ook voor Cruijff zelf: hij deelde in de recette.

Het oude lichaam van Cruijff wekte verbazing bij Peter Houtman. Na één van de eerste trainingen stond Houtman naast hem onder de douche. Cruijff was ielig, pezig, slank, zag Houtman. "Ik zei tegen hem: zo kun je echt niet bij ons komen spelen, Johan. Ik pakte het dunne vel op zijn buik en zei: je bent veel te dik. Eerst aftrainen. Ja, Johan heeft veel baat gehad bij dat lichte lichaam van hem."

Cruijff werd niet alleen door zijn prestaties op het veld snel geaccepteerd, maar ook door zijn beroemde woordenbrij. "Wij waren een mondige groep met veel Rotterdammers," zegt Houtman. "Maar hij ging leuk om met de opmerkingen die wij wel eens maakten. Hij had repliek. Johan kan goed praten. Hij is een lekkere kletskous. Wij hebben geen Rotterdammer van hem kunnen maken, maar hij ook geen Amsterdammer van ons."

"Als we een goal tegen kregen, was het doelpunt eigenlijk altijd ergens anders ontstaan dan bij hem in de buurt. Hij wist zogezegd alles beter. En hij had heel veel ervaring om ons te overtuigen. Als we het oneens waren, ging het even hard tegen hard, maar daarna was het weer normaal. En als ik hem nu nog wel eens zie, is het altijd leuk."

De Kuip
26 februari 1984 Feyenoord - Ajax 4-1

Één keer in zijn leven scoorde Cruijff in een officiële wedstrijd tegen Ajax. Van dichtbij, met links, uit een afgeslagen corner. Het was zijn 395ste van in totaal 400 doelpunten in het betaalde voetbal. "Hij ging helemaal uit zijn dak na die goal," zegt Houtman. "Dat zat diep."

Cruijff speelde bij Feyenoord niet met het nummer 14 dat hij bij Ajax droeg. In Rotterdam had hij het nummer 10 overgenomen van Willem van Hanegem, die het seizoen daarvoor was gestopt. Cruijff was bij Feyenoord ook geen aanvoerder. Dat was Wijnstekers.

Het Rotterdamse publiek reageerde goed op Cruijff, herinnert Ruud Brood zich. Brood maakte deel uit van de selectie, maar hij speelde nauwelijks. "Misschien dat oer-Feyenoorders het ondanks de successen maar niets vonden, die Cruijff. Maar voor de voetballiefhebbers in Rotterdam was het een fantastisch jaar."

Brood zelf stak er ook het nodige van op. Hij is inmiddels trainer van RKC. "Cruijff kon erg uitweiden over technische details. Tijdens een afwerkvorm zei hij tegen mij eens dat ik een bal met mijn rechterbeen moest schieten in plaats van met links. Ik was links. Vervolgens legde hij uit waarom ik dat moest en daarna deed hij het voor."

"Die nadruk op technische details en de tactische verhandelingen die hij soms hield, waren voor een jonge speler als ik soms abacadabra. Ik was een jaar of twintig. Cruijff dacht vier stappen vooruit. Hij was ontzettend veeleisend, maar hij hakte niet op je in. Hij brak je niet helemaal af."

Cruijffs strafexercitie in Rotterdam was succesvol. Feyenoord werd voor het eerst in tien jaar weer eens landskampioen en de Rotterdammers wonnen de beker.

Aan het einde van het seizoen vierde Feyenoord de titel in de stad. Peter Houtman: "Dus dit is de Coolsingel, zei Cruijff toen we op het balkon stonden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden