Crisis Gaza plaatst Barack Obama voor dilemma

Barack Obama op Hawaii, waar hij samen met zijn gezin de kerstvakantie doorbrengt. Obama zwijgt over het aanhoudende geweld in Gaza. Foto EPA/Joaquin Siopack Beeld
Barack Obama op Hawaii, waar hij samen met zijn gezin de kerstvakantie doorbrengt. Obama zwijgt over het aanhoudende geweld in Gaza. Foto EPA/Joaquin Siopack

WASHINGTON - Barack Obama heeft met zijn verkiezingsoverwinning torenhoge verwachtingen gewekt bij vriend en vijand. De crisis in Gaza is de eerste 'reality check'. De islamitische wereld verwacht een kritischere houding ten opzichte van Israël, in de VS overheerst de steun voor Jeruzalem.

Barack Obama zwijgt over het aanhoudende geweld in Gaza, de raketaanvallen van Hamas, de mobilisatie van Israëlische troepen, de dreigende derde Palestijnse intifada. ''Er is maar één president", zo luidt de boodschap vanuit het kamp van de vakantievierende aanstaande president. ''En dat is op dit moment president Bush."

Obama kan zich nog een paar weken op de vlakte houden, maar dan wacht ook voor hem het politieke wespennest in het Midden-Oosten. De hoop is vervlogen dat het conflict tussen Israël en de Palestijnen - een probleem waar Amerikaanse presidenten al zestig jaar hun tanden op stuk bijten - op de achtergrond blijft. Obama zal vanaf 20 januari stelling moeten nemen en hoop en verwachtingen zullen dan onvermijdelijk op de realiteit stuiten.

Obama beloofde tijdens zijn verkiezingscampagne telkens weer het aanzien van Amerika in de wereld te verbeteren. In de Arabische wereld kan dat maar één ding betekenen: een meer kritische houding ten opzichte van Israël. Adviseurs van Obama erkennen in de wandelgangen dat de verwachtingen hooggespannen zijn. De wereld rekent op een nieuw Amerikaans beleid.

De vraag is of Obama daaraan kan voldoen. ''In het geval van Israël en de Palestijnen heeft Obama niet laten blijken dat hij betere ideeën heeft dan president Bush om dit existentiële conflict op te lossen", merkte de New York Times maandag sceptisch op.

Afgelopen zomer veroordeelde Obama nog met grote stelligheid de raketaanvallen van Hamas. Hij zei ervan uit te gaan dat Israël 'alles' zou doen om die te stoppen. ''Dat zou ik zelf ook doen als er raketten op mijn huis worden afgevuurd."

Obama benadrukte keer op keer 'de speciale relatie' tussen de VS en Israël. Vertrouweling en politiek adviseur David Axelrod wees het afgelopen weekend nog maar eens op de speciale band tussen Jeruzalem en Washington. In Israël verzekerde Benjamin Emanuel, de vader van Obama's invloedrijke stafchef Rahm Emanuel, dat Amerika ook onder de nieuwe president pro-Israël blijft. ''Natuurlijk gaat mijn zoon de president beïnvloeden. Wie denk je dat hij is? Een Arabier? Hij gaat niet de vloer vegen in het Witte Huis."

De escalatie in Gaza plaatst Obama bij aanvang van zijn presidentschap meteen voor een dilemma. Democraten en Republikeinen in de VS zien Hamas eensgezind als hoofdschuldige voor de crisis. Een kritischere toon ten opzichte van Israël zou Obama buiten de politieke consensus plaatsen. Het zou hem ook in aanvaring brengen met een paar van zijn eigen adviseurs. De krant Politico meldt dat haviken in Obama's team menen dat de nieuwe regering zich moet richten op de verzwakking en isolatie van Iran. Pas daarna is vredesoverleg met Israël en de Palestijnen een optie.

Een dergelijke afstandelijke houding zal tot grote teleurstelling leiden in de islamitische wereld. ''Van de straten in Libanon tot helemaal in Pakistan", aldus het tijdschrift Time. De behoefte om met de VS samen te werken kan snel afnemen, terwijl Obama juist zwaar inzet op het aanhalen van diplomatieke banden. Hij hoopt de landen in de regio's rond Irak en Afghanistan in te schakelen bij het oplossen van beide conflicten. Een weigering om Israël terug te fluiten zal niet helpen.

Makkelijke keuzes zijn er niet voor Obama. Hij is bijna gedoemd om het Midden-Oosten teleur te stellen, meent de zeer sombere Amerikaanse ex-diplomaat Aaron David Miller. De geweldsexplosie in Gaza heeft de kans op vrede alleen maar verder verkleind. ''Obama erft een crisis waar hij weinig invloed op heeft", aldus Miller. ''Het zal hem vooral geweldig veel hoofdpijn opleveren." (FRANK HENDRICKX)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden