Plus

Criminoloog: 'Handel in illegale medicatie is zeer lucratief'

Ruim een miljoen Nederlanders kopen medicijnen online en honderdduizenden schaffen illegale geneesmiddelen aan. Criminoloog Rosa Koenraadt doet promotieonderzoek naar het gebruik en de verkoop van illegale geneesmiddelen.

Jop van Kempen
Rosa Koenraadt: 'Erectiepillen worden bijvoorbeeld in seksshops van onder de toonbank verkocht ' Beeld Dingena Mol
Rosa Koenraadt: 'Erectiepillen worden bijvoorbeeld in seksshops van onder de toonbank verkocht 'Beeld Dingena Mol

Waarom kopen mensen illegale ­medicijnen?
"Deels uit schaamte. Twee derde van de mannen zegt tegen vrijwel niemand dat ze een erectiemiddel gebruiken. Maar mensen kopen illegale medicatie ook uit gemakzucht, of omdat de prijs van medicatie online goedkoper is."

"Een andere reden is dat mensen pillen willen die de huisarts hun niet voorschrijft. Een man die Viagra wil om tijdens het uitgaan of na drugsgebruik nog seks te kunnen hebben, hoeft niet bij zijn huisarts aan te kloppen. Hetzelfde geldt voor een man of vrouw die niet aan obesitas lijdt, maar zonder sportschool of dieet wel een slank figuur wil houden. Die mensen gaan op zoek naar andere kanalen om aan medicijnen te komen."

Waar komen ze terecht?
"Op een scala aan websites. Dat ­kunnen Nederlandse websites zijn, maar ook buitenlandse. Een bekend alternatief voor Viagra is bijvoorbeeld ­Kamagra, dat in India gefabriceerd wordt en online vaak zonder recept verkrijgbaar is."

"Handelaren kunnen die erectiemiddelen gemakkelijk bestellen in India en doorverkopen. Die handelaren hoeven ­daarvoor niet het dark web op (het verborgen gedeelte van het internet waar veel illegale activiteiten plaatsvinden). Het gebeurt gewoon op Google. Ook China levert veel ille­gale medicatie."

"Mensen die de sites niet vertrouwen, kopen medicatie via dealers of bekenden. Tijdens mijn onderzoek stuitte ik op netwerkjes. Erectiepillen worden bijvoorbeeld van onder de toonbank verkocht in seksshops, maar ik interviewde ook een kapper die die pillen aan zijn klanten verkoopt. Iemand anders kocht erectiepillen van onder de toonbank bij een dierenwinkel."

Wat is het probleem van illegale ­medicatie?
"Mensen weten niet wat ze kopen. Sommige afslankmiddelen zeggen alleen natuurlijke bestanddelen te bevatten, maar na analyse blijkt er de chemische stof Sibutramine in te zitten. Dat is een effectief afslankmiddel, maar niet op natuurlijke basis. Sibutramine is in Nederland bij wet verboden vanwege de somberheidsklachten die het kan veroorzaken."

"Daarnaast gebruiken mensen doorgaans niet slechts één middel. Medicijnen gaan interacties met ­elkaar aan. Daarom moet in principe een medicus naar het gebruik kijken. Huisartsen zouden bij onbegrepen klachten van een patiënt vaker kunnen vragen naar het gebruik van illegale medicatie."

"In Nederland vindt de illegale handel voornamelijk plaats in erectie-
of afslankpillen, de zogenaamde ­lifestylemedicatie. In derdewereldlanden gebeurt het ook met antibio­tica of aidsremmers, de lifesaving-medicatie. Als die middelen niet doen wat ze beweren, zijn er mensenlevens in gevaar."

Koenraadt: 'Mensen gebruiken doorgaans niet slechts één middel. Medicijnen gaan interacties met ­elkaar aan' Beeld Lex van Lieshout/ANP
Koenraadt: 'Mensen gebruiken doorgaans niet slechts één middel. Medicijnen gaan interacties met ­elkaar aan'Beeld Lex van Lieshout/ANP

Is het lucratieve handel?
"Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie gaat het wereldwijd om een bedrag van 75 miljard dollar. Er zijn schattingen dat de illegale handel in medicatie sinds 2005 is verdrievoudigd, dus het is zeker lucratief."

"Ik heb zelf bijna zeventig Nederlandse strafdossiers ingezien en meer dan zeventig interviews gedaan. Daaruit blijkt dat de grote illegale medicatiehandelaren honderdduizenden euro's verdienen. Voor een groot deel komen de medicijnen uit Azië, maar Nederlandse drugshandelaren die xtc of amfetamine vervaardigen, richten zich in sommige gevallen ook op medicijnen. De productiemiddelen hebben ze toch al. Behalve in erectie- en afslankmiddelen zit er ook handel in illegale pijnstillers, slaappillen en angstremmers."

Hoe wordt illegale handel in medicatie bestraft?
"Over het algemeen mild. Een van de hoogste straffen die ik ben tegengekomen was vier jaar, waarbij justitie tevens eiste dat enkele tonnen aan ­illegale inkomsten aan de staat moesten worden terugbetaald.

In dat geval ging het ook daadwerkelijk om gevaarlijke geneesmiddelen. Maar als de douane een doos illegale erectiepillen onderschept, krijgt de besteller of handelaar meestal een brief dat hij het niet meer mag doen. Zo'n besteller is bovendien vaak onvindbaar, omdat handelaren schuilgaan achter valse namen of tal van postadressen."

Wat kan de overheid tegen illegale medicatie doen?
"Het ministerie van VWS laat onderzoek doen om er zicht op te krijgen en op websites zoals echt-of-nep.nl geeft de overheid ook informatie. Het zal nooit lukken de hele handel plat te leggen, denk ik. Het is wel heel belangrijk om aan voorlichting te doen."

Koenraadt: 'Als de middelen in derdewereldlanden niet doen wat ze beweren, zijn er mensenlevens in gevaar' Beeld Dingena Mol
Koenraadt: 'Als de middelen in derdewereldlanden niet doen wat ze beweren, zijn er mensenlevens in gevaar'Beeld Dingena Mol

Rosa Koenraadt

Rosa Koenraadt (Amsterdam, 1985) is criminoloog bij het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Haar afstudeerscriptie 'Blauwe pillen op de zwarte markt; een exploratief onderzoek naar het gebruik en de verkoop van illegale erectiemiddelen' won de tweede prijs bij Scriptieprijs van de Nederlandse Vereniging voor Criminologie.

Ze voert voor haar promotieonderzoek een criminologische analyse uit van het gebruik en de verkoop van illegale geneesmiddelen. In 2017 presenteert Koenraadt haar promotieonderzoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden