Plus

Criminele jeugdgroep beheerst K-buurt in Zuidoost

Zo'n twintig jonge jongens uit de K-buurt in Zuidoost pleegden volgens justitie een lange reeks misdrijven. De jongens blijken ondanks lange onderzoeken moeilijk te stoppen. Daarna volgt nieuw geweld.

De K-buurt in de Bijlmer, met op de achtergrond de bekende hoge galerijflatsBeeld Floris Lok

Als een 84-jarige dementerende man op 28 juni vorig jaar zijn flat in de K-buurt in Zuidoost binnengaat, staan drie onbekende jongens in zijn woning. Ze zijn binnengeslopen, waarschijnlijk met de sleutels die hij twee dagen daarvoor in zijn voordeur was vergeten.

Hij krijgt een duw en wordt met een gietijzeren steelpan zo hard op zijn achterhoofd geslagen dat hij een bloedende hoofdwond oploopt. De jongens vluchten met een laptop, fotocamera, dvd-speler, zaklamp en een boormachine.

Dieptepunt
De gewelddadige overval op de weerloze bejaarde man is een dieptepunt in de hoogbouwbuurt in de Bijlmer, waar een jeugdgroep al veel langer voor grote problemen zorgt - en ondanks intensief onderzoek door de recherche moeilijk is te pakken.

In april 2015 komen de eerste meldingen bij de wijkagent binnen. Rond een van de tien verdiepingen tellende honingraatflats vlak bij metrostation Kraaiennest zorgt een groep tieners al een tijd voor problemen. Veel van de jongens wonen zelf in de flat.

Bewoners houden ze verantwoordelijk voor inbraken, bedreigingen, straatroven en het veroorzaken van overlast. Hun buren voelen zich onveilig en bespied: voortdurend staan jongens op de galerijen op de uitkijk. Ze volgen de bewegingen in de flat en houden elkaar met gefluit op de hoogte. Van de komst van politiewagens, bijvoorbeeld, maar ze melden elkaar zo mogelijk ook wie zijn huis verlaat. Appartementen waar niemand thuis is, worden opengebroken en overhoopgehaald.

Ouders profiteren mee
De recherche begint een groot onderzoek, ook omdat ze vermoedt dat niet elk misdrijf wordt gemeld. Illegalen lijken geregeld als doelwit te worden gekozen omdat ze niet naar de politie durven te stappen. Als de wijkagent langskomt en vraagt of er misschien wat is gebeurd, schudden ze het hoofd en sluiten ze de deur, in weerwil van de sterke aanwijzingen dat ze zijn bestolen.

Mede door observaties met een strategisch opgestelde camera en het afluisteren van telefoons, krijgt de politie de groep goed in beeld. Het gaat om zo'n twintig jongens uit ongeveer tien gezinnen, die in wisselende samenstelling met elkaar optrekken. Zes lijken de leiding te hebben, om hen heen hangen de meelopers.

De meeste jongens hebben een kwetsbare achtergrond. Ze komen veelal uit eenoudergezinnen, vanwege scheidingen of omdat één ouder is overleden. In hun families spelen velerlei problemen. Sommige ouders zijn niet in staat de jongens in het gareel te houden, anderen willen dat niet en profiteren mee van de buit.

Privacyschending
Dat de recherche de vaste verzamelplek van de groep permanent met de verborgen camera filmt, is geen gemakkelijke beslissing. Zo'n ingrijpend middel wordt niet zomaar ingezet, zeker niet bij minderjarige verdachten. In dit geval registreert de camera ook nog eens de bewegingen van talloze argeloze flatbewoners.

Toch besluiten politie en justitie dat het de privacyschendingen waard is. Het blijkt een belangrijke keuze. Binnen enkele maanden escaleert de vervelende overlast tot serieuze criminaliteit, inclusief zwaar geweld.

De meeste jongens zijn dan niet veel ouder dan vijftien, zestien jaar.

Houten paal
In de nacht van 20 juli 2015 reageren politieagenten op een melding van een onwel persoon aan de voet van de flat Kikkenstein. Het slachtoffer is mishandeld. Terwijl agenten en ambulancebroeders zich om het slachtoffer bekommeren, registreert de door de politie geïnstalleerde camera bewegingen op de galerijen.

Meerdere jongens verzamelen zich. Na enige tijd nemen ze de lift naar beneden en slenteren op het oog nonchalant naar de hoek van de flat. Daar, uit een stapel sloopafval, pakken ze een stuk hout. Het is een vuistdikke paal waarmee bomen worden rechtgezet, van een meter lang.

De camera filmt hoe de groep de lift naar de zevende verdieping neemt, één jongen heeft de paal in de hand. Ze rennen over de galerij, tot recht boven de politiemensen, toevallig net buiten beeld van de camera.

Daar gooit iemand de houten paal over de reling naar beneden. De agenten hebben veel geluk: de paal schampt de linkerwang van een agente. Slechts enkele centimeters maken het verschil met ernstig, mogelijk dodelijk letsel.

Halloweenmaskers
Meer gewelddadige incidenten worden aan de groep toegeschreven. Twee weken eerder is een groepje jongens een woning binnengedrongen in de Eerste Kekerstraat even verderop in de Bijlmer. Ze dragen Halloweenmaskers en bivakmutsen. In het huis zijn twee vrouwen aanwezig, met hun jonge kinderen. V

oor de ogen van de kinderen worden de vrouwen met hamers op hun hoofd geslagen. Ze vluchten bloedend naar de buren als de overvallers over de schutting zijn gesprongen met een onbekende buit.

Aangezien de daders steeds uit dezelfde jeugdgroep lijken te komen, vinden politie en justitie het tijd voor arrestaties. Kort na het incident met de paal is de zogeheten 'klapdag'.

In totaal heeft de politie dan 24 misdrijven in onderzoek, die zijn gepleegd tussen april en juli 2015. Het gaat om inbraak, diefstal, heling, straatroof en bedreiging, maar dus ook over nog ernstiger incidenten zoals het gooien van de paal en de overval met de hamers. Sommigen van de tienerjongens worden aangeklaagd voor meervoudige poging tot doodslag.

Als de groep tegenover de rechter zit, blijkt het onmogelijk vast te stellen wie van hen de balk op de agenten gooide. Voor die poging tot doodslag worden ze vrijgesproken, maar voor de andere zaken krijgen de jongens tussen de 15 en 17 jaar straffen tot tweehonderd dagen jeugddetentie, gekoppeld aan allerlei begeleidingstrajecten (zie kader).

Spelletjesmiddag
Met de straffen zijn de problemen niet voorbij, zoals zo vaak bij verdachten die al zo jong met justitie in aanraking komen. Waar sommige jongens na hun straf volledig uit beeld van justitie verdwijnen, bijvoorbeeld doordat strenge familieleden ze richting de kerk dirigeren, kiezen andere leden van de groep hardnekkiger voor de criminaliteit.

Jeugdzorg kijkt mee, maar ook die hulpverleners zijn beperkt in wat zij kunnen doen óf tonen zich volgens justitie wel erg invoelend waar streng ingrijpen gepast is.

Terwijl de strafzaak nog loopt, mishandelt een groepje jongens een jongerenwerker van buurthuis De Bonte Kraai. Twee van de jongens zijn lid van de jeugdgroep die voor problemen zorgt. De jongerenwerker vraagt de jongens te vertrekken uit het buurthuis, als een door de gemeente georganiseerde spelletjesmiddag is afgelopen. De jongens weigeren te vertrekken en op straat wordt de jeugdwerker in elkaar geslagen.

Balanceren op een slap koord
Kort na de uitspraken in de strafzaak, die liefst acht zittingsdagen in beslag heeft genomen, overvalt een groepje verdachten een pakketbezorger voor één van de K-flats. Hij wordt met een stroomstootwapen aangevallen en vervolgens bestolen. Hoewel het slachtoffer denkt met drie jongens te maken te hebben, is justitie ervan overtuigd dat opnieuw meerdere jongens op wacht hebben gestaan.

Eén van de verdachten in deze zaak is de inmiddels volwassen R. de W. (19). Tegen hem vorderde justitie donderdag zestien maanden jeugddetentie, waarvan vier maanden voorwaardelijk. Hij zit al bijna een jaar vast.

Die strafeis is niet alleen voor de aanval op de postbezorger. De aanklager denkt dat De W. ook één van de jongemannen was die de dementerende bejaarde thuis hebben beroofd en mishandeld met de steelpan. Zijn medeverdachten zijn ook in beeld: het zijn bekende vrienden uit de jeugdgroep. Zij zijn nog altijd minderjarig, maar ondanks hun straffen opnieuw in gewelddadige criminaliteit beland.

Zo balanceren politie, justitie en hulpverleners steeds op een slap koord. Stevig ingrijpen lijkt sommige jongens slechts te verharden en verder de misdaad in te duwen, terwijl mild ingrijpen in elk geval voor sommigen onvoldoende is om ze te stoppen.

Afstraffen of heropvoeden

Bij het jeugdstrafrecht wordt nog meer dan bij het volwassenstrafrecht de balans gezocht tussen afstraffen en heropvoeden. Terwijl slachtoffers recht moet worden gedaan met een stevige aanpak, moet een jonge verdachte perspectief houden. Een jarenlange celstraf past daar meestal niet bij, ook niet bij geweldsdelicten. Daarom wordt jeugd­detentie vaak voorwaardelijk opgelegd: de veroordeelde moet zich aan allerlei voorwaarden houden om op vrije voeten te blijven.

De meeste van de zes jongens uit de K-buurt hoeven de helft van hun celstraffen niet uit te zitten, zolang ze meewerken met tal van behandelingen. Sommigen moeten agressieregulatietherapie volgen, of een cursus 'gewetensontwikkeling'. Anderen moeten zich laten begeleiden door Jeugdzorg of een nuttige dagbesteding bedenken.

Twee jongens krijgen als voorwaarde mee dat zij zich aan hun schoolrooster houden. Doen ze dat niet, dan gaan ze alsnog de gevangenis in.

Misdrijven

5 juli 2015
Een groepje jongens, met Halloweenmaskers en bivakmutsen op, dringt midden op de dag een huis binnen in Zuidoost. Ze bedreigen de aanwezige vrouwen en slaan hen met hamers op het hoofd, voor de ogen van hun kleine kinderen.

20 juli 2015
Vanaf de zevende verdieping van de flat Kikkenstein gooit een groepje jongens een houten balk op een politieagente, die onder aan de flat aan een gewonde man hulp verleent. De balk schampt haar wang. De leden van het groepje worden vrijgesproken van een poging tot doodslag: er kan niet worden bewezen welk groepslid de balk gooide.

21 maart 2016
Een groepje jonge mannen overvalt een postbezorger als die zijn bestelbus parkeert bij de flat Kikkenstein. Terwijl op de galerijen van de flat meer jongens toekijken, krijgt de koerier met een stroomstootwapen elektrische schokken toegediend. Een deel van zijn lading wordt gestolen.

28 juni 2016
Een dementerende man van 84 jaar oud ziet bij thuiskomst een groepje jonge mannen in zijn huis staan. Ze zijn binnengeslopen, waarschijnlijk met de sleutels die de bejaarde bewoner in zijn deur was vergeten. Eén van de insluipers grijpt een steelpan en slaat de man daarmee op zijn hoofd. Daarna vluchten ze, met mede­neming van wat spullen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden