Plus

Criminele illegaal is niet meer weg te jagen

De Amsterdamse politie-inspecteur Chris Moorthaemer stopte grote overlast door criminele illegalen te weren. Een wetswijziging belet zijn methode nu. 'Heel erg triest.'

Vreemdelingendetentie op Schiphol is niet effectief meer, vindt oud-inspecteur Moorthaemer Beeld Hollandse Hoogte

De gepensioneerde politie-inspecteur Chris Moorthaemer (70) zit zich deze weken te verbijten in zijn woning in de Jordaan. De onmacht van de overheid tegen asielzoekers die grote overlast geven: hij ziet het met lede ogen aan, op het nieuws en in de kranten.

Veertig jaar werkte Moorthaemer voor de Amsterdamse politie - van 1963 tot 2003 om precies te zijn. De laatste zeven jaar als inspecteur van de Vreemdelingenpolitie. Vandaar dat hij rond 1999, 2000 de extreme overlast op zijn bordje kreeg, veroorzaakt door een groep van tegen de honderd criminele vreemdelingen op en rond de Zeedijk.

Veelal mannen van Marokkaanse origine en wat Surinamers verkochten nepdrugs, vielen toeristen lastig of misdroegen zich anderszins. Hun boetes betaalden ze nooit.

Bureau Warmoesstraat
Moorthaemer bedacht Plan 67, genoemd naar artikel 67 van de Vreemdelingenwet. Daarmee kon de overheid vreemdelingen na herhaalde misdrijven ongewenst verklaren. "We hebben in korte tijd gigantische resultaten geboekt," zegt de oud-inspecteur. "Na een jaar was negentig procent van die mannen verdwenen."

De agenten van het roemruchte Bureau Warmoesstraat kregen overzichten van de lastpakken, compleet met vingerafdrukken en foto's. Een agent die een gesignaleerd lid van de groep naar het bureau bracht, kreeg een moorkop van patisserie Holtkamp op de Vijzelgracht.

Via snelrecht kon de ongewenst verklaarde overlastgever maximaal zes maanden in de cel worden gezet. Kwam hij vrij, dan kreeg de politie een seintje van de gevangenis. De man had tien dagen de gelegenheid het land te verlaten. Werd hij daarna opnieuw gepakt, dan kon hij weer een half jaar naar de gevangenis. Wie uiteindelijk was uitgezet, kon daartegen pas op de ambassade in pakweg Marokko in beroep.

Treiteren
"We maakten het klimaat voor die jongens die het verstierden, zo ongunstig mogelijk. Wij treiterden hén in plaats van andersom," zegt Moorthaemer. "Het werkte. De meesten verdwenen voor altijd. Ik werd een bekende in de rechtbank, als getuige-deskundige."

Nu leest en ziet hij het nieuws over de grote overlast in grote asielzoekerscentra en de omliggende gemeenten, zoals in het Groningse Ter Apel of Weert, door daders die geen recht hebben op asiel. "Burgemeesters, Tweede Kamerleden en de staatssecretaris bemoeien zich ermee en zoeken oplossingen, lees en hoor ik. Ik dacht: Nou, die oplossing heb ik!"

Dat bleek niet het geval. Wat Moorthaemer met zijn Plan 67 deed, kan niet meer. Op basis van een Europese richtlijn is de Vreemdelingenwet inmiddels aangepast, waardoor vreemdelingen van buiten de Europese Unie niet meer ongewenst verklaard kunnen worden. Hen kan een inreisverbod worden opgelegd, maar voor ze kunnen worden uitgezet, kunnen ze jaren in bezwaar, beroep, of nieuwe aanvragen doen.

Gedrocht
Moorthaemer sprak de specialisten binnen de politie, die zijn beeld bevestigden: zijn accurate methode is niet meer toepasbaar. De ironie wil dat juist rechtse partijen zoals PVV, VVD, CDA en SGP op 13 december 2011 in de Eerste Kamer definitief voor de wetswijziging stemden.

"Er is iets vreemds. Ik krijg het donkerbruine vermoeden dat men zich bij het wijzigen van de wet heeft vergist. Ingezetenen van de EU kunnen nog wél ongewenst worden verklaard, maar voor Noord-Afrikanen geldt alleen dat inreisverbod. Hier is een gedrocht tot stand gekomen waardoor de overheid niet effectief kan optreden. Buitengewoon triest."

Hij ziet bovendien problemen, omdat de overheid niet hetzelfde kan optreden tegen dezelfde misdrijven. "Als een Belg en een Marokkaan samen je ruiten ingooien, kan die Belg worden uitgezet, maar de Marokkaan niet. Dat is strijdig met het gelijkheidsbeginsel. Mensen mogen niet ongelijk bestraft worden. Deze Europese regel is strijdig met onze Wet Gelijke Behandeling en Artikel 1 van de grondwet."

Notoire onruststokers
Wat Moorthaemer betreft, moeten minister Ard van der Steur en staatssecretaris Klaas Dijkhoff terug naar Brussel om de wet weer te laten aanpassen. "Als Europa besluit dat de bananen voortaan recht moeten zijn, hebben wij ons daar aan te conformeren, maar dat de Vreemdelingenwet nu zorgt voor zo'n puinhoop terwijl we zo'n puik middel hadden, is niet te verkroppen."

De Nationale Politie wil niet formeel reageren en verwijst naar het ministerie van Veiligheid en Justitie. Een woordvoerder daarvan erkent dat vreemdelingen voor de wetswijziging na een misdrijf eenvoudiger konden worden vastgezet en uitgezet. Maar door nieuwe maatregelen kunnen gemeenten de overlast door 'notoire onruststokers' ook 'weer effectief aanpakken', zegt de woordvoerder.

"De burgemeester kan een gebiedsverbod opleggen of, samen met de politie, Immigratie- en Naturalisatiedienst en de Dienst Terugkeer en Vertrek, een gebiedsverbod (de plicht ergens te blijven). Daarnaast hebben we nog het instrument van de meldplicht."

Chris Moorthaemer Beeld Marc Driessen

Joop van Riessen: 'ferme taal uit de kamer is hypocriet'

Oud-hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie Joop van Riessen stelt vast dat politiek Den Haag al decennia nalaat een oplossing te regelen voor criminele illegalen - de huidige grote monden ten spijt.

"De problemen met overlast door criminele illegalen spelen al zo lang ik me kan herinneren. Hier in Amsterdam liepen in mijn tijd ook al honderden criminele Marokkanen, Algerijnen, Tunesiërs en andere Noord-Afrikanen rond die niet waren uit te zetten en die bij ons bekend waren onder wel tien aliassen," zegt Van Riessen.

"Het project van Moorthaemers club, met het ongewenst vreemdeling verklaren van de ergste lastpakken, was een goed hulpmiddel waarvoor ik ze toentertijd heb geprezen, maar in het regelen van een structurele oplossing heeft de politiek steeds gefaald."

Het zure is volgens de ex-politiechef dat de problemen door de criminele illegalen 'een heel slecht beeld geven, waar juist de goede, positieve asielzoekers last van hebben'.

Dat vanuit de Tweede Kamer nu ferme taal klinkt omdat de problemen weer zijn opgelaaid, vindt Van Riessen hypocriet. "Figuren als Geert Wilders roepen nu dat het Nederlandse beleid op de schop moet, maar wat heeft-ie de afgelopen decennia dan gedaan, toen hij ook al in de Tweede Kamer zat?"

"In Den Haag wordt tegenwoordig hard en veel geschreeuwd, maar de mouwen opstropen en de politie echte handvatten geven, is er niet bij. Ik zou willen dat dit probleem eens aangepakt wordt in het belang van de politie én goedwillende asielzoekers."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden