Plus Gouden Eeuw

Connexxiondirecteur Eric van Eijndhoven: 'Bus is vaak de slimste keus

De derde gouden eeuw geeft de stad groei en welvaart, maar Amsterdam dreigt er ook door dicht te slibben. Vandaag Connexxiondirecteur Eric van Eijndhoven, die automobilisten de bus in wil krijgen.

'Rekening rijden en duurder parkeren klinkt controversieel, maar er moet iets gebeuren' Beeld Linda Stulic

Eric van Eijndhoven, directeur openbaar vervoer van Connexxion, merkt dat de hoofdstad slechter bereikbaar wordt. Hij staat vaker met zijn auto in de file en moet in de trein meestal staan. "Niet omdat de NS het zo slecht doet, maar heel veel mensen willen tegenwoordig graag naar Amsterdam. Economische groei wordt altijd gezien als iets positiefs, maar als je daardoor moet staan in de trein, ervaar je die economische groei helemaal niet zo."

Bij ov voor Amsterdam zullen velen allereerst aan het GVB denken, maar het net van busbedrijf Connexxion sluit zich langzaam rond de stad. In Zaandam en het Gooi verzorgt Connexxion het openbaar vervoer al een tijdje, ook Haarlem en de IJmondgemeenten hebben wederom voor 10 jaar Connexxion gekozen. En concessiegebied Amstelland-Meerlanden, waar Schiphol en Zuidoost onder vallen, is opnieuw in handen van het busbedrijf gevallen.

Hier wil Connexxion, onderdeel van de mondiale ov-gigant Transdev, de reizigers laten zien waar het de afgelopen jaren in heeft geïnvesteerd. Er zullen 24 uur per dag veel meer bussen rijden tussen de luchthaven en de omgeving, belooft Van Eijndhoven. Alle plaatsen in de regio waar meer dan 10.000 mensen wonen, krijgen een directe busverbinding met Schiphol.

Grote capaciteit
Gloednieuwe dubbeldekkers van VDL en 100 elektrische bussen moeten bewijzen dat de bus een volwaardig alternatief is voor de auto of rails. Want er valt nog wat te winnen: het debat over de toekomst van het Amsterdamse ov vooral wordt gevoerd in termen van nieuwe tram- en metrolijnen. Ook nu IJburg dichtslibt door de beperkte capaciteit van tram 26, ligt de focus op het verlengen van de bestaande trams - met als nadeel dat die pas eind 2019 beschikbaar zijn.

Volgens Van Eijndhoven moeten overheden anders nadenken over bus versus tram. "Over drie jaar wordt 85 procent van onze buskilometers rondom Schiphol elektrisch gereden, net als de tram. Ook de capaciteit van onze 21 meterbussen is met 191 passagiers groter dan die van een standaard tram."

Dikke en dunne lijnen
"Bovendien kan een bus bij een stremming ergens omheen en kunnen wij bij drukte veel dichter achter elkaar aanrijden dan trams en metro's." En dat tegen veel lagere aanschafkosten, want door de benodigde rails en stations zijn tram- en metroverbindingen schreeuwend duur. "Weet jij nog hoeveel de Noord/Zuidlijn heeft gekost? Door bussen is er minder subsidie per kilometer nodig. Wij doen ook treinen, metro's en trams in andere steden, dus ik preek niet voor eigen parochie. Wie de argumenten bij elkaar optelt, komt meestal bij de bus uit."

Connexxion wil dit bewijzen als over een paar jaar het project Zuidasdok begint. Deze grootschalige verbouwing van de sporen, perrons en wegen rondom de Zuidas zal jarenlang verkeershinder en files opleveren. "Bedrijven op de Zuidas zijn erg bang voor congestie, maar wij weten bijvoorbeeld dat veel reizigers die uit Haarlem komen, met de auto via de Zuidas naar Zuidoost gaan. Wij kunnen die stroom ombuigen door een buslijn aan te bieden die daar rechtstreeks en in hoge frequentie naartoe rijdt, en zo de Zuidas ontlast."

Essentieel daarbij is dat alle vervoerders hun reizigersdata bijhouden en delen met andere vervoerders. En dat overheden 'een vervoersvraag neerleggen', in plaats van een vooraf ingevuld lijnennet. "Met alle privacymaatregelen die nodig zijn natuurlijk, maar die data zijn essentieel."

"We zijn extra blij met de concessie rondom Schiphol, want daarvoor hoeven we geen vooraf vastgestelde dienstregeling voor tien jaar aan te leveren, maar kregen we de vraag een mobiliteitsoplossing voor de hele regio te bedenken." Dat betekent veel grote, snelle bussen op de 'dikke lijnen', routes waar veel reizigers gebruik van maken. En flexibele oplossingen, zoals kleinere voertuigen of zelfs deelfietsen, op de minder drukke 'dunne lijnen'.

App maakt auto overbodig
Politici zijn vaak bang dat de focus op data tot gevolg heeft dat kleine bestemmingen hun verbinding met de stadscentra verliezen. Maar Van Eijndhoven sust die zorg. "Daar zijn wettelijke voorschriften voor. Een publieke dienst komt nu eenmaal het beste tot z'n recht als de vraag en de capaciteit op elkaar zijn afgestemd."

Simpelweg het ov uitbreiden is volgens Van Eijndhoven niet de oplossing om Amsterdam bereikbaar te houden. Hij ziet dat de bussen van Connexxion steeds vaker stilstaan op toegangswegen en afritten 'omdat er te veel mensen tegelijk de stad in of uit willen'.

"De overheid moet gedragsverandering stimuleren. Ik weet hoe controversieel rekeningrijden of een hoger parkeertarief klinkt, maar als er niets gebeurt, komt de stad tot stilstand. En wat dacht je van de luchtkwaliteit, die op veel plekken nog ontzettend slecht is? Als de overheid serieuze prikkels gebruikt, zorgen wij voor een vervoersalternatief dat beter is dan de auto. Alleen dan laten forenzen hun wagen staan."

Connexxion investeert in allerlei projecten die de reis van een forens sneller en prettiger moeten maken. Bijvoorbeeld door het aantal overstappen te verminderen. "Reistijd duurt in de beleving van een reiziger korter dan wachttijd bij een halte. Daar kijken we dus serieus naar."

Als investeerder in taxibedrijf Abel experimenteert Connexxion ook met 'de laatste kilometer', de paar honderd meter van deur tot halte die voor veel reizigers nog een reden is om toch maar de auto te pakken. Abel biedt een alternatief, waarbij reizigers een zitplaats in een auto kunnen reserveren die hen op elke gewenste bestemming afzet, waarna die daar in de buurt weer nieuwe reizigers oppikt.

"Eind dit jaar lanceren we de app Whim. Hiermee koop je reistegoed, waarmee de reiziger tegen een iets hoger tarief met auto, bus of trein kan reizen, om uiteindelijk zonder overstappen bij z'n eindhalte aan te komen - zonder vaste routes of tijdstippen. Een auto is dan niet meer nodig."

Elke twee minuten
Dat steeds minder bussen van Connexxion doordringen tot busstation Amsterdam Centraal heeft Van Eijndhoven allang geaccepteerd. "Het is voor ons geen doel op zich om door het centrum te rijden. In de concessies die we uitvoeren staat vermeld dat de Noord/Zuidlijn de ruggengraat van het Amsterdamse ov wordt, en dat wij dus bij station Noord of bij Zuid/WTC onze haltes hebben. We willen gezamenlijk met anderen de regio bereikbaar houden."

Wel roept hij overheden op om bij stadsuitbreiding niet meer automatisch een nieuwe tramlijn in te plannen. "De Randstad vernieuwt in hoog tempo, maar we weten nog niet precies wat er zal gebeuren. Denk bijvoorbeeld aan de komst van zelfrijdende auto's. Daarom moet er worden geïnvesteerd in verbindingen die meebewegen, want rails moeten heel lang liggen en gebruikt worden om rendabel te zijn."

Zonder asfalt kan het niet: "Pas ook op met autoluwe wijken waar helemaal geen wegen meer liggen. Want wat doen mensen dan als het slecht weer is? En bovendien, vrijliggende busbanen kunnen ook door ambulances en taxi's gebruikt worden en zijn uiteindelijk zeer geschikt voor autonoom rijdende voertuigen."

Van Eijndhoven vertrouwt erop dat de voordelen van de bus steeds duidelijker worden. Als er eind dit jaar elke twee minuten een Connex­xionbus vanaf Schiphol vertrekt, kan de roep om het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol zomaar veranderen in een roep om nieuwe elektrische buslijnen naar Zuid. "Reken maar eens uit wat de alternatieven kosten en opleveren. En kijk naar onze nieuwe vloot, en de frequentie. Die berekening durven wij wel aan."

CV

Eric van Eijndhoven (1968)

2006-2011 Abellio Group, onder andere in Duitsland
2011-2014 Directeur bedrijfs- en productontwikkeling NS
2014-2016 Chief commercial officer Transdev Nederland
2016-heden algemeen directeur Connexxion ov

Van Eijndhoven woont in Vught, is getrouwd en heeft twee kinderen.

Gouden Eeuw
ORAM, de grootste ondernemersorganisatie van Amsterdam, bestaat 100 jaar. Het Parool peilt in samenwerking met ORAM de visie van ondernemers op de toekomst van Amsterdam. De interviews staan elke woensdag en ­zaterdag in de krant. Lees ook de vorige interviews:

Lees hier deel 1 met Arcadisdirecteur Carolien Gehrels
Lees hier deel 2 met 'entrepreneur in residence' Joost Reimert
Lees hier deel 3 met Tata Steel medewerkster Annemarie Manger
Lees hier deel 4 met Oscar Kneppers van Rockstart
Lees hier deel 5 met Remco Groenhuijzen van The Grand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden