Plus

Conflict Israël-Palestina leeft voort op de Dam

Demonstraties op de Dam van pro-Palestijnse en pro-Israëlische activisten lopen steeds vaker uit de hand. De politie, burgemeester Halsema en zelfs de rechter zijn nodig om de heethoofden uit elkaar te houden.

Burgemeester Halsema heeft besloten dat pro- en de anti-Israël groepen om de beurt in het weekend mogen demonstreren. Beeld Maarten Brante

Wat is er precies aan de hand?
Als het weer het even toelaat, staan er elk weekend pro-Israëlische en pro-Palestijnse demonstranten te demonstreren op de Dam. Al jarenlang. Het gaat meestal om een eenling of een handjevol demonstranten.

Ze zijn altijd boos. Op Israël, of op de Palestijnse Staat, en vaak ook op elkaar, want allebei de groepen willen tegelijkertijd op de Dam staan. Vorige week laaiden de spanningen tussen Israël en de Palestijnen weer op vanwege wederzijdse raketaanvallen, maar van de actualiteit trekken de activisten in Amsterdam zich weinig aan. Zij staan er altijd.

Waarom is dit een probleem?
Als de twee kampen elkaar op de Dam treffen, ontaardt dat vaak in uitdagen, scheldpartijen of pesterijen. Bijvoorbeeld door het draaien van muziek met kwetsende teksten, of door met een Israëlische vlag op minder dan een meter afstand van een Palestijnse demonstrant te gaan staan.

Hierdoor escaleert het regelmatig. Activisten of hun sympathisanten duwen elkaar weg, pakken elkaars demonstratiemateriaal en soms vallen er zelfs klappen. De twee kampen leggen veel gebeurtenissen vast op filmpjes die gepubliceerd worden op sociale media.

De politie heeft er de handen vol aan. Het aantal aangiftes die de activisten tegen elkaar indienen moet inmiddels in de honderden lopen, ook treffen zij elkaar regelmatig bij de rechter. Alsof de onverdraagzaamheid en het geweld uit het Midden-Oosten naar de Dam worden gehaald, verzuchtte burgemeester Femke Halsema.

Wie zitten er achter de protesten?
De bekendste pro-Palestijnse demonstrant is Simon Vrouwe, een kunstenaar uit Purmerend die te herkennen is aan zijn fietskar met grote Palestijnse vlaggen erop die hij al jaren op de Dam parkeert. Hij wordt regelmatig beboet vanwege illegaal collecteren tijdens zijn protesten.

Hij krijgt de laatste maanden steun van de bekende burgerrechtenactivist Frank van der Linde. Hij vindt dat Vrouwe met name slachtoffer is van provocaties van tegendemonstranten; mensen uit het pro-Israëlkamp, zoals Sabine Sterk van de organisatie Time to stand up for Israël. Zij demonstreren om een tegengeluid te geven bij de pro-Palestijnse manifestaties.

Dat geldt ook voor de radicale pro-­Israëlactivist Michael Jacobs. Die verstoort regelmatig Holocaust­herdenkingen en is meermaals veroordeeld door de rechter vanwege zijn gedrag. Hij is ervan overtuigd dat de pro-Palestijnse betogers zich schuldig maken aan antisemitisme.

Beide groepen krijgen steun van sympathisanten en passanten, die zich bemoeien met de demonstraties en soms vechtpartijen veroorzaken. Dit weekend nog hield de politie een Israëlische toerist staande die zich agressief had gedragen richting de demonstranten, maar andersom heeft ook Jacobs heeft wel eens klappen gehad van iemand uit het pro-Palestijnse kamp.

Waarom grijpt burgemeester Halsema niet in?
De Wet openbare manifestaties geeft iedereen het recht om te demonstreren, daarom kan en wil burgemeester Halsema de bijeenkomsten op de Dam niet zomaar verbieden. In 2016 nam wijlen Eberhard van der Laan de eerste maatregelen. Pro-Israël- en pro-Palestinademonstranten moesten minimaal 50 meter afstand van elkaar houden.

Toen dat niets bleek uit te halen liet hij de groepen in verschillende weken betogen. Het ene weekend kreeg de aanvrager van een pro-Israël­demonstratie de Dam, het andere weekend de pro-Palestina-afvaardiging. In 2018 bleek dit niet meer afdoende, omdat individuele activisten zich niets aantrekken van dat schema. De gemeente kan alleen demonstranten die zich bij de gemeente melden een aanwijzing geven om op bepaalde dagen te demonstreren, individuele actievoerders zijn juridisch bijna ongrijpbaar.

Halsema probeert sinds half februari opnieuw de demonstraties via het wekelijkse schema te reguleren, en wil met hen in gesprek om gedragsregels op te stellen. Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat de activisten respectvol omgaan met het Monument op de Dam. Vorige week vonniste de rechter dat de aanpak juridisch houdbaar is.

Wat gebeurt er als het geweld niet stopt?
Dan moet Halsema iets nieuws verzinnen. Zij zou kunnen afkondigen dat op vaste dagen alleen deelnemers van een van de twee kampen welkom zijn op de Dam, en dat geen enkel tegengeluid in de buurt mag komen. Maar dat gaat juridisch gezien nog veel verder dan de huidige maatregel.

Om dit soort verregaande inperkingen van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van demonstratie te rechtvaardigen moet de burgemeester kunnen aantonen dat het huidige beleid niet werkt. Halsema heeft nog niet gezegd of zij in de toekomst de Dam tot verboden terrein verklaart voor de kemphanen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.