Computerstoringen houden vluchten vaker aan de grond

Stapels koffers, wanhopige reizigers. Een week geleden zorgde een computerstoring op twee Britse vliegvelden voor chaos. Dat kan hier ook: sterker, het gebeurde dit jaar al tweemaal. Bijna.

Lange rijen op Heathrow op 29 mei, na de computerstoring Beeld epa

1 februari, kwart over zeven 's ochtends: een plotse storing gooit op Schiphol-Oost luchtverkeersleidingssysteem AAA compleet in de war. Een gelijktijdige hard- en softwarestoring leidt tot overbelasting van één van de vier centrale processoren, die uitvalt.

Daarmee wordt het hart van de verkeersleiding getroffen: de processoren sluizen alle cruciale informatie van en naar de verkeersleiders door. Eventjes ligt het vliegverkeer helemaal stil. Vertrekkende vluchten worden aan de grond gehouden. Zes vluchten in de lucht moeten uitwijken naar Rotterdam en zelfs Brussel.

Herstarten
Om het probleem op te lossen, moeten alle computers worden herstart, wat uren vergt. Dat verlamt de verkeersleiding. Het vliegverkeer kan in die tijd alleen veilig worden begeleid, door het aantal vluchten sterk te beknotten.

Toestellen die op het punt staan naar Schiphol te vertrekken, worden op vliegvelden in heel Europa aan de grond gehouden. Tachtig vluchten worden geannuleerd, honderden vluchten raken vertraagd. Zo arriveert een KLM-vlucht uit Bilbao vijf uur na de geplande aankomsttijd. BN'ers Ruud Gullit en Jan Smit tweeten hun ontberingen de roddelrubrieken in.

Om kwart over drie is de storing voorbij, maar de gevolgen duren nog tot de volgende dag. KLM moet tientallen passagiers die hun overstap hebben gemist, omboeken.

Stroomvoorziening
Vorig weekend beleefden de Britse vliegvelden Heathrow en Gatwick hetzelfde, in overtreffende trap. Door een computerstoring bij British Airways werden 75.000 reizigers getroffen.

De oorzaak werd gisteren duidelijk: een 'niet-te-onderbreken stroomvoorziening' in een ­datacentrum van BA wordt door een nietsvermoedende monteur onderbroken.
In de vervolgpaniek wordt de noodstroomvoorziening in één klap aangezet, terwijl dat volgens het draaiboek geleidelijk moet gebeuren.

De stroompiek beschadigt computerapparatuur en twee datacentra zetten zichzelf automatisch 'uit'. 700 vluchten, waaronder die van en naar Schiphol worden geannuleerd. Tot dinsdag zijn de problemen merkbaar.

Data­rampen
BA is slechts de laatste in een reeks data­rampen bij luchtvaartmaatschappijen. Augustus vorig jaar moest KLM-partner Delta Air Lines honderden vluchten schrappen en liepen er duizenden vertraging op door een systeeminfarct na een stroomstoring. In januari moest United in de VS om verwante redenen een uur lang alle vluchten aan de grond houden.

Eind april moest ook KLM aan de bak, toen mondiaal boekingssysteem Amadeus het begaf na 'een lokaal hardwareprobleem'. Reizigers konden een uur niet inchecken, instappen of hun bagage afgeven. Tientallen KLM-vluchten raakten vertraagd.

De oorzaak is nog altijd onzeker. Volgens Amadeus was de storing niet het gevolg van een hack 'of een andere moedwillige actie' en is er geen privacygevoelige informatie van reizigers of luchtvaartpersoneel in verkeerde handen gevallen.

Wetgeving
Maar de storing bij Amadeus - met 124 luchtvaartmaatschappijen en alleen al in het eerste kwartaal 154 miljoen boekingen een cruciale schakel in de mondiale luchtvaart - toont aan hoe gevoelig de luchtvaart is voor digirampen.

Dat beseft de politiek ook. Het demissionair kabinet werk aan wetgeving waarin aanbieders van zulke essentiële computerdiensten een zorgplicht krijgen 'betreffende de continuïteit van hun dienstverlening'.

"Digitalisering is doorgedrongen in de haarvaten van de samenleving," aldus staatssecretaris van luchtvaart Sharon Dijksma naar aanleiding van de Amadeusstoring. "Er zijn steeds minder fysieke alternatieven op het moment dat digitale voorzieningen niet werken. Uiteraard maakt dit kwetsbaar. Dat is ook de reden waarom door de luchtvaartsector wordt gewerkt aan passende maatregelen."

Betrouwbaarheid vergroten
Dat beaamt KLM. "Onze IT-organisatie is volledig gericht om risico's en gevolgen van storingen maximaal te beperken. We werken continu om de systemen te beveiligen en hun betrouwbaarheid te vergroten, kritische systemen ­worden voortdurend tegen het licht gehouden."

Maar over de vele externe systemen van cruciale toeleveranciers heeft geen luchtvaartmaatschappij controle, terwijl de financiële gevolgen van problemen groot zijn. Alleen al de schade vanwege EU-vliegclaims door gedupeerde reizigers bij BA wordt op 61 miljoen euro geraamd.

Luchtverkeersleiding Nederland laat weten dat na de februaristoring alle betrokken apparatuur is vervangen en er maatregelen zijn genomen om een volgend vlieginfarct te voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden