ten slotte

Componist Pierre Boulez (1925-2016) gold als een grootmeester

De wereldberoemde componist, dirigent, organisator en schrijver Pierre Boulez is dinsdag in zijn woonplaats Baden-Baden overleden. Hij was negentig en leed al twee jaar aan de ziekte van Alzheimer.

De ruim dertig stukken die Boulez wel wist te voltooien, waren vaak van een verbijsterende, koele schoonheidBeeld anp

Boulez zal blijvend worden herinnerd als de laatste grote modernist en als de man die samen met de Duitser Karlheinz Stockhausen een revolutie in de eigentijdse muziek ontketende waarvan de wereld nog maar amper is hersteld.

Boulez, geboren in Montbrison, studeerde aanvankelijk wiskunde, maar de roep van de muziek was te sterk. In de jaren veertig van de vorige eeuw ging hij in Parijs in de leer bij componist Olivier Messiaen en bij theoreticus René Leibowitz, maar al snel zou hij hun methodes en hun wereldbeeld terzijde schuiven als ouderwets.

Explosieve stukken
In de late jaren veertig trad hij als componist naar buiten met enkele hoogst explosieve stukken, waaronder zijn Eerste pianosonate, waarin hij na Schönberg en Webern de volgende stap zette in de duisternis van de atonale muziek. Het waterscheidingsmoment kwam in 1951, toen hij het pianowerk Structures Ia schreef, waarin niet alleen melodie en harmonie, maar ook ritme, toonkleur en toonsterkte door strenge wetten werden geregeerd. Hiermee brak de tijd aan van het zogeheten seralisme, waarbij de achitectuur van de composites volledig werd bepaald door toonreeksen.

In zijn vlammende theoretische geschriften schreef Boulez dat elke componist die de noodzaak van de reeksmuziek niet voelde overbodig was. Omdat programmeurs niet voor ouderwets versleten wilde worden, verdween een tijdlang alle nieuwe muziek van componisten die nog vasthielden aan de tonaliteit van de concertprogramma's. Pas in de jaren zestig kwam er een reactie op het serialisme in de vorm van de minimal music van Reich en Glass. Boulez moest daar niets van hebben.

Dirigent
In de jaren zeventig begon Boulez ook te bouwen aan een carrière als dirigent, die een hoge vlucht zou nemen. Hij volgde Leonard Bernstein op als chef van de New York Philharmonic, dirigeerde een veelbesproken Ring des Nibelungen in Bayreuth en stond ook herhaaldelijk voor het Concertgebouworkest.

In Parijs werden door zijn toedoen zowel het Ircam (een muzieklaboratorium), een bijbehorend topensemble - het Ensemble InterContemporain - als een cluster van concertzalen (La Cité de la Musique) gebouwd.

Als componist laat Boulez een oeuvre met veel onaffe stukken na, maar de ruim dertig stukken die hij wel wist te voltooien, waren vaak van een verbijsterende, koele schoonheid. Boulez was een grootmeester.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden