Plus

Comeback voor jenever dankzij nieuwe generatie ondernemers en klanten

Jenever, het oer-Hollandse drankje, maakt in Amsterdam een comeback. Met dank aan een nieuwe generatie jonge ondernemers en klanten.

Jenever is een eeuwenoud drankje dat al vaker populair wasBeeld .

Een jaar geleden, kerstavond, Zweden. De Amsterdamse Leonard Crijns (28) - die een jaar entrepreneurship studeert in Lund - heeft uit zijn thuisstad Amsterdam voor zijn studiegenoten een fles oude jenever meegenomen. Best lekker, zegt medestudent Sebastian Kolstee (26) - ook uit Amsterdam - terwijl ze nippen van het oer-Hollandse drankje. Maar waarom, denkt Crijns hardop, drinken mijn vrienden wél gin-tonic en geen jenever? Wanneer verloor jenever zijn populariteit?

Op die koude kerstavond wordt Kever Genever geboren: een ambachtelijk gedistilleerde oude jenever in een moderne jas. Terug in Nederland gaan Crijns en Kolstee - twee snelle jongens, niet vies van de combinaties marketing én ambacht, bloesje én gympen - op zoek naar een geschikte distilleerder. Dat blijkt moeilijker te zijn dan gedacht, want hoewel Gall & Gall vol staat met jenevermerken, blijkt Nederland maar een handje vol echt ambachtelijke stokerijen te hebben. Ze komen uiteindelijk terecht bij distilleerder Arthur Kruijt.

Moutwijn
Het proces van het maken van ambachtelijke jenever is geen makkie en bestaat uit twee delen. Eerst wordt in een branderij uit rogge, tarwe en maïs moutwijn gedistilleerd - de moutwijn zorgt voor de kenmerkende zachte smaak van jenever. Vervolgens wordt de moutwijn gedistilleerd met jeneverbes en daaropvolgend met andere kruiden. Welke precies, dat ligt aan het specifieke recept.

Crijns: "Wat ons meteen opviel, is dat alle grote jongens dezelfde branderij hebben. Dat betekent dat die bekende merken allemaal dezelfde moutwijn uit één fabriek uit België gebruiken. En ze verder zelf alleen mengen. Dat proef je, de alcohol is scherper en de smaak zoeter. Minder kruidig. Waarschijnlijk zijn ze niet meer ambachtelijk, omdat ze in de jaren negentig met elkaar zijn gaan concurreren op kwantiteit in plaats van op kwaliteit."

Proeflokaal
"Dat is niet helemaal waar," zegt Sandie van Doorne (47), creatief en communicatiedirecteur bij het beursgenoteerde Lucas Bols - de Amsterdamse distillateur die al 441 jaar jenever maakt. "Onze moutwijn heeft een unieke receptuur." En sinds 2014, toen Bols het bekende proeflokaal Wynand Fockink overnam, distilleert Bols voor een deel ook weer haar eigen moutwijn in hartje Amsterdam.

"We zien de jonge ondernemers niet als bedreiging," zegt Van Doorne terwijl ze door het trendy House of Bols loopt. Aan de muren veel glimmend zwart en spiegels. "Het is juist goed dat er keuze is uit grote, internationale merken en lokale distilleerders. We moeten er samen voor zorgen dat jenever nog populairder wordt."

Het nieuwe bierbrouwen
Jenever is niet de enige sterkedrank die een comeback maakt. Ook Vermout - een witte, rode, droge of Franse versterkte wijn die of puur gedronken wordt, gemengd met bruiswater of als basis voor een cocktail dient - staat steeds vaker op de drankkaart. Net als Cachaça, een Braziliaans drankje - vergelijkbaar met witte rum - wordt dat gebruikt voor een caipirinha. In Amerika is de trend van ambachtelijke sterkedrank drinken én distilleren al volop in gang. In Nederland beginnen, na de hype van het bierbrouwen, ook steeds meer jonge ondernemers hun eigen sterkedrank. Enkele kleine Amsterdamse merken - vooral nog gin - zijn Vørding's Gin, Limoncello di Fiorito, Tim's Gin, 2VC, John Tony's Gin.

Medicinaal drankje
Jenever is de meest gedronken sterkedrank in Nederland, maar onder de jonge generatie minder populair. Dat dat verandert, is volgens Van Doorne slechts een kwestie van tijd. "Bols is sinds 2006 hard bezig om jenever weer op de kaart te zetten en de laatste anderhalf jaar gaat het ineens hard. In Amerika, en Amsterdam is in Nederland de voortrekker. Het zou de next thing kunnen zijn."

Jenever is een eeuwenoud drankje dat al vaker populair was. In de zeventiende eeuw begonnen Nederlandse distilleerders met het maken van jenever zoals we het nu ongeveer nog kennen; met moutwijn. Dat kwam doordat in die tijd bijvoorbeeld distilleermeester Bols, als grootaandeelhouder in de VOC, toegang kreeg tot exotische specerijen. Daarvoor was het enkel alcohol vermengd met jeneverbes. Zonder toevoeging van andere kruiden diende het vooral als medicinaal drankje.

Granendistillaat
In de VOC-tijd introduceerde koning Willem III van Oranje, die vanaf 1689 over Engeland regeerde, het drankje ook in Engeland. Maar omdat de Engelsen het complexe granendistillaat, de moutwijn, niet konden namaken, stopten ze vooral veel jeneverbes in het drankje. Ze noemden het gin.

Jenever brak internationaal pas echt door toen het idee voor ijs in drank ontstond. Daarmee kon de cocktail namelijk aan zijn opmars in Amerika beginnen. Van Doorne: "In 1862 kwam het eerste cocktailboek uit van Jerry Thomas. In een op de vier cocktails komt jenever voor. In die periode werd zes tot acht keer meer jenever geïmporteerd dan gin." En toch verdween de hype internationaal weer. Twee wereldoorlogen en de drooglegging zijn de boosdoeners.

Cocktailtrend
In Nederland bleef men het goedje rustig doordrinken. Vooral na de Tweede Wereldoorlog was jenever booming. Al veranderde de originele receptuur wel iets: doordat er minder graan beschikbaar was en een lichtere smaak gewild - zoals bij wodka - bevatte het drankje steeds minder moutwijn. Het veranderde langzaam in de bekende oude en jonge jenever.

Toen Bols in 2006 besloot om de originele receptuur uit 1820, waar dus meer moutwijn en alcohol in zit dan bij oude en jonge jenever, weer op de kaart te zetten, werden ze uitgelachen. Van Doorne: "Maar het initiatief kwam tegelijkertijd met de cocktailtrend en de hang naar vakmanschap. Nu proberen ook collega's jenever wereldwijd populair te maken, gelukkig."

Jenevercocktails

Kever Genever John Collins
50 ml Kever Genever, 7,5 ml vers citroen sap, 1 theelepel suiker, ijs en bubbelwater.

Dutch 'N Stormy 45 ml Bols Genever, 15 ml vers citroensap, ijs en gingerbeer.

Missie
Het klinkt als de missie van Kever Genever: de nieuwe generatie laten proeven hoe lekker goed gebrouwen jenever is. Maar hoewel Bols zich richt op de traditionele drinker én twintigers en dertigers, bindt Kever Genever zich liever niet aan die eerste groep. Crijns: "We willen niet dat Kever in traditionele jenevercafés wordt geschonken. Dat is een geweldige plek om een avond te zitten, maar de rasAmsterdammer die naast zijn biertje een koude jonge jenever wegklokt, is niet onze doelgroep." Hun jenever - verpakt in een vierkant blik - is enkel te koop in exclusieve cocktailbars als Door 74, de betere slijterijen en Hutspot.

Maar dat eigentijds jenever drinken en wegklokken goed samengaat, bewijst bijvoorbeeld de pop-upjeneverbar de Kopstootbar op de Zeedijk van drie jonge Amsterdammers, die tevens hun eigen jenever Jajem distilleren. Wie daar op een vrijdagavond rondloopt, ziet dat het wegtikken van een jenever allang niet meer alleen voor oude mannen is weggelegd.
Vooral het ritueel van jenever slurpen - ontstaan uit Nederlandse gierigheid om geen druppel te missen - kan bijdragen aan een succesvolle rentree. Casper Reinders, de Amsterdamse horecaondernemer van bijvoorbeeld Jimmy Woo en Chicago Social Club, creëerde daarom samen met Bols twee jaar geleden zelfs een 'slurpertje': een iets lichtere variant jenever voor het jonge publiek.

Slurpen
Al kan elke soort jenever - jong, oud, ambachtelijk gemaakt of niet - worden geslurpt en uiteraard door elk publiek. Men vult het karakteristieke peervormige glaasje tot de nek, liefst met een kop erop, zet de lippen aan het glas en slurpen maar.

Van Doorne: "Dat soort tradities zijn populair. Tequila was nooit zo groot geworden zonder het zoutritueel." En zo'n vaderlandse traditie mist gin-tonic dan weer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden