PlusPS

Cola tegen misselijkheid? Oma's adviezen getoetst aan de wetenschap

Je kater bestrijden met een ochtendborrrel, koud douchen om niet ziek te worden. Oma's hebben voor elke kwaal een oplossing. Historicus Bob van Toor (31) toetste de adviezen aan de wetenschap.

'Ik vond een boek van een vrouw uit de achttiende eeuw die sinaasappels tegen scheurbuik voorschreef'Beeld Lotte Bronsgeest

'Omatips' noemt Bob van Toor ze, en in zijn boek Oma Weet - Inderdaad - Raad behandelt hij er veel. Van cosmetica en huis-tuin-en-keukenproducten (bier in je haar voor glans) tot gezondheidsadviezen (cola tegen misselijkheid).

Voor zijn boek ging Van Toor natuurlijk te rade bij zijn eigen grootmoeders, oma Van Toor en oma Margot, en hij dook de boeken in.

Als journalist en historicus las hij alle bundelingen van omatips die hij kon vinden. "Dat historische onderzoek vond ik erg leuk om te doen. Ik kwam ook extreme tips ­tegen, die later niet meer genoemd werden."

Zoals een vrouw uit de jaren zeventig, die een onconventionele ­manier wist om sneller bruin te worden. "Ze adviseerde om je in te smeren met ­rodewijnazijn en dan te gaan liggen bakken; hartstikke schadelijk ­natuurlijk."

Voor zijn boek ging Van Toor niet alleen op zoek naar bruikbare tips, hij toetst ze ook aan de wetenschap. In sommige gevallen blijken grootmoeders al jarenlang uitstekende adviezen te geven waarvoor nu pas wetenschappelijk bewijs is gevonden, in andere gevallen hebben ze het helemaal bij het verkeerde eind. De meest opvallende op een rij.

Vitamine C is goed voor je weerstand - WAAR

Dat vitamine C goed voor je is en onder andere helpt tegen scheurbuik, wisten oma's al eerder dan de algemeen geaccepteerde wetenschap.

"Ik vond bijvoorbeeld een boek van een vrouw uit de achttiende eeuw die sinaasappels tegen scheurbuik voorschreef, terwijl scheepskapiteins dat nog eeuwen nalieten."

Vrouwen vormden een naslagwerk van adviezen die ze weer van hún grootmoeder hadden gekregen. Tegenwoordig is vitamine C een ingeburgerd middel voor een betere weerstand, al zijn we er misschien iets te ver in doorgeslagen, zegt Van Toor.

"Vitamine C-pillen zijn echt niet nodig, een teveel aan vitaminen plas je gewoon weer uit. Eet gewoon een sinaasappel."

'Vitamine C-pillen zijn echt niet nodig. Eet gewoon een sinaasappel'Beeld Lotte Bronsgeest

Een ochtendborrel helpt bij een kater - NIET WAAR

"Oma's hebben een beetje een ­ambigue relatie met alcohol," zegt Van Toor. "Als je buikpijn hebt of een slechte adem, zul je wel te veel hebben ­gedronken. Tegelijkertijd noemen ze ­alcohol ook vaak als oplossing."

Een verklaring daarvoor is dat alcohol een middel was dat altijd wel in huis was, vaak in de vorm van brandewijn. Een borrel tegen de kater is een veel gegeven advies, maar volgens Van Toor tegenwoordig achterhaald.

"Als je een borrel nodig hebt tegen je kater, ben je gewoon een alcoholist in ontkenning."

Zijn eigen oma's zouden dat advies ook niet snel meer geven. "Neem liever een kop koffie, dat helpt beter."

'Als je een borrel nodig hebt tegen je kater, ben je gewoon een alcoholist in ontkenning'Beeld Lotte Bronsgeest

Met soda is het prima schoonmaken - WAAR

Een middeltje dat iedere oma in huis heeft en dat vele toepassingen kent, ondervond Van Toor. "Dit is een gouden omatip. Echt, koop soda."

Soda helpt onder andere bij het verdrijven van vieze geurtjes. "Als je koelkast bijvoorbeeld niet fris ruikt, kun je er een bakje met water en soda in zetten. Dat neemt de geuren op."

Ga je de badkamer schoonmaken, dan kun je soda met water gebruiken om de tegels af te nemen. Baksoda kun je weer gebruiken als je een taart bakt. In combinatie met citroen heeft dat de functie van gist.

"De commerciële industrie geeft ons het idee dat we van alles nodig hebben, maar eigenlijk heb je alleen soda nodig."

'Eigenlijk heb je alleen soda nodig'Beeld Lotte Bronsgeest

Cola werkt tegen misselijkheid - NIET BEWEZEN

Een klassiek advies, waar ook Van Toors oma's bij zweren. Wetenschappers hebben deze tip onder de loep genomen, maar een bewijs is nog niet gevonden.

"Er is wel uit onderzoek gebleken dat gember bijvoorbeeld helpt tegen misselijkheid, en cola kent wel andere medische toepassingen: sommige maagstenen worden er in het ziekenhuis mee opgelost."

Toch is het een hardnekkig advies dat steeds opnieuw kwam ­bovendrijven in Van Toors onderzoek. "Er is dan geen wetenschappelijk bewijs, een psychologisch effect is er wellicht wel. En bovendien: als je misselijk bent voel je je ­sowieso niet goed, dus wat heb je te verliezen? Neem lekker een blikje cola."

Boter voorkomt een bult - WAAR

Als je je hoofd stoot, moet je gauw boter op de zere plek smeren, luidt een advies.

"Het is oeroud en ik dacht: dat slaat helemaal nergens op."

Maar juist voor dit advies blijkt er wél wetenschappelijke grond.

Bij een beschadigde huid komt namelijk histamine vrij, een stof die je cellen aanvalt waardoor zwellingen ontstaan. Vet beschermt de celwand en voorkomt dat de huid dik wordt.

"Boter is dus écht een goed idee. Het klinkt gek, maar wetenschappers hebben hier de oma's schoor­voetend gelijk moeten geven."

'Boter is écht een goed idee'Beeld Lotte Bronsgeest

Bier geeft je haar meer glans dan shampoo - NIET WAAR

Er is een hele subcategorie omatips met adviezen over wat je in je haar zou moeten smeren. Meestal is dat spul dat je toch wel in huis hebt, zoals bier en ­citroensap. Bier zou het haar laten glanzen.

"Als je bier in je haar giet, zal het waarschijnlijk wel gaan glanzen," zegt Van Toor, "want er zit gist in en dat maakt je haar zuurder. Maar dat doen de meeste shampoos ook."

Bier werkt dus niet beter dan shampoo. En als je blonder haar wilt, is het geen aanrader om je haar te drenken in citroensap en daarna in de zon te gaan zitten.

"Je haar licht wel op, maar dat is voor 99 procent een effect van de zon. En het zuur in citroensap is behoorlijk schadelijk voor je haar."

Bier werkt dus niet beter dan shampooBeeld Lotte Bronsgeest

Koud douchen zorgt voor een betere weerstand - WAAR

Voor sommigen een martelgang: je warme douche afsluiten met een ­minuut koud water.

"Ik dacht eigenlijk dat deze tip van oma Van Toor voortkwam uit een soort doorgeschoten ­calvinisme. Zo van: je hebt nu lekker warm gedoucht, dus nu moet je jezelf straffen."

Oma's adviseren een koude douche voor een betere weerstand, en dat blijkt inderdaad hout te snijden. Op dit moment onderzoekt het AMC wat de effecten van zo'n douchebeurt zijn.

Van Toor deed mee aan het onderzoek en de eerste resultaten zijn positief: wie koud doucht krijgt minder snel griep in de winter. Van Toor bemerkte ook iets anders: "Je gaat er kamertemperatuur enorm van appreciëren."

'Je gaat er kamertemperatuur enorm van appreciëren'Beeld Lotte Bronsgeest

Dampo helpt tegen griep - NIET WAAR

Ook adviezen van oma's waarbij je iets mee naar bed moet nemen, vormen een subcategorie.

"Zoals je voeten insmeren met Dampo (verkoudheidsbalsem), sokken eroverheen en dan gaan slapen. Dat zou helpen tegen griep, maar het is niet echt bewezen."

Een opvallende tip die wel gegrond lijkt, is een stuk Sunlightzeep mee naar bed nemen tegen nachtkrampen. "Dat wordt onderzocht met een controlegroep die sliep met een geurloze zeep en een groep die naar bed ging met een zeep van een ander merk, maar alleen deze specifieke zeep lijkt tot nu toe te helpen."

Over het waarom van dit effect tast de wetenschap nog in het duister, maar ook hier geldt wat Van Toor betreft: baat het niet, schaadt het niet. "En je beddengoed gaat er lekker van ruiken."

Bob van Toor: Oma Weet - Inderdaad - Raad. Prometheus, €15

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden