Plus

Coke op de Zuidas: hoort dat er gewoon bij?

In de Amsterdamse drugsoorlog vallen doden. En tegelijk wordt er in dezelfde stad vrolijk 3,5 kilo coke per dag doorheen gejaagd. 'Het is de verrotte elite, het interesseert ze niets.'

Beeld Rein Janssen

Yogasnuivers. Het woord werd gemunt door korpschef Erik Akerboom van de Nationale Politie, afgelopen dinsdag, op een internationale politietop in Rotterdam.

Hij richtte zich tot de mensen die doordeweeks gezond en verantwoord leefden, met hun yogamatje en hun amandelmelkcappuccino, en in het weekend onbekommerd coke en xtc gebruikten. Zo dragen ze bij, zei hij, aan het normaliseren van drugsgebruik.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie noemde het een bedreiging van onze moraal, de ChristenUnie stelde Kamervragen, en hoogleraar bestuurskunde Pieter Tops betoogde al dat drugs de maatschappij ontwrichten. "Je kunt die Marokkaanse drugsrunners wel de schuld geven, maar waar runnen ze naartoe? Naar de toeristen in de binnenstad en de zakenlieden op de Zuidas. Niemand is daarover verontwaardigd."

Brakke, oude BMW
Nou ja - bijna niemand. Ruben van Zwieten, predikant op de Zuidas, maakt zich er wel druk om. 's Avonds ziet hij bij zijn centrum De Nieuwe Poort in de Claude Debussylaan regelmatig een brakke, oude BMW 3 aan komen rijden. Met een noodgang scheurt hij over het voetpad, levert een pakketje af bij een advocatenkantoor en vertrekt weer met dezelfde snelheid.

Het is heel cru, zegt hij. "De hele Zuidas weet dat dit geen bezorger van DHL of een late pizza is. Maar in die toren zit er echt niemand zich druk te maken over waar dit pakketje vandaan komt."

In de stad staan criminele Amsterdammers elkaar naar het leven in wat je zo langzamerhand een drugsoorlog kunt noemen. En uit datzelfde wereldje komen de dealers die met hun auto, scooter of fiets coke leveren op de Zuidas.

Dit is de plek waar bijna alle grote advocatenkantoren zijn gevestigd, het hoofdkantoor van ABN Amro, grote accountants. Mensen die werken met het rechtssysteem - en waar een deel van hen het tegelijkertijd ondermijnt.

De wereld van corporate
Het zijn vooral de advocatenkantoren, zegt Van Zwieten. De mensen achter de grote deals, die soms nachten moeten doorhalen voor hun cliënt. "Hier zitten niet de asielrechtpraktijken, of de mensenrechtenadvocaten. Dit is de wereld van corporate finance, fusies en overnames. Mensen die de mazen van de wet opzoeken voor hun cliënt, met één paradigma: winnen, winnen, winnen."

Van Zwieten studeerde theologie en rechten in Leiden. Hij werd predikant en werkt sinds tien jaar op de Zuidas - veel van zijn studiegenoten werden op diezelfde plek advocaat.

"Bij rechten kon je de meeste colleges prima skippen. Dat deden we dan vaak ook. Maar er was één vak, rechtsfilosofie, en daar werd dan bijvoorbeeld de vraag gesteld wat recht is: is dat iets wat wordt bevolen, of is recht wat rechtvaardig is? Nou, moeilijk, moeilijk, vond iedereen dat. Ze smeekten om een zes, dan konden ze door."

Groepsdenken
Studenten rechten, betoogt hij, hebben nooit goed geleerd zelfstandig afwegingen te maken. En zodra ze op de grote kantoren terechtkomen, raken ze in de greep van groepsdenken, en doen ze er alles aan om maar net zo te worden als de partners, de bazen van het kantoor. Van Zwieten begon in 2008 bij het project Zingeving Zuidas.

In 2013 richtte hij De Nieuwe Poort op. Hij omschrijft het zelf als een huis voor ontmoeting en inspiratie, met een restaurant, waar 's avonds lezingen en thema-avonden worden georganiseerd. Hij noemt het een ontmoetingsplek tussen verschillende elites: hier treffen topadvocaten mensen uit de Haagse politiek, of vooraanstaande wetenschappers.

Met de mensen die er komen, spreekt hij ook weleens over cocaïnegebruik. "Moet toch kunnen, zeggen ze dan. En sterker: het geeft ze een kick. Kijk ons eens hard voor deze deal gaan."

Hoogconjuctuur
Eén nuance wil hij aanbrengen: er werken 60.000 mensen op de Zuidas, en die zijn echt niet allemaal aan de cocaïne. En andersom geldt dat in de rest van de stad ook veel wordt gebruikt.

Maar in bepaalde segmenten is het taboe er wel helemaal af. En die drugsoorlog? Die volgen ze hier meer als een soap, niet als iets wat met hun wereld heeft te maken.

Op de Zuidas wordt cocaïne bijna functioneel gebruikt, zegt drugsonderzoeker Ton Nabben. Het onderdrukt stress, verlicht de spanning, je bent je werk weer even de baas. "We leven nu ook in een hoogconjuctuur: er is genoeg geld, en ook genoeg stress. Mensen maken lange dagen."

Hij ziet een parallel met het gebruik in de keukens van de grote restaurants. Cijfers ontbreken: er is geen onderzoek gedaan naar hoeveel wordt gebruikt in welke beroepsgroep. "Ook op de Zuidas zijn er natuurlijk veel mensen die niet gebruiken. Het zullen clusters zijn, bijvoorbeeld ook binnen de banken, die het van elkaar
weten."

Work hard, play hard
Het wordt tijd dat advocaten en bankiers zichzelf meer gaan zien als mensen met een ambt, met een rol in de maatschappij, dan alleen als dienstverlener, vindt Van Zwieten. De verantwoordelijkheid daarvoor legt hij bij de partners. Die moeten hun stagiairs beter vormen en toerusten op een bredere rol.

"Ze moeten leren afwegen. Als ik vraag: hoe vind je het nou dat je werkt in een rechtssysteem en tegelijkertijd harddrugs ontvangt, zeggen ze: zo werkt het nu eenmaal. Het hoort erbij. Terwijl: dat iets nu eenmaal zo is, betekent niet dat het ook zo zou moeten zijn."

Het is de verrotte elite, zegt hij, het interesseert ze niets. "Als ik tegen ze zeg: noblesse oblige, dan zeggen ze: er zijn echt wel mensen die meer verdienen dan wij. Dan hebben ze het over de mensen uit de Quote 500. Als ik dan zeg dat zij qua jaarsalaris behoren tot de maatschappelijke elite, en vraag wat ze daaraan bijdragen, dan blijft het stil. De verbeelding om hierover na te denken ontbreekt totaal."

De crux: er is geen ruimte in hun agenda, zelfs niet in hun hoofd, om zich te verdiepen in iets anders dan werk. "Als ze vrij zijn, gaan ze skiën, al dan niet met een helikopter. Work hard, play hard - en cokegebruik hoort daar duidelijk bij."

Ruben van Zwieten. Predikant op de Zuidas (34). Hij studeerde rechten en theologie en is oprichter van De Nieuwe Poort in Amsterdam (2013) en Rotterdam (2016) Beeld Roï Shiratski
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.