Cohen en Welten hadden vijf jaar ruzie

Job Cohen en Bernard Welten. Foto ANP Bewerking: Het Parool

AMSTERDAM - De goede verstandhouding tussen voormalig burgemeester Job Cohen van Amsterdam en zijn hoofdcommissaris Bernard Welten heeft na diens aantreden op 1 november 2004 vier dagen geduurd. De rest van hun vijfenhalf jaar durende samenwerking wordt getekend door ruzies en achterdocht.

Dit blijkt uit het boek Job Cohen - burgemeester van Nederland van de journalisten Hugo Logtenberg en Marcel Wiegman, dat morgen verschijnt.

(Klik hier voor een video-interview met Marcel Wiegman)

Op vrijdag 5 november 2004 gaat het voor de eerste keer mis tussen de twee mannen. Drie dagen na de moord op Theo van Gogh vervoegen Cohen en Welten zich in Den Haag bij de ministers Johan Remkes van Binnenlandse Zaken en Piet Hein Donner van Justitie om te praten over het onderzoek.

Er zijn verschillen van mening tussen de AIVD en de Amsterdamse politie over de mate waarin de veiligheidsdienst informatie over de moordenaar heeft gedeeld.

Bernard Welten verwacht in het kielzog van zijn politieke baas zijn beklag te kunnen doen, maar moet tot zijn verbijstering constateren dat hem de toegang tot het overleg wordt ontzegd.

Terwijl Welten zich buiten de vergaderzaal zit te verbijten, spreekt Cohen binnen af dat 'in het landsbelang' gewerkt gaat worden aan één feitenrelaas over de moord, waarbij niet de Amsterdamse politie, maar de AIVD leidend zal zijn.

Nadat Cohen op de weg naar huis Welten verslag heeft gedaan van het overleg, ontsteekt de korpschef in woede.

Verraden
Midden op de snelweg stapt Welten uit de dienstauto van Cohen om zich later door een collega te laten ophalen. Welten voelt zich verraden. Hij vindt dat Job Cohen niet achter zijn korps staat.

Als Welten sindsdien praat over Job Cohen, wil hij graag de vergelijking maken met een strandbal: vederlicht en meedrijvend op elke golf die voorbijkomt.

Zelf droomt Welten ervan een tweede Eric Nordholt te worden, de Amsterdamse hoofdcommissaris, die onder burgemeester Ed van Thijn de ene na de andere pikante politieke uitspraak deed in de media. Maar Welten krijgt daarvoor geen enkele ruimte van Job Cohen.

In mei 2005 publiceert Bernard Welten namens de Raad van Hoofdcommissarissen een toekomstvisie op de rol van de politie in de samenleving. Tot ergernis van Job Cohen schrijft hij daarin dat 'ondergeschiktheid MET gezag' richtinggevend is voor de Nederlandse politie. En dus nadrukkelijk niet: ondergeschiktheid áán het bevoegd gezag van burgemeester en hoofdofficier van justitie.

Incident stapelt zich daarna op incident. In de zomer van 2005 keert Welten voor de eerste keer terug van vakantie, nadat hij zich opnieuw openlijk heeft beklaagd over de AIVD. Begin 2006 komt hij gedwongen terug van wintersport nadat hij zich in De Telegraaf en Het Parool negatief heeft uitgelaten over het veelplegersbeleid in Amsterdam. ''De vissen die wij vangen, komen in een emmertje zonder bodem,'' zegt hij. ''Het is een politiek probleem.''

'Veelplegersbeleid faalt'
Hoewel Welten tijdens gesprekken met Cohen en hoofdofficier van justitie Leo de Wit anders beweert, is het van de politie een doelbewuste actie geweest. In de week voor publicatie van het interview loopt Weltens secondant Hans Schönfeld op het hoofdbureau van politie met een zelfgemaakte Telegraaf onder zijn arm. De kop op de voorpagina: 'Veelplegersbeleid faalt'.

De openlijke vernedering die Welten ten deel valt, doet hem twijfelen of hij moet blijven. Zijn eergevoel en koppigheid voorkomen een vroegtijdige aftocht. Ook Job Cohen zit klem. Welten de laan uit sturen zou tot groot gezichtsverlies leiden. Hij heeft hem nog geen twee jaar eerder hoogstpersoonlijk uit Groningen gehaald en hem een contract gegeven waarin staat dat de hoofdcommissaris bij ontslag gewoon wordt doorbetaald tot zijn pensioen.

Vlak na het veelplegersincident meldt zich op de Stopera Weltens plaatsvervanger Bert Wijbenga. Die heeft per ongeluk een e-mail gekregen waarin Welten duidelijk maakt dat hij van hem af wil. De hoofdcommissaris blijkt, getuige de mail, niet de enige in de vijfkoppige korpsleiding die er zo over denkt. Wijbenga vertelt op het stadhuis dat Welten bezig zou zijn Cohens veiligheidsadviseur Maureen Sarucco 'stuk te maken', een term die bij de politie wordt gebruikt voor acties waarbij de positie van een crimineel wordt verzwakt door het in omloop brengen van lasterverhalen in zijn omgeving.

Emotionele uitbarsting
Na indringende gesprekken met Welten concluderen Cohen en De Wit dat er sprake was van een emotionele uitbarsting bij de hoofdcommissaris nadat hij is teruggeroepen van vakantie. Hij mag blijven, Wijbenga niet. Die wordt na een half jaar ziek thuis te hebben gezeten hoofdcommissaris in Flevoland.

Tijdens een sessie in het Lloyd Hotel, in de herfst van 2006, bedoeld om de communicatie tussen de politie, justitie en het stadhuis te verbeteren, zegt Welten dat hij zich in de driehoek 'onveilig, bekeken en gemuilkorfd' voelt. Cohen stelt dat Welten alle ruimte heeft om zijn operationele successen uit te venten. Hij begrijpt niet waar zijn korpschef zich druk over maakt.

De laatste oprisping komt eind 2009 als Welten in NRC Handelsblad suggereert dat de stad een stuk veiliger had kunnen zijn als de burgemeester wat vaker naar hem zou luisteren. Cohen, die dan al in gesprek is met Wouter Bos over zijn opvolging als leider van de PvdA, doet er aanvankelijk het zwijgen toe. Niet hij, maar Welten heeft een probleem zegt hij in het college.

Pas enkele weken later in de raad reageert Cohen publiekelijk: ''Ik kan u een duidelijk antwoord geven op uw vragen over de verhoudingen in onze driehoek. Die zijn goed. Sterker nog: ik sluit me aan bij de heer Welten als hij zegt dat de samenwerking steeds beter gaat.'' (HET PAROOL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden