Plus

Cobra Museum toont minder bekende kant van Le Corbusier

Le Corbusier staat bekend als een rationele architect die een hekel had aan alles wat chaotisch en ouderwets was. Het Cobra Museum wil een minder bekende kant tonen.

Werk van Jakob Kolding in het Cobra Museum. Een naakte Le Corbusier is omgeven door werk van voornamelijk vrouwelijke kunstenaarsBeeld Peter Tijhuis

Le Corbusier (1887-1965) was niet alleen een van de bekendste architecten van de twintigste eeuw, ontwerper van iconische gebouwen als La Cité Radieuse in Marseille en de kapel van Ronchamp, hij was ook een fanatieke fascist, een antisemiet en een aanhanger van Hitler.

Dat is zo ongeveer de strekking van twee boeken die in 2015 verschenen.

Opmerkelijk genoeg besteedde een tentoonstelling over Le Corbusier in Centre Pompidou in Parijs in hetzelfde jaar totaal geen aandacht aan deze onthullingen, net als de bijbehorende catalogus.

Niet kritiekloos
Le Corbusier's vierde dimensie in het Cobra Museum in Amstelveen vermeldt de sympathieën wel en ook de rest van de tentoonstelling staat bepaald niet kritiekloos ten opzichte van de hoofdpersoon.

Die werd als Charles-Édouard Jeanneret geboren in Zwitserland. In Frankrijk maakte hij naam met zijn meedogenloze, rationele ontwerpen voor gebouwen en complete steden, zoals zijn plan voor een stelsel van enorme flats op een rechthoekig grid, midden in de binnenstad van Parijs.

En zo is hij ook de geschiedenis ingegaan, als een rationele architect die een uitgesproken hekel had aan alles wat chaotisch en ouderwets was.

Het Cobra Museum wil een wat minder bekende kant van de architect laten zien, een kant die vooral vanaf de jaren vijftig ook in zijn gebouwen zichtbaar werd. Want Le Corbusier heeft zijn hele leven ook vrij werk gemaakt.

Poëtischer en expressiever
Hij liet vooral een groot aantal werken op papier achter die veel poëtischer en expressiever zijn dan de rationele gebouwen van zijn hand. Le Corbusier tekende dagelijks en hij beschreef het artistieke scheppingsproces in zijn atelier als het betreden van een 'miraculeuze vierde dimensie'.

Er is overigens ook een relatie met Cobra. In 1937 leerde de latere Cobra-kunstenaar Asger Jorn (1917-1973) Le Corbusier kennen. Jorn leverde in dat jaar ook een bijdrage aan de muurschildering van de beroemde architect voor het Pavillon des Temps Nouveaux op de wereld­tentoonstelling in Parijs. Jorn was zijn hele leven gefascineerd door Le Corbusier, al bestond die belangstelling uit een mengeling van bewondering en afkeer.

De zaalteksten in het Cobra Museum getuigen ook van gemengde gevoelens over wat er te zien is. De kern van de tentoonstelling wordt gevormd door tachtig tekeningen, die op wanden hangen met kleuren die door de architect zelf werden gebruikt. In de begeleidende teksten kunnen de samenstellers Hilde de Bruijn en Xander Karskens niet onvervalst enthousiast worden over het werk van de architect.

Vrouwelijke naakten
Het zit ze bijvoorbeeld niet lekker dat diens oeuvre voor een groot deel bestaat uit vrouwelijke naakten, tekeningen waarin de vrouw wordt gereduceerd tot een passief object van schoonheid. 'Deze traditionele verdeling van sekserollen [...] is een uitdrukking van zijn tijd en een illustratie van de patriarchale verhoudingen tijdens het modernisme,' stelt de zaaltekst droogjes vast.

Naast de tekeningen is een aantal schilderijen, beelden en wandtapijten van Le Corbusier opgenomen, als onderdeel van een installatie van de Deense kunstenaar Jakob Kolding (1971). Deze combineert het werk van Le Corbusier met eigen werk en dat van Cobrakunstenaars uit de collectie van het museum.

Ook nu weer zien we een combinatie van bewondering en afkeer. Aan het begin van de tentoonstelling komt Kolding al gelijk pesterig uit de hoek door een stenen sculptuurtje van Henry Heerup (1907-1993) prominent op een sokkel te zetten. Het scheve, traditionele huisje met een schuin dak belichaamt zo ongeveer alles waar de modernist Le Corbusier van moet hebben gegruwd. Geestig.

Territorium­afbakening
Verderop gebruikt hij de Modulor als uitgangspunt voor een installatie. De Modulor was een staande, mannelijke figuur van 1,83 meter die voor Le Corbusier het uitgangspunt vormde voor de maten en verhoudingen van zijn gebouwen.

Kolding plaatst Le Corbusiers ideale figuur tussen een aantal andere figuren, zoals de Phantom Blot (de sluwe aartsvijand van Mickey Mouse) en het logo van Plastikman, producent van elektronische muziek. Kolding neemt zo een loopje met de universele geldigheid van de Modulor en zet hem als een fictief figuurtje neer.

Hij gebruikt ook een beroemde foto van Le Corbusier, die naakt een muurschildering aanbrengt op een gebouw van architect Eileen Gray (1878-1976). Omdat dat zonder haar toestemming gebeurde, is die daad van Le Corbusier vaak uitgelegd als een masculiene territorium­afbakening. Onzin, zeggen anderen, de architect was gewoon een praktiserend naturist. Kolding kiest in elk geval voor de eerste lezing. Hij omringt de naakte architect met kunstwerken van vrouwelijke kunstenaars.

Le Corbusier's vierde dimensie. T/m 7/1 in Cobra ­Museum voor Moderne Kunst, Amstelveen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden