Coalitie: geef schooladvies pas na eindtoets

Leerlingen op de basisschool moeten hun middelbare schooladvies pas krijgen nadat de resultaten van de eindtoets bekend zijn.

Leerlingen op de basisschool moeten na hun eindtoets pas hun middelbare schooladvies krijgen. Beeld ANP

Sinds 2014 krijgen scholieren in februari hun advies, terwijl ze pas in april of mei de eindtoets maken. Regeringspartijen D66, VVD en CDA willen de volgorde weer omdraaien, zodat kinderen later in het schooljaar horen welk niveau zij volgens hun school aankunnen. Ook de ChristenUnie kijkt welwillend naar het plan van de coalitiepartners.

Nu is het zo dat het advies van de leraar al wordt gegeven vóór de toets wordt gemaakt. Dat geadviseerde schoolniveau - de verschillende varianten van het vmbo, havo of vwo - moet wel worden heroverwogen als een leerling beter scoort op de eindtoets dan verwacht. Als een leerling bijvoorbeeld vmbo-advies heeft gekregen, maar uit de eindtoets - wat vroeger bekend stond als de Cito-toets - blijkt dat de scholier havo aankan, dan moet de leraar dat eerste advies opnieuw bekijken.

Volgens D66-Kamerlid Paul van Meenen maken in de praktijk alleen mondige, hoogopgeleide ouders gebruik van die mogelijkheid. Hij vindt dat slecht voor de kansen van kinderen die geen mondige, hoogopgeleide ouders hebben. "De toets moet betrokken worden bij het schooladvies, zodat de leraar alle beschikbare informatie heeft en er geen heroverweging meer nodig is." Ook de koepel van basisschool- en middelbare schoolbesturen PO-Raad en VO-raad hebben zich recent uitgesproken voor een advies op basis van de eindtoets.

Objectieve second opinion
Het kabinet-Rutte II besloot juist om meer belang te hechten aan het advies van de leraren en de Cito-toets minder zwaar te laten meewegen. Het argument was destijds dat leraren niet een momentopname kijken, maar 'kennen de hele film van het kind'. Zo moest worden voorkomen dat 'talentvolle kinderen een te laag advies krijgen'. Een centrale eindtoets werd wel verplicht gesteld, maar moest dienen als een 'objectieve second opinion' voor het advies van het docent.

In de praktijk worden de schooladviezen echter niet vaak bijgesteld na de eindtoets. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat jaarlijks 8 procent van de adviezen verandert. Volgens het ministerie van Onderwijs wijkt jaarlijks 34 procent van de adviezen af van de eindtoets. In 23 procent van die gevallen wordt het advies dan bijgesteld.

Een grote Kamermeerderheid vond in 2013 nog dat de nieuwe werkwijze rond het schooladvies zonder doorslaggevende rol voor de eindtoets beter zou zijn. De PVV was fel tegenstander en waarschuwde destijds al voor onduidelijke toelatingsprocedures bij middelbare scholen. D66'er Paul van Meenen was in 2013 met de PvdA één van de initiatiefnemers om het advies juist voor de toets te geven, maar verandert nu van gedachten. "Het werkt niet. De toets was weliswaar een second opinion, maar kinderen waarbij de ouders er niet bovenop zitten, hebben er niks aan."

Eindtoets eerder
De vraag is nu wanneer de eindtoets in het nieuwe plan moet worden afgenomen. De PO-Raad vindt april of mei te laat en wil dat de toets eerder wordt gemaakt. Van Meenen wil echter niet dat achtstegroepers de toets, zoals vroeger, al in februari moeten maken. Dan zou er te veel onderwijstijd verloren gaan.

"Dan zijn de scholieren alleen nog maar bezig met musical en kamp," zegt VVD-Kamerlid Rudmer Heerema. CDA'er Michel Rog weet nog hoeveel kritiek daar vroeger op kwam. De twee partijen willen dat het schooladvies later in het jaar wordt gegeven. Wel zegt Rog dat het toetsmoment iets vervroegd zal moeten worden, omdat het schooladvies anders pas te laat in het schooljaar bekend is.

Ook de VO-raad, de koepel van middelbare scholen, vindt begin mei als deadline voor het schooladvies te laat. Zij pleiten er wel voor om de eindtoets mee te nemen in het schooladvies, maar willen dat de basisschool het advies uiterlijk 1 april geeft. Van Meenen wil de deadline op 1 mei stellen; Rog voelt meer voor half april.

'Voer het uit'
Al in het regeerakkoord werd afgesproken dat de eindtoets óf vervroegd zou worden óf het advies later zou komen. Verantwoordelijk minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs liet de Kamer in november weten dat hij de eindevaluatie van de nieuwe werkwijze af wil wachten voor hij met wijzigingsvoorstellen komt. Die evaluatie wordt in mei verwacht. Volgens D66 duurt dat te lang.

Ook CDA-Kamerlid Michel Rog noemt het 'de meest logische weg' om het schooladvies later te geven en snapt niet waarom Slob draalt. "De minister moet aan de slag. Wij geven nu een heldere richting. Voer het uit." VVD'er Rudmer Heerema steunt het plan, maar wil wel eerst de evaluatie afwachten voor er definitieve knopen worden doorgehakt. ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins heeft er wel oren na om de eindtoets al mee te wegen bij het advies, 'zolang de leraar het advies maar formuleert'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden