Plus

Clubliederen en polonaise in het theater

Dat zie je niet elke dag: een polonaise door de foyer van een theater. Wel bij de voorstelling Stadium van Mohamed Al Khatib, die de kloof tussen theater en stadion wil slechten.

De voorstelling geeft inzicht in de codes en gebruiken van de fans van Racing Club de Lens. Intrigerend en soms ook ontroerend Beeld Yohanne Lanoulère

Een aprilavond in Nantes. Aanhangers van Racing Club de Lens (RCL) die eerder nog op het podium stonden, fans van FC Nantes en 'gewone' theaterbezoekers hangen bij elkaar om de schouders op de muziek van een fanfare. Het is een half uur na afloop van de voorstelling Stadium en niemand gaat nog naar huis.

Regisseur Mohamed Al Khatib oogt de volgende ochtend tevreden. "Zo gaat het eigenlijk overal waar we spelen, en dat maakt me erg gelukkig. Misschien gaan de mensen die gisteren voor het eerst in een theater waren volgende keer wel naar Andromaque van Racine. Naïef? Misschien."

"Ik houd van theater. Een hele klasse is buitengesloten van dat gevoel. Als je niet de culturele bagage hebt die erbij hoort, val je buiten de boot. Bij voetbal zie je dat de hele maatschappij samenkomt: van werklozen tot ondernemers. Gedurende anderhalf uur verbroeder je met mensen die je nooit hebt ontmoet. Waarom niet in het theater?"

Semiprof
Al Khatib kent beide werelden. "Mijn ouders zijn eind jaren zeventig vanuit Marokko in Frankrijk terechtgekomen. Grappig genoeg zijn de broers van mijn vader allemaal in Nederland gaan werken, die zitten nu in Zeist, Arnhem. Waarom mijn vader in Frankrijk? Geen idee."

"Hoe dan ook, voor hem telden twee dingen: school en voetbal. Je moest presteren en de ­beste van de klas zijn of je kreeg klappen. Voetballen deed ik uiteindelijk op semiprofessioneel niveau, maar net onder de top." Uiteindelijk werd het een andere carrière, die van theatermaker. "Mijn vader vond dat niks, hij komt ook nooit kijken. Hij vindt dat ik mijn opleiding heb verpest door hiervoor te kiezen."

"In het begin heb ik theater gemaakt als ieder ander. Mensen zeiden dan: 'Goed gespeeld, mooi decor' en ik dacht alleen maar: ik wil meer! Ik maakte 'rijtjeshuistheater': het lijkt allemaal op elkaar, er is niks mis mee maar het heeft kraak noch smaak. Nee, dan Jan Fabre, Jan Lauwers, Thomas Ostermeier: dat waren pas theatermakers!" En Ivo van Hove wellicht? Helaas, nee: "Die vind ik inhoudelijk niet zo spannend. The Fountainhead, Les Damnés dat hij in Avignon maakte, mij te conservatief."

Heilige grond
Het inzicht kwam toen zijn moeder kanker kreeg. "Ik ben haar gaan interviewen terwijl ze in het ziekenhuis lag. Zelfs als de dokter langs­kwam, nam ik dat op. Toen ik die opnames terugzag dacht ik: daar moet ik wat mee. Het werd een stuk waarin ik die beelden verwerkte. Dat werd mijn stijl. Documentair theater. Sindsdien werk ik met de mensen die ik tegenkom. Ik laat ze vertellen. Soms verander ik daar niks aan, soms herschrijf ik samen met hen."

Zo belijden in Stadium 53 fans hun liefde voor RCL en de voor hen heilige grond van het Stade Bollaert. De voorstelling geeft inzicht in de codes en gebruiken van de RCL-fans. Intrigerend en soms ook ontroerend. We zien Yvette van 84 die in veertig jaar geen wedstrijd heeft gemist; Georges zwaait met het vaandel van veertien kilo dat zijn inmiddels overleden moeder heeft gemaakt; de mascotte vertelt hoe zwaar zijn pak wel niet is; het clublied Les Corons klinkt.

Tomaten gooien
Al Khatib laat echter ook een hooligan uitleggen waarom geweld soms te rechtvaardigen is. Dat werd de regisseur in Frankrijk niet in dank afgenomen. Ook kreeg hij het verwijt zijn 'acteurs' te exploiteren.

Al Khatib reageert met een glimlach: "Tsja, wat zal ik zeggen? We hebben het samen gemaakt, de spelers weten hoe het publiek zal reageren, dat heb ik ze uitgelegd, zo van: 'ze zullen lachen om je accent' of 'oké, je weegt 120 kilo. We kunnen je verbergen, omdat je zo zwaar bent, of we zetten je gewoon op het podium en je doet waar je zin in hebt, al is dat friet eten. Waar jij je goed bij voelt, dat is het belangrijkst'."

Zelf komt de regisseur af en toe het podium op. "Om ze te beschermen. Alsof ik tegen het publiek zeg: als je met tomaten wilt gaan gooien, gooi ze dan maar naar mij. Maar ik stel ook de stomme vragen die het publiek niet zal durven stellen."

In Nantes klonk nu en dan boegeroep. Dat kwam van fans van de lokale FC, door de theatermakers uit­genodigd voor wat reuring, wat gebruikelijk is bij Stadium. Zijn de fans van Ajax al benaderd voor Amsterdam? Al Khatib: "Nee, Ajax is te bourgeois als club, te groot, te rijk. Ik zoek fans van vergelijkbare club als Lens. Misschien Vitesse of Utrecht. We zullen zeker supporters uitnodigen."

Navraag bij het Holland Festival leert dat diverse supportersclubs voor Stadium zijn benaderd. Ook die van Ajax, maar die toonden geen belangstelling.

Stadium van Mohamed Al Khatib: zaterdag en ­zondag in de Stadsschouwburg (Frans, Neder­landse/Engelse boventitels)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden