PlusPS

Claudia Ruigendijk (37) kreeg een kinderziekte: 'Die pokken zaten overal'

Journalist Claudia Ruigendijk (37) raakte besmet met de vijfde ziekte en lag wekenlang plat. Slaan kinderziektes bij volwassenen heftiger toe? 'Ik dacht dat ik stikte.'

null Beeld Lieke Janssen
Beeld Lieke Janssen

Ik typ en ik krab, ik typ verder en krab een beetje meer. Ik til mijn trui op, trek mijn broek naar beneden en jawel, ik zit van top tot teen onder de rode vlekken. Op naar de huisarts dus. Diagnose: een allergische reactie.

Met een flinke dosis antihistamine haal ik nog net mijn deadline, om de volgende ochtend wakker te worden met een helse pijn in élk gewricht dat mijn lichaam rijk is, tot mijn vingerkootjes aan toe.

Nieuwe diagnose: de vijfde ziekte, een onschuldige kinderziekte veroorzaakt door het parvovirus, dat bij kinderen vooral huiduitslag veroorzaakt, maar bij volwassenen door middel van een kruis­reactie weleens wil overslaan naar de gewrichten.

Mijn dochter van vier liep het virus op via mij: ze had twee dagen rode wangen en kon gewoon naar school. En ik word - intussen twee maanden verder - nog elke ochtend wakker met stijve handen en voeten. Hoe kan het dat ik zo veel ­zieker werd van dit virus dan mijn dochtertje?

Hardnekkige mythe
Puur toeval, zegt Diederik Bosman (53), kinderarts, ­medisch bioloog en hoofd algemene pediatrie van het AMC. "Kinderen kunnen er net zo ziek van worden, van sommige ziektes zelfs nog veel zieker. En sommige ­volwassenen hebben er juist weer heel weinig last van."

En toch blijft de mythe hardnekkig in stand dat die virussen bij volwassenen ernstiger verlopen. "De heftige verhalen vallen meer op, daar zou het mee te maken kunnen hebben. En volwassenen zijn beter in staat te communiceren hoe ziek ze zich voelen."

Ook kan Bosman zich voorstellen dat het immuun­systeem van sommige volwassenen zwakker is, waardoor er soms meer complicaties optreden. "Maar dat is wetenschappelijk niet hard te maken. Het immuunsysteem is zo ingewikkeld. Wel hebben jonge kinderen tot een bepaalde leeftijd een heel actief RES-systeem - het deel van het ­immuunsysteem dat bacteriën opeet. Dat zou kunnen verklaren waarom jouw dochter maar een paar dagen last had van de vijfde ziekte en jij veel langer."

Een andere reden kan zijn dat de virussen gewoonweg veel minder voorkomen bij volwassenen dan bij kinderen. De waterpokken, roodvonk en de vijfde en zesde ziekte staan erom bekend jaarlijks toe te slaan in kinderdag­verblijven, waardoor de meeste mensen hier in hun kindertijd al mee te maken krijgen - daarom heten ze ook ­kinderziektes.

Heb je als kind de dans om een of andere reden kunnen ontspringen, dan bestaat de kans dat je ze op latere leeftijd alsnog oploopt. Zoals ik de vijfde ziekte dus. En bevriende journalist en schrijver Stijn Aerden (51) de waterpokken, die hij pas op zijn negentiende kreeg.

Onvruchtbaarheid
"Ik herinner me de toegeworpen blikken in lijn 12 onderweg naar de dokter maar al te goed, verstopt onder mijn omgeslagen cape," zegt Aerden. "Die pokken zaten werkelijk overal, van het topje van mijn kruin tot onder mijn voetzolen. Ik dacht dat ik aids had, waarom weet ik niet. Iedereen dacht in die tijd aan aids."

Eenmaal bij de dokter was de diagnose snel gesteld. "De weken erna zijn voorbijgegaan in een wolk van mentholpoeder." Een voor een verdwenen de pokken, op eentje na. "Die prijkt nog altijd op mijn borst, als laatste trofee. En mijn dochtertje van drie vorig jaar? Zés pokjes had ze, zés!"

Aerden had dus, net als ik, gewoon heel veel pech. Maar we hadden het geluk dat de waterpokken en de vijfde ziekte volstrekt onschuldig zijn. Veel andere kinderziektes zijn dit niet: zo kunnen infecties met de bof, de mazelen en ­rodehond tot ernstige complicaties leiden - zowel bij ­kinderen als bij volwassenen.

"De bof kan leiden tot onvruchtbaarheid en rodehond tot afwijkingen bij ongeboren baby's als de moeder ermee geïnfecteerd raakt," zegt Bosman. Deze twee ziektes zijn om die reden vanaf 1987 toegevoegd aan het mazelen­vaccin van het Rijksvaccinatieprogramma en komen daardoor vrijwel niet meer voor in Nederland.

Af en toe duikt er nog een infectie op, doordat mensen die voor 1987 zijn geboren en de ziektes niet gehad ­hebben, die alsnog kunnen oplopen, bijvoorbeeld in het buitenland.

Ondanks de risico's die sommige ziektes met zich ­meebrengen, laten steeds minder mensen kun kinderen vaccineren, omdat ze denken dat de vaccins te veel giftige stoffen ­bevatten of zelfs autisme veroorzaken - ook al wordt dit stellig weersproken door de wetenschap.

BMR-vaccin
"In zeldzame gevallen heeft iemand een ernstige allergische reactie op een vaccin, maar niet vaccineren heeft voor de grote groep uiteindelijk veel ernstigere gevolgen," stelt Bosman.

Als steeds minder mensen hun kinderen laten vaccineren, kunnen deze niet zo onschuldige kinderziektes dus ook weer in Nederland hun intrede doen, en zowel ­kinderen als volwassenen te grazen nemen die niet beschermd zijn.

Dat loopt zo'n vaart niet, omdat de grote groep in eerste instantie nog massa-immuniteit geniet. Maar als de trend doorzet, brengt dat de volksgezondheid wel degelijk in gevaar.

Volgens cijfers van het RIVM kwam het BMR-vaccin, dat beschermt tegen de bof, mazelen en rodehond, in 2016 al onder de 95 procent - de ondergrens die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie nodig is om de mazelen uit te bannen. "Op dit moment is er geen reden tot paniek, maar onder de 85 procent ontstaat er een reële kans op een uitbraak," zegt Hella Smit, woordvoerder van het RIVM.

De laatste mazelenepidemie in Nederland was in 2013 en 2014. Toen werden in de Biblebelt bijna 200 mensen opgenomen in het ziekenhuis, van wie één kind aan de gevolgen van de ziekte overleed. De ziekte laait sinds dit jaar vooral op in delen van Roemenië en Italië, waar minder dan 85 procent van de kinderen worden gevaccineerd.

Honderddagenhoest
Een kinderziekte die in Nederland wél aan een opmars ­bezig is, is kinkhoest: een bacteriële infectie die hevige ­hoestaanvallen veroorzaakt die maanden kunnen aanhouden - vandaar dat de ziekte in de volksmond ook wel de honderddagenhoest wordt genoemd.

Kinkhoest komt hier vooral bij volwassenen voor, omdat kinderen ertegen worden ingeënt met een vaccinatie die vijftien jaar geldig is. Kinkhoest kan bij baby's namelijk dodelijk zijn. Om die reden adviseerde de Gezondheidsraad onlangs het vaccin verplicht te stellen bij volwassenen die met baby's werken.

Elles Alves de Sousa-Kaldenbach (49), GVB-manager, zit al bijna twee maanden thuis met kinkhoest. "Mijn leidinggevende heeft me op een gegeven moment naar huis ­gestuurd, omdat ik maar bleef hoesten. Ik weet pas net dat het kinkhoest is, de huisarts dacht eerst dat het gewoon griep was."

Ze liep de ziekte eerder dit jaar in Brazilië op, waar haar man vandaan komt. Daar zijn veel kinderen niet gevaccineerd, omdat ze dat niet kunnen betalen. Een trieste zaak, vindt ze, omdat de ziekte zo'n heftig verloop kent. "Ik heb 's nachts midden in een hoestbui mijn man wakker moeten maken omdat mijn zuurstof en Ventolin nog beneden lagen. Ik dacht écht dat ik stikte."

Ook basisschoollerares Hanna Torenstra (51) kreeg kinkhoest. Dat was twee jaar geleden, maar ze merkt er nog altijd de gevolgen van. "Het hoesten komt nog steeds af en toe terug, ik ben veel vatbaarder voor infecties geworden."

En dat terwijl ze voorheen nooit ziek was, op een griepje na dan. Tot twee keer toe kreeg ze longontsteking - een ­bekende complicatie bij kinkhoest - en vorig jaar belandde ze zelfs in het ziekenhuis met een liesbreuk als gevolg van het hoesten. "Ik ben nog nooit zo ziek geweest."

Ze wordt dan ook kriegelig van mensen die hun kinderen niet laten vaccineren. "Mensen lijken te zijn vergeten hoe ziek je ervan kunt worden. Vroeger gingen hier gewoon mensen aan dood."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden