Amsterdamprijs

Choreograaf Nicole Beutler: 'Te veel jonge dansers verlaten Amsterdam'

We stellen de negen genomineerden voor de grootste Amsterdamse cultuurprijs, de Amsterdamprijs voor de Kunst, aan u voor. Deel 9: theatermaker en choreograaf Nicole Beutler.

Nicole Beutler: 'Ik wil nieuwe territoria ontdekken.' Beeld Rink Hof
Nicole Beutler: 'Ik wil nieuwe territoria ontdekken.'Beeld Rink Hof

De liefde voor kunst heeft theatermaker en choreograaf Nicole Beutler van huis uit meegekregen. 'Vader was leraar, moeder boekverkoper. Ze hebben me gevoel voor cultuur meegegeven.'

In eerste instantie vond haar vader het niet zo leuk dat ze haar studie germanistiek en kunst inruilde voor dans. 'Omdat je beter op je hoofd dan op je lichaam kunt vertrouwen, vond hij. Maar voor mij zijn hoofd en lichaam onlosmakelijk met elkaar verbonden.'

Ja, ze is blij met haar nominatie door het Amsterdams Fonds voor de Kunst. 'Het geeft energie, een goed gevoel, om te weten dat je werk wordt opgemerkt.' Dat het de Stimuleringsprijs is, terwijl ze toch al zo veel op haar cv heeft staan? 'Haha, ja. Ik dacht: wat moet ik nou nog gaan doen? Hoppa, ga aan de slag.'

Geschiedenis
In haar voorstellingen spelen geschiedenis en vorm een belangrijke rol. 'Ik vraag me altijd af: waarom kijkt iemand naar dans? Wat kunnen we ermee, waar komen dingen vandaan? Ik maak een stuk alsof ik een boek schrijf. Hoe klinkt een eerste zin, hoe bouw je het op? Je bent zelf altijd je eerste toeschouwer. Ik kies dikwijls niet voor de gemakkelijkste weg. Ook niet voor mijn publiek. Al moet het wel duidelijk zijn.'

Als Beutler geen choreograaf was geworden, zei ze recentelijk nog in een interview, had het vak van ar­cheo­loog haar wel iets geleken. Dingen uitpluizen, opnieuw ontdekken, herinterpreteren - zoals ze dat onder meer deed in haar laatste productie, '5: Echo', waarin Beutler werken uit de jaren zeventig van dansvernieuwers Koert Stuyf en Bianca van Dillen 'herinterpreteert'.

Het is iets waar maar weinig collega's zich aan wagen. 'Voor sommigen is zo'n choreografie een heilige koe: daar kom je niet aan. Dat hoort niet.'

Met Van Dillen was er veel contact en samenwerking, Stuyf bleef voor haar 'bijna een mythe'. 'Onbereikbaar. Beeld van zijn werk is er niet meer. Wel notities en recensies, waarmee ik heb gewerkt.'

Grote spiegels
De jaren zeventig waren bewogen tijden. 'Truus Bronkhorst, Stuyf, Van Dillen: ze maakten dingen waar je bij móést zijn.' Met als uitgangspunt: communicatie. Beutler: 'Het ging om een dialoog met het publiek.' Zo plaatste Stuyf grote spiegels op het toneel waarin het publiek zichzelf zag. 'Niet dat het publiek meteen terug hoeft te spreken... Alhoewel, in Jordanië, waar we stonden met een eerdere voorstelling, '1: Songs', deed het publiek dat wel.'

Ze zit, zegt ze, 'met plezier tussen disciplines in', op het snijvlak dikwijls van beeldende kunst, poëzie, theater en dans. En haar spelers, dansers, moeten ook altijd iets te zeggen hebben. Al is het maar een woord, een stukje geluid. 'Als ik dansers zie die hun mond niet opendoen, word ik ongelukkig.'

'Ik hou ervan nieuwe territoria te ontdekken. Dingen toe te voegen, na te denken over wat ik nog niet veroverd heb.' Zoals choreografie op poppen toepassen. Beutler deed het in de voorstelling 'Antigone', waarvoor ze met Ulrike Quade dans, theater en poppenspel samen deed smelten.

In 2011 en 2012 maakte ze 'boze voorstellingen', zegt Beutler. 'Ik maakte me boos over wat er in dit land met de cultuur gebeurde. Ik stond op de Uitmarkt en vroeg aan de organisatie: Gaan we wat doen? Niet spelen? Of gaan we iets zeggen? Zij deden niets. Toen heb ik zelf maar gesproken. Het is heftig om je in tijden van bezuinigingen te moeten verdedigen.'

Kunstenaarscollectief
Sinds 2009 runt ze haar eigen organisatie, NBprojects, waarin ze met andere kunstenaars en organisaties projecten opzet. Samenwerking is belangrijk voor haar. 'Daarvoor maakte ik onderdeel uit van Lisa, een kunstenaarscollectief waar ik erg van hield. En in mijn eentje werken wilde ik niet.'

De stukken die ze sinds 2009 heeft gemaakt, heeft ze bewust genummerd: '1: Songs', '2: Dialogue with Lucinda', '3: The garden', '4: Still life' en '5: Echo'. 'Omdat het het begin van een nieuwe tijd aangaf.'

Ondertussen werkt ze ook mee aan een nieuw op te richten netwerk voor dans en performance in Amsterdam 'We zijn in gesprek met een locatie in Amsterdam-West en met Studio Dok, waar ook een stuk dansgeschiedenis ligt.'

Het moet een plek worden waar nieuwe dansinitiatieven worden ontwikkeld. 'Te veel jonge dansers verlaten Amsterdam omdat er meer gebeurt in steden als Brussel en Parijs. Ik hoop dat net afgestudeerden hier weer inspiratie kunnen opdoen. Dat is een noodzaak.'

Zelf vertrekt Beutler binnenkort voor drie maanden naar Australië, waar ze onder meer workshops in Melbourne zal verzorgen. In april zullen de eerste vier stukken die ze voor NBprojects maakte, in een ­minifestival nog eens te zien zijn. 'Ze zijn allemaal nog 'on tour'. Ze moeten een eigen leven blijven leiden. Ik wil ze volgend jaar ook weer eens in een andere context spelen en op een nieuwe locatie een nieuw gezicht geven. Nee, niet recyclen: upcyclen noem ik dat.'


Bekijk hieronder een video over de drie genomineerden voor de Stimuleringsprijs. De uitreiking van de Amsterdamprijs is donderdag 26 augustus in de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden