Plus

Chinese kunstenaar Zeng Fanzhi laat zich inspireren door Van Gogh

Op verzoek van het Van Gogh Museum verbond de Chinese schilder Zeng Fanzhi zijn stijl met het leven en werk van Van Gogh. Het leverde vijf werken op.

Vincent van Gogh volgens Zeng Fanzhi Beeld Van Gogh Museum

Eind 2013 ging op een veiling van Sotheby's in Hongkong The last supper van de Chinese schilder Zeng Fanzhi (53) voor 23,1 miljoen dollar naar een andere eigenaar - het was destijds een record voor hedendaagse Aziatische kunst.

De 'apostelen' dragen kleding van de Jonge Pioniers, de fanatieke jeugdbeweging ten tijde van Mao Zedong; het schilderij uit 2001 is een variatie op Het laatste avondmaal van Leonardo da Vinci (1495-1498), een van de vele westerse schilders door wie Zeng zich heeft laten inspireren. Hij maakte variaties op Albrecht Dürers beroemde natuurstudie van een jonge haas (1502) en op Eugène Delacroix' meesterwerk De vrijheid leidt het volk (1830); hij liet zich inspireren door onder anderen Caspar David Friedrich, Anselm Kiefer en J.M.W. Turner.

In een interview sprak Zeng ook eens bewonderend over Vincent van Gogh en Paul Cézanne: "Van Gogh zag veeleer kleuren dan driedimensionale objecten; in dat opzicht lijken Van Gogh en Cézanne op Oosterse schilders." Het was voor Van Gogh Museumdirecteur Axel Rüger ­reden genoeg Zeng uit te nodigen om werk voor het museum te maken.

Nieuwe laarzen
Zeng maakte vijf werken, waarvan er nu vier te zien zijn in een piepklein zaaltje waar de invloed van Van Gogh op de generaties na hem wordt belicht. Op de zaalmuur staat dat Zeng een groot bewonderaar is van Van Gogh, in de Engelstalige publicatie bij de tentoonstelling zegt hij dat zijn perceptie van Van Gogh altijd beperkt was tot 'een generiek idee van een groot kunstenaar' en dat hij, als het niet voor deze presentatie was geweest, waarschijnlijk nooit bij Van Gogh was uitgekomen.

In de presentatie hangt ook een wat ouder schilderijtje, dat Zeng al in 2009 maakte van zijn halfhoge, glanzend gepoetste laarsjes. Het is - hineininterpretierend - een 'duidelijke verwijzing' naar Van Goghs beroemde stillevens met schoenen, maar waar Van Gogh in 1886 in Parijs zijn versleten, met modder besmeurde werkschoenen schilderde, nam Zeng juist zijn nieuwe laarzen als uitgangspunt.

Dat zijn eigen schoenen nog nieuw zijn, betekent niet dat het kunstenaarsbestaan hem eenvoudig valt, vertelde Zeng tijdens de presentatie in Amsterdam, waar hij werd belegerd door journalisten uit alle hoeken van de wereld. "In China zeggen we dat je bij elke nieuwe fase in het leven oude dingen moet loslaten. Ook ik moet soms wat ik al ken achter me laten en nieuwe kansen aangrijpen. Zoals dit project. Nee, ik heb geen idee of ik nog meer werk zal maken gebaseerd op Van Gogh. In de kunst is er geen strikt plan, je moet je hart volgen."

Eigen stijl
Er hangen twee variaties op vermaarde zelfportretten van Van Gogh ('Bij Zeng Fanzhi speelt het genre van zelfportretten een belangrijke rol in zijn totale oeuvre'); ze zijn kleurrijk en overweldigend, maar de kronkelende, verstrengelde lijnen doen eerder denken aan de abstract-expressionistische Jackson Pollock dan aan Van Gogh.

Dat geldt ook voor het met afstand grootste - en beste - schilderij, naar Van Goghs Korenveld met kraaien (1890). Volgens de zaaltekst doen de lijnen denken aan Chinese kalligrafie: 'Elke lijn is rijk aan kleur en laat een scala aan emoties zien, die samenhangen met de verschillende emoties van de kunstenaar.'

In Zengs versies vol kronkelende lijnen verbindt hij zijn eigen stijl en identiteit met het leven en werk van Van Gogh, aldus het museum - door zijn ogen ervaart de toeschouwer diens zelfportretten, schoenen en korenvelden op een andere manier. Dat klopt, het doet echter afbreuk dat het er zo prominent en ronkend bij verteld moet worden.

Zeng Fanzhi | Van Gogh, t/m 25/2 in het Van Gogh Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden